Ton balığı (veya daha yaygın adıyla ton balığı), uskumrugiller familyasından, 6 metre uzunluğa ve 1 ton ağırlığa ulaşabilen ışınsal yüzgeçli (parlak yüzgeçli) bir balıktır. Etçil bir balık türü olan ve evriminde önemli bir yere sahip olan ton balığı, vücut yapısına göre çok hızlı yüzer (saatte 70 ila 75 km) ve diğer küçük balıklarla beslenir. Bazı türler tropik ve subtropikal suları tercih etseler de genellikle çok sıcak olmayan ılıman sularda yaşarlar.
Bazı türlerin 40 ila 50 yıl yaşadığı bilinmektedir. Göçmen bir balık türü oldukları için zaman zaman farklı coğrafi bölgelerde seyahat etseler de genellikle daha derin sularda yaşamayı tercih ederler. Bilinen en uzun göçler, kayıtlara göre Amerika Birleşik Devletleri ve Japonya arasında gerçekleşti. Üreme mevsimlerinde yaklaşık bir milyon yumurta bıraksalar bile, bazı alt türleri, çok avlanan türler oldukları için savunmasız kabul edilir. En popüler türler sarı yüzgeçli ton balığı, güney mavi yüzgeçli ton balığı, çizgili ton balığı, uzun kanatlı ton balığı ve büyük gözlü ton balığıdır. Güney mavi yüzgeçli orkinos, sarı yüzgeçli orkinos ve iri gözlü orkinos 2,5 metre uzunluğa ulaşabilir ve 200 ila 400 kilogram ağırlığında olabilir. Diğer ton balıklarından biraz daha küçük olmasına rağmen dünyanın en büyük kemikli balıklarından biridir.
Onlarca alt türü bulunan ton balığının hemen hemen tüm türlerinin et kalitesi bazı türleri dışında birbirine benzer. Sürüler halinde yaşayan ve diğer küçük balık sürüleriyle beslenen ton balığı, kemik yapısı ve et kalitesi nedeniyle konserveciliğin temelini oluşturan balıklardan biridir. Bu durum ton balığı ve türlerinin büyük bir kısmını tehlikeye atmaktadır. Günümüzde en çok avlanan ve tüketilen büyük gözlü ve sarı yüzgeçli orkinos türleri risk altındayken, güneydeki mavi yüzgeçli orkinos türleri daha büyük bir yok olma riski altındadır.
Bu tür, popülaritesi son yıllarda olumsuz etkilenen bir tür olan güney mavi yüzgeçli orkinosun aşırı avlanması nedeniyle tehlike altında. Aynı zamanda Japonya’da av miktarının fazla olması ve piyasa değerinin yüksek olması nedeniyle güney mavi yüzgeçli orkinosların varlıklarında ciddi bir düşüş yaşanmış ve bu durum onlarca STK’yı harekete geçirmiştir.
Uluslararası anlamda verilen geri bildirimlerin Japonya’daki bilinçsiz balıkçılığı ve piyasayı etkilediği söylenemezse de çalışmalar ve müzakereler sürüyor. Konserveciliğin dayanak noktası olmasının yanı sıra sushi, sashimi gibi yöresel lezzetlerin ana malzemesi olmaları ve kaçak avlanma nedeniyle oldukça hareketli bir pazara sahip olmalarını sağlamaktadır. Bazı kaynaklar sarı yüzgeçli ve orkinosların okyanuslarda neslinin tükendiğini kabul ederken, bazı kaynaklar bu türlerin yok olma riskinin güneydeki mavi yüzgeçli orkinoslara göre daha düşük olduğunu kabul etmektedir. Günümüzde en kapsamlı proje mavi yüzgeçli orkinostur.
Dünyadaki düşüşü, popülaritesinin artmaya başladığı 60’lı yıllara kadar uzanıyor. Zamanla gelişen teknolojiye bağlı olarak trol teknelerinde konserve yapma imkanlarının artmasıyla birlikte türlerde hızlı bir düşüş başlamıştır. Çok sayıda STK araştırması, Akdeniz’de de yaşayabilen ton balığı popülasyonunun 1980’ler ile 2000’ler arasında yer yer %70 ila %80 oranında azaldığını tespit etti.
Çoğu zaman diğer deniz canlıları orkinos trolü için denize atılan ağlara takılır ve sebepsiz yere ölürler. Bu durumda denizlerdeki hassas dengeyi bozabilir. Aynı zamanda başta ton balığı çiftlikleri olmak üzere çeşitli şekillerde türün geleceğine katkı sağladığı iddia edilse de bu çiftliklerin çoğunun türe zarar verdiği STK’lar tarafından kabul ediliyor. Onlarca farklı STK’nın dikkatine sunulması gereken önemli bir konu olan orkinos balıklarının denizlerdeki hızlı düşüşü ve Greenpeace’in düzenlediği “Orkinos ve zaman azalıyor” etkinliği artarak devam ediyor. Kalıcı çözümler bekliyorum.
Kaynak:
laorusse kutusu
katip:İlham Gölü
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]