Göller, yeryüzündeki damarların su ile dolması sonucu oluşur. Göl su seviyesi yağışlı aylarda yükselir. Kuru aylarda azalır. göller. Kaynaklardan, derelerden ve yağmurdan gelen sularla beslenir. Göl suyu acı, tatlı, sodalı ve tuzlu olabilir. bu fark için.
– iklim koşulları,
– besin kaynakları,
– gölün bulunduğu arazinin doğası,
– gölün büyüklüğü,
– derinlik,
– Mirası olsun ya da olmasın, öncülük eder.
a. Yerel Kaya Gölü
Daha önceleri çeşitli iç ve dış olaylarla oluşan kapların su ile doldurulması sonucu oluşan göllerdir. Doğal kaya gölleri dört gruba ayrılır.
1. Tektonik göller
Yerkabuğunun küçük bir kısmı çöktüğü için su tarafından işgal edilir. Bu şekilde oluşan göllere tektonik göller denir. Doğu Afrika’daki Büyük Göller, Orta Doğu’daki Ölü Deniz ve Asya’daki Baykal Gölü bu şekilde göller oluşturmuştur. bizim ülkemizde; Marmara’da; Manyas, Ulubat, Sapanca, İznik Gölleri, Akdeniz’de: Covada, Egirdir, Burdur, Acıgöl, Beyşehir Gölleri, Orta Anadolu’da: Tuz Gölü, Tuzla, Tersakan, Akşehir, Sevi, Hotameş, Elgin, Saltansazlı Gölleri, Doğu Anadolu. : Hazar ve Hozapin gölleri tektonik göllerdir.
2. Volkanik göller
Volkanik patlamaların oluşturduğu volkanik koni veya mar üzerindeki krater v6 veya kaldera, İç Anadolu’da Meke Tuzlası (Maar Gölü), Doğu Anadolu’da Nemrut Gölü (Krater Gölü), Gölcük Gölü gibi dolgu çöküntüleri sonucu oluşur. (Maar Gölü) İsparta yakınlarındaki volkanik göllerdir.
3. Karst gölleri
Kalkerli alanlardaki magma kraterlerinin su ile dolması sonucu oluşan göllerdir. Kestel, Elmalı, Suğla, Söğüt, Karagöl, Obruk, Ulaş, Hafik ve Avlan karstik göllerdir.
4. Buzul gölleri
Buzulların aşınmasıyla oluşan damarların su ile dolmasıyla oluşan göllerdir. Dağların yüksek kesimlerindeki buzul gölleri sirk gölleridir. Buzul gölleri, Kuzey Amerika ve İskandinavya’da çok yaygındır. Ülkemizde Ağrı, Erciyes, Kaçkar, Uludağ, Bolkar ve Aladağlar gibi dağların yüksek kesimlerinde sirk gölleri bulunmaktadır.
B. Göller grubu
Bu göller, doğal baraj sonucu oluşan uzun çöküntünün önünün herhangi bir kütle ile kaplanması ve geri kalan çöküntünün su ile dolması sonucu oluşur. Baraj oluşturan bloğun oluşum şekli ne olursa olsun, göl de bu adla anılmaktadır.
1. Bariyer Gölleri Heyelanı
Akarsu vadilerini kapatan heyelan sonucu oluşan göllerdir. Tortum, Serra, Zenav, Edigoller, Abant gölleri bu tiptir.
2. Alüvyon bariyer gölleri
Nehir vadilerinin alüvyal çökellerle (genellikle birikim konileri ile) kapanması sonucu oluşur. Bunlar küçük alanlara sahip sığ göllerdir. Ankara yakınlarındaki Mogan ve Emir gölleri ile Bava (Gameci) ve Ege Denizi’ndeki Kökez ve Marmara gölleri bu tiptir.
3. Set gölleri
Uzun bir çöküntünün önünü tıkayan yanardağdan lavların püskürmesi sonucu oluşur. Ülkemizin en büyük gölü olan Van Gölü, Nemrut Dağı’ndan çıkan lavların oluşturduğu köprünün arkasında oluşmuştur. Çıkış olmadığı için suyu acıdır (soda). Aktarım tamamlandı. Ayrıca Balık, Nazik, Çıldır ve Haçlı gölleri de bu gruba dahildir.
4. Kıyı bariyeri gölleri
Koy ağızlarının ve kıyılardaki çıkıntıların dalgaların birikmesi sonucu oluşan kıyı halatlarıyla kapanması sonucu oluşur. Abalone veya göl olarak da adlandırılır. Terkos (Durusu), Büyük ve Küçük Çekmece gölleri bu tiptir. Ayrıca kıyılarımızdaki delta düzlüklerinde çok sayıda küçük kıyı set gölleri (lagünler) bulunmaktadır.
5. Baraj gölleri
İnsan yapımı barajın arkasındaki yapay göllerdir. GAP ile birlikte elektrik üretimi, sulama, içme suyu ve altyapı hizmetleri amacıyla yapılan barajların arkasında oluşan baraj göllerinin sayısı artmıştır. Fırat üzerinde Atatürk, Keban, Karakaya, Kızlarmak üzerinde Hirvanlı, Manavgat’ta Altınkaya, Oymepınar, Sakarya’da Sarıyar en büyük yapay göllerimizdir. Bugüne kadar yapılan barajlar Türkiye’nin ihtiyacını karşılamaktan uzaktır. Baraj yapımına su potansiyelimiz ve arazimiz daha uygun.
Türkiye’de göller belli yerlerde yoğunlaşmıştır.
bunlar;
– Van Gölü Çevresi (Van Gölü, Erçik Gölü, Nimrud Gölü)
– Tuzlu gölün çevresi (Toz Gölü, Seif Gölü, Qasab al-Sultan)
– Göller Yöresi (Beysehir, Eğirdir, Burdur, Akşehir, İber, Acıgöl)
– Marmara çevresinde Manyas (Kuş Gölü), Ulubat, Sapanca, İznik, Büyükçekmece, Küçükçekmece ve Durosu (Terkos) gölleri
Göllerden yararlanın:
– tarım alanlarının sulanması,
– içme suyuna erişim sağlamak,
– su ürünlerinin elde edilmesi (balık ve diğerleri),
– ulaşımda,
– Turizmde (Çevresi Abant Gölü gibi dinlenme ve tatil yerleridir)
– Tuz elde etmek için kullanılır (Tuz Gölü’nden).
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]