Konuşma sırasında bir hece diğerlerinden daha kuvvetli ve kuvvetli vurgulanır ve söylenen heceye vurgulu hece denir. Vurgu, bir kelimenin herhangi bir yerinde veya ilk, orta veya son hecede olabilir. Bununla birlikte, orta bölüm stresi nadir değildir. Türkçede vurgu fonetiktir ve anlam farkı yaratır. Örneğin, ilk hecesi vurgulu Bebek canlı bir isimdir ve ikinci hecesi vurgulu küçük çocuk anlamına gelir.
Benzer şekilde, birinci hece vurgulu garsonun adı, ikinci hece ise vurgulu garsonun adıdır; İlk hece sadece edat olarak vurgulanır, ikinci hece vurgulanır ve sadece sıfat olarak kullanılır.
Cümledeki zamanın ve izlencenin yeri değişir. Bu farklılığa göre vurgu, kelime vurgusu, tamlama vurgusu, cümle vurgusu gibi alt başlıklar altında incelenebilir.
İçindekiler
stres kelimesi
Bir kelimedeki bir hecenin diğer heceden daha güçlü olmasına kelime vurgusu denir. Türkçede bir kelime üzerindeki vurgu genellikle son hecededir, kelime eki geldikçe vurgu son heceye kayar. Örneğin, bir kelime tek heceli olduğu için doğal olarak vurgulanır, üzerine bir {+lXk} morfemi yerleştirildiğinde, vurgulu kelime ikinci heceye, sözlüğe geçer. {+CX} biçimbirimi bu yapının üzerine yerleştirildiğinde, vurgu yine son hecededir: sözlükbilimci. Çekim ekleri de çekim ekleri gibi vurgu çektiği için bu ekleri içeren kelimelerde vurgu son heceye kayar. Ancak Türkçede bazı ekler vurgusuzdur. Bu ek türü, kendisinden önceki hecenin vurgusunu belirler. Türkçede vurgu kabul etmeyen bazı ekler şunlardır:
{+n} (modüler durum/araba zarfı): kış, yaz, sonbahar vb.
{+(r)ia} (araba/dernek durum eki): anne ile, elle, elle, kalemle, arabayla, atla vb.
{+cA} (eşit ek): mükemmel, hoş, binlerce, aptalca, insancıl, vb.
{mX} (soru/edat): Geldi mi, burada mı, iyi mi, biliyor mu vs.
{-mA} (olumsuz ek): gelmedi, okumadı, gelmedi vs.
{+dxr} (gösterme eki): peki, geldi, bilecek, uzun, kısa, vb.
Kişi ekleri: Gideceğim, bileceksin, iyisin, dur, geleceğim, içeri gir vb.
{-yor} (mevcut fiil eki): bakmak, ölmek, durmak vb.
{-ken} (zarf eki): gelirken, söylerken, dururken vs.
{-mAdAn} (zarf eki): bulmadan, sormadan, bilmeden vs.
Türkçede vurgusu son hecede olmayan kelimeler de vardır. Bunlar gruplandırılmış ve aşağıda listelenmiştir:
Yer adlarında ve yer adlarında vurgu genellikle ilk hecededir: Aydın, Adana, Ankara, Kayseri, Erzincan, Türkiye, Amerika, Avrupa; İngiltere. Paris. Ancak ikiden fazla heceli yer adlarında vurgu ikinci hecede olabilir: Antalya, Edirne. geri çekilmek. Tekirdağ. {+istan} ile biten yer adlarında vurgu son hecededir: Türkistan, Arabistan, Yunanistan, Hindistan.
Bazı durumlarda vurgu ilk hecededir: önce, sonra, şimdi, bunun gibi, belki, şimdi.
Çağrılarda ve ünlemlerde vurgu ilk hecededir: Haydi dostum. garson!
Dil isimlerinde vurgu, | ekinden önceki hecededir. + cA’l: Türkçe. Rusça. Almanca, Arapça, Fransızca.
Bazı akrabalık isimlerinde vurgu sondan bir önceki hecededir: anne. Yenge, yenge, teyze, hala, amca, amca.
İfade onayı
Cümlelerin vurgusu, cümleyi oluşturan kelimelerden biri üzerinde olabilir. Bu, cümleyi oluşturan tüm kelimelerin ayrı ayrı vurgulanmasını engellemez. Türkçede kelime öbeği yoğunluğu hakkında şunlar söylenebilir:
Kesin aday ifadelerde vurgu cümlesi telaffuz edilmez, her öğenin kendi vurgusu vardır: evin kapısı, büyükbabamın yüzü, yolun başlangıcı. Belirsiz isim tamlamalarında vurgu birinci unsur üzerindedir: huzurevi, gökyüzü, okul yolu, koç başı. Sıfat tamlamasında sıfatın odak noktası sıfattır: acı bir ders, yeşil bir kepenk, ağlayan bir çocuk, kısa bir söz. Edat cümlelerinde vurgu isim üzerindedir: bana bir erkek gibi, bir eşek gibi, akşamları. Katlarda, cümlenin vurgusu çoğunlukla ilk öğe üzerindedir: yüksek, yüksek, küçük, konu bitişik, perişan. Benim kalemim. Bununla birlikte, yakından ilişkili sözcüklerden oluşan komplikasyonlarda, vurgu ikinci öğeye kayabilir: ev havlaması, ebeveyn vb.
cümle vurgusu
Cümleyi oluşturan unsurlardan birinin diğer unsurlara göre vurgulanarak söylenmesidir. Türkçe’de bir cümlenin doğal vurgusu yüklemdedir, ancak bir kelimenin anlamsal değeri vurguyu diğer öğelere kaydırabilir. Örneğin Ali yarın Ankara’ya gidecek cümlesinde önemli olan doğal olarak to go fiilidir. Yüklem vurgusu: Ali yarın Ankara’ya gidecek. Ancak kalan süre konuşmacı için önemliyse, cümlenin vurgusu zaman zarfındadır: Ali yarın Ankara’ya gidecek. Cümlede konuşmacı için gidilecek kişi önemliyse vurgu konuya yapılır; Hedef önemliyse, odak yer tamamlayıcı olacaktır. Bazı durumlarda vurgulanacak unsur yüklemden önce gösterilir: Ali yarın Ankara’ya gidecek; Yarın Ali Ankara’ya gidecek falan filan.
Kelime ve cümlelere yapılan vurgu, yazım kurallarına uygun konuşma açısından da önemlidir.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]