Dünyada yapılan iklim sınıflandırmasına göre Türkiye, Akdeniz iklim dağılım kuşağına girmektedir.
Ancak Türkiye’de;
– Arazi engebeli
– dağların yönü
Üç tarafı denizlerle çevrili
Batıdan doğuya yükseklik artışı
Sıcaklık ve yağış gibi faktörlerin de etkisiyle bölgelere göre farklılık gösteren bu durum Türkiye’de farklı iklim tiplerinin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
örnek; Kıtaların iç kesimlerinde bulunan yarı kurak bozkır iklimi Orta ve Güneydoğu Anadolu’da etkili olurken, Kuzeybatı Avrupa’nın ılıman okyanus iklimi Karadeniz bölgesinde, yüksek enlemlerin soğuk karasal iklimi ise Karadeniz bölgesinde etkilidir. Doğu Bölgesi. Anadolu.
Türkiye iklimini etkileyen faktörler
Türkiye’nin atletik konumu ve özel konumu, farklı iklim türlerinin oluşmasında etkili olmuştur.
1. Matematik konumu (enlem etkisi)
Türkiye, 36-42K enlemleri arasında, ılıman iklim kuşağının ekvatora yakın bir bölümünde yer almaktadır.
Türkiye’nin sportif konumu, ılıman iklim koşullarının etkili olmasına ve mevsimlerin net bir şekilde görünmesine neden olmuştur. Türkiye yazın güneyden gelen sıcak hava kütlelerinin, kışın ise kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin etkisine maruz kalmaktadır.
– Türkiye orta kuşakta yer aldığı için dört mevsim net bir şekilde sınanır.
– Türkiye, Yengeç Dönencesi’nin kuzeyinde yer aldığından yıl boyunca güneş ışığını dik açılarla almaz.
Ayrıca enlem etkisine bağlı olarak Akdeniz kıyılarında ortalama sıcaklık, Karadeniz ve Marmara kıyılarında ortalama sıcaklıktan daha yüksektir.
2. Kendi web sitesi
Spor sitesi tek başına Türkiye ikliminde etkisizdir. Eğer böyle olsaydı, güneyden kuzeye doğru sıcaklıklar düzenli olarak düşer, yaklaşık olarak aynı enlemler arasında yer alan Ege Bölgesi, İç Anadolu ve Doğu Anadolu’da aynı iklim koşulları görülürdü. Ancak, Türkiye’de kısa mesafelerde önemli hava değişiklikleri meydana gelir. Bu duruma yol açan başlıca faktörler şunlardır:
Kara ve deniz dağıtımı
– Yükseklik
– Dağların şekli ve görünüşleri
– Basınç merkezleri ve rüzgarların etkisi.
a) Kara ve deniz dağıtımı
Kıyı bölgelerimizde iklim çok daha ılımandır, denizler geç ısınır ve geç soğur. İç kısımlara doğru ilerledikçe kıtanın etkisi artar. İç kısım yazın sıcak, kışın ise serin olur. Türkiye’de bu durum özellikle kış aylarında belirginleşir.
Kışın, kuzey kıyılarımız daha güneydeki iç bölgelere göre çok daha sıcaktır. Örneğin Samsun’da Ocak ayı ortalama sıcaklığı 7°C iken, en güneyde yer alan Konya’da 0°C’dir. Kara ve denizlerin dağılışının iklim üzerindeki bir diğer etkisi de günlük ve yıllık sıcaklık farklarıdır. Kıyılardan iç kesimlere doğru gidildikçe, denizin ve nemin azalan etkisinden dolayı günlük ve yıllık sıcaklık değişimleri artar. Aynı durum iç mekanlarda yağış miktarının azalmasına neden olur.
Örneğin Ege kıyılarında yıllık sıcaklık farkı 19°C iken Doğu Anadolu’da bu değer 33°C’ye kadar çıkmaktadır. Yine Ege bölgesinden iç kesimlere doğru yağış miktarı azalmaktadır.
yükseklik
Türkiye bir orta irtifa ülkesidir. Yükseklik genellikle batıdan doğuya doğru artar ve Doğu Anadolu’da 2000 metreyi aşar.
Bu nedenle sıcaklıklar doğuya doğru düşer.
örnek; İç Anadolu ile aynı enlemler arasında yer almasına rağmen, Doğu Anadolu’da ortalama sıcaklık daha düşüktür. Ayrıca yüksek yerlerde ilk kar sonbaharda başlar ve kar örtüsü yaklaşık 6 ay yerde kalır. Yükseklik farkı, kısa mesafelerde sıcaklık farkına da neden olur.
örnek; Kars Yaylası’nda yazlar serin geçerken, yakınlardaki Ecdir Ovası’nda yüksek sıcaklıklar görülür.
c) dağların yerleşimi ve görünüşü
Ülkemizde dağların yaygınlığının sıcaklık ve yağış dağılımı üzerinde büyük etkisi vardır. Örneğin Toros Dağları, güneyden gelen nemli hava kütlelerinin Anadolu’nun iç kesimlerine girmesini büyük ölçüde engellerken, kuzeyden gelen soğuk hava kütlelerinin Akdeniz kıyılarına girmesini büyük ölçüde engeller.
Bu durumun bir sonucu olarak kışın Akdeniz kıyılarında yağışlı mevsim ılık ve bol olurken, kış soğuğu iç bölgelerimizde tüm şiddetiyle etkili olmaktadır.
Karadeniz bölgesinde kuzeyden gelen nemli hava kütleleri özellikle yaz aylarında Kuzey Anadolu dağlarına çarparak yükselir ve soğuyarak yağış bırakır.
Ege bölgesinde ise dağlar denize dik uzandığı için denizin etkisi 150-200 km iç kesimlere kadar nüfuz edebilmektedir.
