İnsanların veya üretilen mal ve hizmetlerin bir yerden başka bir yere taşınmasına taşıma veya taşıma denir. Bir ülkedeki ulaşım yollarının sıklığı, uzunluğu ve kalitesi ile araç bolluğu o ülkenin ekonomik gelişmişliğini ortaya koymaktadır. Ülkemizde 1950 yılından sonra ulaşım yöntemlerinin artması ve ulaşım araçlarının yaygınlaşması ile birlikte sanayi ve ticarette büyük gelişmeler yaşanmıştır.
ulaşımı etkileyen faktörler
1. Topografya
Dağların geniş kapsama alanı, sıradağların doğu-batı yönelimli olması, ortalama yüksekliğin yüksek olması ve engebeli olması ulaşımı zorlaştıran başlıca unsurlardır. Ayrıca, arazinin karmaşıklığı köprü ve tünellerin inşasını gerektirmiştir.
2. İklim
Don, kar, sis ve sel ulaşımı olumsuz etkiliyor. Heyelan ve toprak kaymaları da ulaşımı zorlaştırıyor.
3. Beşeri ve ekonomik faktörler
Yolların, köprülerin, tünellerin inşası ve bakımı, gerekli sermaye, teknik insan gücü ve inşaat makineleri, taşımacılığı etkileyen beşeri ve ekonomik faktörlerdir.
Ana ulaşım yolları
a) Karayolları
En yaygın ulaşım şeklidir. Yük taşımacılığının %70’i, yolcu taşımacılığının ise %90’ı karayolu ile yapılmaktadır. 1950’den sonra karayolu yapımı artmış ve ulaşım araçları artmıştır. Şu anda karayolları Türkiye’nin hemen her yerine ulaşabiliyor. Ülkemizdeki karayollarının toplam uzunluğu 65 bin km’yi geçmektedir. Ancak petrol ihtiyacının büyük bölümünün ithal olması, yol yapım ve bakım maliyetlerinin yüksek olması, karayollarının pahalı bir ulaşım koridoru olmasına neden olmuştur. Akdeniz, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgeleri dışında diğer bölgeler otoyol yapımı için daha uygundur. Akdeniz, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinin engebeli arazisi, yol yapımını zorlaştırmış ve bu bölgelerde ulaşım koridorlarının kullanılmasını zorunlu kılmıştır. Akdeniz, Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde ulaşımı kolaylaştıran koridorlar ise şöyle:
Akdeniz bölgesinde;
Belen Geçidi Çukurova’yı Hatay’a bağlıyor. Gulik Boğazı, Çukurova’yı İç Anadolu’ya bağlar. Taşlı Yaylası’nı İç Anadolu’ya bağlayan Sertaful Geçidi. Antalya’yı Göller Bölgesi’ne bağlayan Çubuk Geçidi.
Doğu Karadeniz bölümünde;
Kop ve Zigana geçitleri ile Çoruh Vadisi sahili iç kısımlara bağlar. (Özellikle Trabzon’u Erzurum’a bağlar).
Doğu Anadolu’da;
Pülümür, Karlıova ve Sakaltutan geçitleri bu bölgede kuzey-güney doğrultusunda ulaşımı kolaylaştırmaktadır.
Türkiye’deki otoyolların dağılımı
ülkemizdeki en işlek karayolu;
Edirne, İstanbul, Ankara ve Adana ile İstanbul, İzmit, Bursa, İzmir, Aydın ve Denizli arasında yer almaktadır.
Karayolları; Edirne, İstanbul, Bolu ve Ankara arasında, Mersin, Adana, Gaziantep ve Hatay civarında ve İzmir, Aydın ve Denizli arasında yer almaktadır.
b) demiryolları
Türkiye’de ilk demiryolu hattı 1866 yılında İzmir-Aydın arasında yapılmıştır. Demiryolu ulaşımı karayolu ulaşımına göre daha ekonomiktir. Cumhuriyetin ilk yıllarında demiryollarına önem verilmiştir. 1950’den sonra demiryolu inşaatı geriledi. Şu anda ülkemizdeki demiryollarının uzunluğu 10.300 km’yi aşmış olup bunun 8.607 km’si ana hattır. Ülkemizde engebeli arazi ve ortalama yüksekliğin yüksek olması demiryolu yapımını zorlaştırıyordu.
