İlkbaharda sarı çiçekleriyle park ve bahçeleri süsleyen bu ağaca Akdeniz ve Ege’de yaşayanlar sık sık rastlar. Latince adı “Acacia cyanophylla” (Syn. Acacia saligna) olan Kıbrıs akasyası, Leguminosea (baklagiller) familyasının bir üyesidir.
Kıbrıs akasyasının herdem yeşil olması ona ayrı bir güzellik katmaktadır. Çalı veya funda şeklinde bitkilerdir. Çok gövdeli çeşitler, çalı formunun örnekleridir. Avustralya asıllı. Bununla birlikte, dünyanın birçok yarı kurak tropikal ve subtropikal bölgelerinde dağılarak doğallaştırılmıştır. Yuvarlak, seyrek, çok dallı bir taç oluşturur. Kalın dallı ve simetrik (serbest dallanma) büyüme gösteren, ince dokulu bir türdür.
Taçların yüksekliği genellikle 2-5 m’dir ve tek bir sap üzerinde büyüdüğünde 8 m uzunluğa ve 30 cm çapa ulaşabilir. Tepe çapı 4 m. Hızlı büyüyen bir akasya türüdür. Öte yandan kısa bir ömre sahiptir ve ağır topraklarda 5 yıl, kumlu topraklarda ortalama 15 yıl yaşayabilir.
Bu türün gerçek tüylü yaprakları körelmiştir. Yaprak olarak görülen organlar, değiştirilmiş yaprak saplarıdır (phyllodes). Gerçek yapraklar çimlenmeden sonra genç fideler aşamasında ortaya çıkar. Bu organlar sürgünde çok sıralar halinde spiral olarak düzenlenmiştir ve her boğum tek bir yapraklı gövdeye (phyllod) sahiptir. Yaprak sapları değişken, uzun (8–25 cm), koyu yeşil, belirgin orta damarlı mızrak şeklinde, kenar boşlukları pürüzsüz ve yuvarlak.
Genç sürgünler düz ve tüysüz, olgun sürgünler ise daha yuvarlaktır. Tomurcuklar genellikle pullu ve genellikle her düğümde iki tane, biri daha büyük. Sürgünlerin dizilişi, yaprakların aksillerinde çok sıralı bir spiral şeklindedir. Ağaçların genç döneminde gövde kabuğu açık gri-kahverengi ve düzdür. İlerleyen yaşlarda vücut rengi koyulaşır ve çeşitli şekillerde çatlaklar ortaya çıkar.
Parlak sarı çiçekleriyle dikkat çeken ‘Acacia cyanophila’, Akdeniz bölgesinde Mart ortası ile Nisan ortası arasında çiçek açar. İlkbaharda yoğun çiçek açması ışıltılı bir görünüm oluşturur. Çiçekler hermafrodittir.
Acacia cyanophila, zayıf kireçli ve kumlu topraklarda iyi yetişen ve toprak tuzluluğuna toleranslı, ışığı seven bir türdür. Nötr toprağı sever. Çok güçlü bir kök sistemi oluşturarak yarı kurak koşullara iyi uyum sağlar. Bu nedenle dünyanın birçok yerinde erozyon kontrolünde olduğu kadar kumul sahaların stabilizasyonu ve ağaçlandırılmasında da yaygın olarak kullanılmaktadır.
Türkiye’nin özellikle Akdeniz kıyı bölgesinde bitkisel peyzaj tasarım ve uygulamalarında yoğun olarak kullanıldığı belirtilmektedir. Hızlı büyüyen bir türdür. Hızlı büyümesinin avantajları ve dezavantajları vardır. Hızlı büyüyen bir bitki olduğu için fakir toprağı iyileştirmek için kullanılabilir. Hızlı büyümesinin dezavantajı, çiftlik alanındaki diğer bitkilerin yaşama şansını düşürmesidir. Öte yandan yoğun bakım gerektiren alanlarda çok sayıda kök sürgünü verilmesi, çok sayıda tohumun dökülmesi ve yeni bitki oluşumu sorun yaratır. Bu tip esas olarak kumul alanları dengeleyen, böylece kıyı bölgelerinde rüzgar etkisini azaltan bir rüzgar kırıcı olarak kullanılır. Özellikle Antalya çevresinde kumul stabilizasyonunda şık bir şekilde kullanılmaktadır. Maden sahaları gibi sorunlu alanların rehabilitasyonunda da kullanılmaktadır.
Türkiye’de önemli bir hastalık veya zararlı kaydı bulunmamaktadır. Bununla birlikte, raporlar, yaşlı ağaçların belirli safra mantarlarına, böceklere duyarlı olduğunu ve tropik bölgelerde termitlerin yapraklarında önemli hasara neden olduğunu göstermektedir.
Acacia cyanophila, çoğalan bir tohum türüdür. Tohumlarında su geçirmez tohum kabuğunun sınırlı dormansi vardır (tohumlarda ve bitkinin diğer bazı kısımlarında büyüme ve benzeri faaliyetlerin ortaya çıktığı dönem, durma, gerileme ve dinlenme). Bu nedenle ekimden önce tohum kabuğunu kesmek, sülfürik asit veya sıcak su gibi dormansi kırıcı yöntemler uygulamak çimlenme süresini kısaltır ve çimlenme oranını artırır. Dinlenmeyi kırmak için sıcak su kullanıldığında, tohumlar önce kaynar suda 5 dakika bekletilir, ardından 24 saat buzdolabında bekletilir.
Tohumlar 0,5 cm derinliğe ekilmeli ve fideler kök höyüğü oluşturduğundan bitkiler fidanlıklarda 10-12 haftadan fazla tutulmamalıdır.
Kaynak:
http://bostancik.blogspot.com/2009/07/kibris-akasyasi-acacia.html
http://www.yenimakale.com/kibris-akasyasi.html
http://www.bitkivecicek.com/mimoza-agaci
Botanik kitabı. 2002.
http://en.wikipedia.org/wiki/Acacia_saligna
http://tr.scribd.com/doc/12729870/Acacia-saligna
katip:Sezen Tcioğlu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]