Zarflar bazı yönlerden sıfatlara benzer. Bir kelimenin tıpkı sıfatlar gibi zarf olduğunu sentaks yardımıyla anlarız. Zarfların gramerdeki yerine bakıldığında, zarfların genellikle fiilleri nitelediği görülür. Fiillerin yanı sıra zarflar da bir sıfatı ve kendi türünden bir kelimeyi tarif edebilir. Zarfların cümle içindeki konumları tahmin edilebilir. Sıfatlar gibi sıralanmıştır. Tekil ve çoğul biçimleri yoktur. Fiiller gibi konjuge değildir.
İsimlerin varlıklara veya kavramlara, fiillerin ise hareketlere ve olaylara karşılık geldiğinden bahsetmiştik. Varlıkların bazı nitelikleri olduğu gibi fiillerin de bazı nitelikleri vardır. Bir ismin niteliğini tanımlayan kelimelere sıfatlar adını verdik. Zarflara eylemlerin doğasını gösteren sözcükler diyoruz.
“Güzel bir evde yaşamak istiyorum.” Cümledeki “güzel” kelimesi, “yuva” isminin niteliğini ifade eder ve nasıl oluştuğunu açıklar. Eğer öyleyse, o zaman bu kelime bir sıfattır. aynı kelime; “Bu ev uzaktan daha güzel görünüyordu.” Cümlesinde “görünmeyi” nasıl başardığını anlatıyor. Bu durumda, “güzel” kelimesi bir zarftır.
Kısaca, zarflar fiillerle ilişkili kelimelerdir. Bunun dışında bir sıfatın, bir aday sıfatın veya başka bir zarfın derecesini bildiren zarflar da vardır. Zarfları aşağıda beş başlık altında inceleyeceğiz:
1. Durum zarfları: Eylemin durumunu, yani nasıl yapıldığını anlatan sözcüklerdir. “Nasıl” sorusuna fiil ile cevap verir.
Hızlı koşuyordu. (Nasıl olacak?)
O tatlı bir şekilde gülümsüyor. (Nasıl gülümsersin?)
Bu günler zor olacak. (Nasıl olacak?)
Yukarıdaki cümlelerde altı çizili sözcükler durumu bildiren zarflardır. İsimler bu kelimeleri takip ederse, o zaman kelimeler sıfattır. Zarflar mutlaka fiillerden önce gelmez. Zarf ve fiil arasına başka kelimeler de eklenebilir.
“Dışarıdan düzensiz bir şekilde havlayan bir köpek vardı.” Cümlede “kesmek” zarfı ile betimlediği fiil arasına başka bir unsur girmiştir. Elbette bu, zarf özelliğini değiştirmez.
2. Zaman Zarfları: Fiilin zamanını bildiren sözcüklerdir. “Ne zaman” sorusunu fiil ile cevaplayın.
Dün tatilden yeni döndüler.
Akşam buluşuyoruz.
Şimdi gitmelisin.
Yukarıdaki cümlelerde altı çizili sözcükler fiilin zamanını bildirdiği için zarf-fiildir.
3. Yer – Yön zarfı: Fiilin nereye gittiğini gösteren sözcüklerdir. Fiil ile sorulan “nerede” sorusuna cevap verir ve hiçbir ek almaz. Bu tür durumların sayısı bilinmektedir. “Kalk, ben de geliyorum.” Cümlede fiil “Nereye gidiyorsun?” “Yukarı” diye sorarsak cevap gelir. Herhangi bir eki olmadığı için yer yönü bildiren bir zarftır. Cümle “yukarı çık” ise. İsim şeklinde olsaydı, kelime isim olarak kullanılırdı.
“Aşağıya indim.” , “Hızlandı.” , “O döndü.” , “Uyguladım.” , “Girdim.” , “Çıktım.” , “aşıldı.” O zamandan beri geldi. Cümlelerde yön bildiren sözcükler yer zarflarıdır.
4. Azınlık zarfları – çok (miktar): Zarflarda çok farklı özellikler gösteren sözcüklerdir. Fiil miktarı, sıfat, zarf ve isim sıfatını bildirebilen geniş bir kullanım alanına sahiptir. Bu zarflar “ne kadar” sorusuna cevap verir.