Doğu Karadeniz bölümü, Antalya bölümü, Hakkari bölümü ve Menaci ilçesi demiryolu ulaşımının olmadığı bölgelerdir. Yolcu ve yük taşımacılığında demiryollarının payı yaklaşık %10 ila %15’tir. Demiryolu, dünyadaki en ucuz ulaşım sistemidir.
c) deniz yolları
En ekonomik ulaşım aracıdır. Çünkü deniz araçlarının yük ve yolcu kapasitesi yüksektir. Yol yapım ve yenileme masrafı yoktur. Limanın yapım maliyeti yüksek ama bittiğinde uzun yıllar kullanılıyor. Kıtalar arası ithalat ve ihracat deniz yoluyla daha kolay ve daha ucuzdur.
Ülkemizde coğrafi konumu itibariyle deniz ulaşımına elverişlidir. Çünkü;
1. Üç tarafı denizlerle çevrilidir.
2 – Karadeniz; Boğaziçi ve Çanakkale Boğazı ile diğer denizlere açılır.
3- Akdeniz, diğer denizlere ve okyanuslara Süveyş Kanalı ve Cebelitarık Boğazı ile bağlıdır.
4. Kıyılarımızda çok sayıda doğal liman bulunmaktadır.
Ancak ülkemizin dünya deniz ticaretinde önemli bir konumu bulunmamaktadır.
Önemli limanlarımız
İstanbul Limanı: Yük ve yolcu trafiği açısından en büyük limanımızdır. İhraç ürünlerinin çoğu bu limanda boşaltılır ve daha sonra ülkenin diğer bölgelerine gönderilir. Aynı zamanda kruvaziyer gemileri için bir geçiş limanıdır.
İzmir Limanı: İstanbul’dan sonra en işlek limandır. Güney Marmara bölgelerinin ve Ege Denizi’nin ürünleri bu limandan ihraç edilmektedir.
Mersin Limanı: Yükleme ve boşaltma açısından İstanbul’dan sonra en büyük limandır. Orta Doğu için bir ihracat limanı ve transit limanıdır.
Antalya Limanı: Ağırlıklı olarak yaş meyve sebze ihracatı ve turizm amaçlı kullanılmaktadır. Demiryolu olmadığı için hinterlandı geniş değil.
Samsun Limanı: Karadeniz’in ortasındaki en önemli limandır.
Trabzon Limanı: Doğu Karadeniz bölgesinin en önemli limanıdır. Zigana Geçidi, limanın gelişmesine katkıda bulunmuştur. İran transit limanıdır. İran’a gelen mallar karayolu ile taşınmaktadır. Demiryolu yok. Ayrıca Bandırma, İzmit ve Zonguldak gelişen limanlarımızdır. Kuşadası, Çeşme-Bodrum, Marmaris, Antalya turistik amaçlı marinalarımızdır.
Limanın iç kısımlara olan ulaşım bağlantısının bu özelliğine Hinterland denir. hinterlandın büyüklüğü ve genişliği; Ulaşımın kolaylığı ve çok yönlülüğü, liman çevresindeki ekonomik faaliyetlerin kapasitesine ve kalitesine bağlıdır. Uzak bölgelerdeki büyük limanlar geliştirme için uygundur.
Nakliye filomuz
Günümüzde uluslararası ticaretin büyük bir bölümü deniz yoluyla yapılmaktadır. Bu nedenle güçlü bir deniz ticaret filosuna sahip olmak ülkelerin kalkınmasında etkili olmaktadır.
ticari deniz filosu
Yeni iş alanları yaratmak
Döviz kazanın
– İç ve dış ticareti canlandırmak
Yerli üretime yeni pazarlar sağlanması açısından büyük önem taşıyor.
Deniz ticaretinde en çok taşınan mallar petrol, likit gaz, kuru yük ve konteynerlerdir.
Ülkemiz ticari yüklerinin %80’i deniz yolu ile taşınmaktadır. Ancak gemilerimizin tonaj kapasitesi yeterli olmadığı için yükün büyük bir kısmı yabancı bayraklı gemilerle taşınmaktadır.
d) havayolları
En hızlı ulaşım şeklidir. Ülkemizde taşımacılıkta en düşük paya sahip olan taşımacılık sektörüdür. Çünkü hava taşımacılığı yüksek teknoloji ve büyük sermaye gerektirmektedir. Son yıllarda hava taşımacılığında önemli bir artış olmuştur. Ülkemizde havacılık, yolcu taşımacılığı, ithalat ve haberleşme alanlarında kullanılmaktadır.
Önemli havalimanlarımız aşağıdaki şehirlerde bulunmaktadır:
İstanbul (Atatürk ve Sabiha Gökçen Havalimanları), Ankara (Esenboğa Havalimanı), İzmir (Adnan Menderes Havalimanı), Antalya, Adana, Erzurum, Diyarbakır, Bodrum, Malatya, Elazığ, Van, Samsun, Muğla (Dalaman), Konya, Isparta, Eski Shaheer, Trabzon, Samsun ve Kayseri.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]