Ülkemizde sıcaklık dağılımını etkileyen faktörlerden biri de yan taraflardır. Türkiye kuzey yarımkürede yer aldığından, güneye bakan dağ yamaçları kuzeye bakan yamaçlara göre daha fazla güneş enerjisi ve ısı almaktadır.
d) basınç merkezlerinin ve rüzgarların etkisi
Türkiye; Matematiksel konumu nedeniyle kuzeyden gelen soğuk hava kütleleri ile güneyden gelen sıcak hava kütlelerinin birleştiği yerde bulunur. Kışın Sibirya’dan gelen yüksek basınç ve İzlanda’dan gelen alçak basınçtan etkilenir. Sibirya’daki yüksek basınç, ülkemizde, özellikle Doğu Anadolu’da sert ve soğuk kışlara neden olur.
Türkiye’de iklim türleri
Türkiye’de genel olarak üç ana iklim tipi vardır. Bunlar Karadeniz, Akdeniz ve Karasal iklimlerdir.
Ayrıca Trakya ve Batı İç Anadolu gibi yerlerde geçişli iklim özellikleri görülür.
1. Karadeniz iklimi
Karadeniz bölgesinin kıyı kesimlerinde ve Marmara bölgesinde Karadeniz kıyıları boyunca görülür. Yıllık sıcaklık farkı azdır (13°C – 15°C). Kışları ılık (6°C-7°C), yazları serin (21°C-23°C) geçer.
Her mevsim yağışlıdır.
Yıllık yağış miktarı 700-2400 mm arasında değişmektedir.
– Doğu Karadeniz bölgesinde yağışların çoğu sonbaharda, en az yağış ise ilkbaharda düşer.
Batı Karadeniz bölgesinde yıllık yağış miktarı 1000-1500 mm’dir.
– Orta Karadeniz bölgesinde en yüksek yağış kışın, en az yağış ise yaz mevsimindedir. Yıllık yağış 700-1000 mm arasındadır. Yağışların diğer kesimlere göre az olmasının nedeni, arazinin hakim rüzgar yönüne dik olmaması ve gerisindeki dağların yüksekliğinin alçak ve kıyıdan uzak olmasıdır.
Doğal bitki örtüsü ormandır.
– Türkiye’de bulutluluğun, nemin ve yağışın en yüksek, sıcaklık farkının, güneşli gün sayısının ve güneş enerjisi kullanımının en az olduğu iklimdir.
2. Akdeniz iklimi
En çok Akdeniz kıyılarında belirgin olmakla birlikte Ege ve Marmara bölgelerinin kıyı kesimlerinde de etkilidir. Sadece bu bölgelerde enlem nedeniyle sıcaklıklar gerçek Akdeniz ikliminden 2°C ila 3°C daha düşüktür.
Genel olarak bu iklimde.
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır.
Yıllık ortalama sıcaklık 18-20°C’dir.
Yağışın yarısından fazlası kışın düşer.
Kışın yağışlar yağmur şeklindedir.
Çok az kar ve don.
Önden yağış.
Yıllık yağış 600-1000 mm arasında değişmektedir.
– Karakteristik bitki örtüsü zeytin, zakkum, mersin, sütleğen, defne vb.
3. Karasal iklim
Ülkemizde İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde karasal iklim görülür. Ancak bölgeler arasında karasal iklimde bazı farklılıklar vardır.
a. Orta Anadolu tipi
Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve karlıdır.
Sıcaklık kışın 0 ile -3°C arasında, yazın ise 20°C ile 25°C arasında değişmektedir.
Orta Anadolu’da yağışların çoğu ilkbaharda düşer.
Ortalama yağış 300-400 mm’dir.
Yağış konveksiyondur.
Yıllık ortalama sıcaklık 10°C-12°C’dir.
– Bitki örtüsü bozkırdır.
B. Doğu Anadolu tipi
– En şiddetli karasal iklim bu bölgede görülür. Alanın yüksek ve denizden uzak olması bunda etkili oluyor.
Ortalama kış sıcaklığı -2°C ile -12°C arasında değişmektedir.
– Kar yağışı ve sulu kar görüldü. Kar 3-4 ay yerde kalır. Kışın ülkenin en soğuk yeridir. Bunun nedeni rakımın çok yüksek olmasıdır.
Yaz aylarında, sıcaklıklar 18 ila 25 santigrat derece arasında değişmektedir.
Yıllık yağış 500-600 mm arasında değişir.
– Doğu Anadolu’da en yüksek yağış oranı ilkbahar ve yaz mevsimlerinde görülmektedir.
– Malatya ve Elazığ gibi bölge illerinde rakım yüksek olmadığı için bozkır iklimi İç Anadolu kadar verimlidir.
Bitki örtüsü yükseklerde çayır, alçak yerlerde bozkırdır. Bazı yerlerde iğne yapraklı ormanlara da rastlanır.
c. Güneydoğu Anadolu tipi
Bu bölgenin batısında Akdeniz ikliminin etkileri gözlenirken doğuya doğru kıta artmaktadır.
– Bu bölgede karasal iklimde kış aylarında sıcaklık 2°C ile 5°C arasında değişmektedir. Bu nedenle kar ve don olayları Doğu Anadolu’daki kadar etkili değil.
En yüksek yaz sıcaklıkları bu bölgede gözlenmiştir. (29°C – 31°C) Dolayısıyla buharlaşma şiddeti bu bölgede en yüksek olduğu için kuraklık da çok yüksektir.
Yıllık yağış miktarı 400-700 mm arasında değişmektedir. Yağışların çoğu kış ve ilkbaharda düşer ve yazlar tamamen kuraktır.
– Bitki örtüsü bozkırdır.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]