‘Bazı pasta alabilir miyim?’ cümlesindeki ‘alabilir miyim’ fiili için ‘ne kadar’ diye sorarsak. , cevap “biraz” olacaktır. Bir fiilin miktarını bildiren bu kelime bir zarftır. Bunun gibi zarflar, sıfattan “ne kadar” istendiği sorusuna da cevap verebilir.
Örneğin; “Çok güzel bir kitaptı.” Cümlede ‘kitap’ isimdir. “Kitap nasıl?” Sorsak “güzel” sıfatı cevap verecektir. “ne kadar güzel?” Sorsak, cevap “çok” olur. Zarf, sıfatın derecesini belirten “çok” sözcüğüdür. Çünkü burada çok fazla güzellik var.
Bu zarflar başka bir zarfın derecesini de belirtebilir. Bu durumda zarftaki “ne kadar” sorusuna cevap verir. “Gerçekten hızlı koşuyor.” Cümlede ‘koşmak’ fiildir. “Nasıl koşuyor?” diye sorarsak “çabuk” zarfını buluruz. “Hız nedir?” Sorduğumuzda cevap “çok” oluyor. Bir zarfın derecesini belirten bu kelimeye zarf diyoruz.
Bunlar ayrıca aday sıfatların derecelerini de gösterebilir. “Bu plan yaşlılar düşünülerek yapıldı.” Cümlede ‘yaşlılar’ isim sıfatıdır. Buna “Kaç yaşında?” denir. “En büyük” diye sorsak cevap olur. Büyüklerin derecesini ifade eden ‘en’ sözcüğü bir zarftır. Örnekler verelim.
Bu ders için fazla çalışmadım. (zarf fiil)
Pek sağlam bir ayakkabı gibi durmuyor. (zarf sıfat)
Sen de çok akıllısın! (sıfat isminin zarfı)
Elbette “ne kadar” sorusu sadece zarfı bulmak değil. “Fazla mal göze batmaz.” Cümlede altı çizili olan ‘mal’ sözcüğü bir ismin miktarını bildirdiği için sıfattır. Çünkü isimler zarf içermez. “Bu köprü bu kadar arabayı nasıl taşıyor?” O halde “çok” kelimesi “araba” isminin sıfatı ve “çok fazla” kelimesi “çok” sıfatının zarfıdır.
Bazen bir cümlede birden fazla zarf veya sıfat olması kafamızı karıştırabilir.
Sarışın tatlı bir çocuk girdi. Cümlede “child” isimden, “blonde” ve “sevimli” sıfatlarından önce geldiği için zarf olduğu yanılgısına kapılmayalım. Bir kelimenin, zarfın ya da sıfatın zarf olması ancak “ne kadar” sorusuna cevap vermekle, yani derece bildirmekle mümkündür. Bu cümlede altı çizili sözcüklerin tümü ismin sıfatlarıdır.
5. Zarf Soruları: Cümlelerde zarf bulmak için kullandığımız sorular vardı. Bu zarfların tümü -yerler hariç- soru zarflarıdır. “Nasıl bu kadar tatlı konuşuyor?” , “Kaldığı yerden ne zaman devam edecek?” “,” Ne kadar hızlı yüzüyor? , “Verdiği sözlere rağmen neden gelmiyor?” “,” Neyin var? İki saat gülelim mi? ” Cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin tümü sorgulayıcıdır.
Moral zarfları farklı alt gruplara ayrılır. Zarfların en önemli grubu zarf durumudur. Birçok isim ve sıfat durum zarfları olarak uygundur. “Hızlı koş, çabuk gel, anlaşılır konuş” gibi örneklerde fiilleri anlatan kelimeler durum zarflarıdır. zaman zarfları (yarın, dün, yarın, şimdi vb.) gerçek zamanı ifade ederken; Yer zarfları (ileri, geri, aşağı, yukarı, içeri, dışarı) fiilin yerini tanımlar. “Daha fazla, daha fazla, çok, daha az, çok” gibi kelimeler azın zarflarıdır; Neden, nasıl gibi sözcükler de soru zarflarıdır.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]