Destan, uzun şiirlerde hikâyelere verilen isimdir. Evrenin yaratılışı, erkek, kadın ve erkeğin yaratılışı, Türk mitolojisinin doğuşu, çeşitli Türk devletlerinin kuruluşu, gelişimi ve çöküşü, zaferleri ve yenilgileri gibi konular anlatılır. Destanlarda olağanüstü olaylar ve olağanüstü kahramanlar vardır. Destanlar, anonim kökenli sözlü edebi ürünlerdir. Ağızdan ağza dolaşım yoluyla oluşur. Destanlarda anlatılan olayların yeri ve zamanı bilinmemektedir. Kahramanlar lider ve kurtarıcı rolünü oynarlar.
İslam öncesi Türk destanları
Altay Yakut: Yaratılış Destanı
Sakalar: Alp Er Tonga Destanı, Bunun Destanı
Hunlar: Oğuz Kağan Destanı
Göktürkler: Bozkurt destanı, Ergenekon destanı
Uygurlar: Bir Soy Destanı, Bir Göç Destanı
Müslüman olduktan sonra Türk destanları
Karahanlılar: Satuk Buğra Han Destanı
Kazakistan Kırgızistan: Manas Destanı
Moğol Türkçesi: Cengiz adı
Kırım Tatarları: Timur ve İdzhi Destanları
Selçuklu-Beylikler-Osmanlı: Seyit Battal Destanı, Danişmend Gazi Destanı, Köroğlu Destanı
Türk Destanlarında Motifler
Işık Motifi: Işık, destanları aydınlatan dini bir motiftir.
At motifi: At, tüm Türk destanlarında ve diğer sözlü eserlerde önemli bir yer tutar.
Kurt motifi: Destanlarda Türk yaşamının ve savaş gücünün simgesidir.
Kırk Motifi: Kırk, Türklerin kutsal saydığı sayılardan biridir.
Geyik motifi: Türk kültüründe kutsal bir hayvandır.
Sihir Motifi: Destanlarda sihirbazlara karşı karşılaşmalar.
Aslan Motifi: Güç ve kudret sembolüdür.
Ağaç motifi: Türk destanlarının ana motifidir.
Rüya Motifi: Rüyalar, destan kahramanlarının işleyiş tarzlarını belirlemeye ve gelecekteki olaylardan haberdar olmaya hizmet eder.
Mağara motifi: Destan geleneğinde mağaranın inanca bağlı şekli açıkça görülmektedir.
Hızır Motifi: Türk halk kültüründe önemli bir unsur olan Hızır’ın formu, destan kahramanlarına yol gösterir ve yardımcı olur.
Yay ve ok motifi: Destanlarda ok ve yay motifi daha çok kahramanın hüner ve hünerlerini sergilemek için kullanılır.
Türk Destanlarında Tipler
Alp tipi: kahraman, cesur, yiğit ve asil
Bilge Tipi: Manevi Lider, Danışman, Sakallı, Bilge
Kadın tipi: Erkeğin en büyük destekçisi
Kaynak:
Büyük Türk destanları dizisi
yazar:Mustafa Büstan
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]