Kalp yetmezliği olan kişiler, kalp kası nakli gerektirecek kadar kalp hücresini kaybedebilir. Egzotik bir balık türü olan tetra balığı, kendi kalbini tamir etme yeteneğine sahiptir. Bazı araştırmalar, “Bu balıkta bulunan mekanizmayı insan kalbini iyileştirmek için uygulayabilir miyiz?” sorusuna yanıt aramaktadır.
Tetra balığı, Güney Amerika ve Kuzey Amerika’nın bazı bölgelerinden gelen bir tür tatlı su balığıdır. Birçok tetra, benzersiz renkleri ve nispeten kolay büyüme koşulları nedeniyle akvaryum sahipleri arasında popülerdir. Yeni bir araştırma bulgusunun ardından, bu tür balıklar araştırmacılar arasında tamamen farklı bir nedenle giderek daha popüler hale geliyor. Bunun nedeni, çoğu tetra balığı türünün kalp hasarından sonra kalplerini iyileştirebilmesidir.
İngiltere Oxford Üniversitesi’nden Doçent Dr. Matilda Mommersteig kısa süre önce tetra balıklarının kalp dokusunu nasıl yenileyebileceğini anlamaya çalışan bir araştırma ekibine liderlik etti. Bu ekip, Meksika’ya özgü iki farklı tetra balığı alt türü olan Astyanax mexicanus üzerinde çalıştı. Bu alt türlerden biri nehirlerde yaşar, güzel renklidir ve kalbini iyileştirebilir.
Kör mağara tetra balığı olarak bilinen bir diğer alt tür, Meksika’daki Pacón Mağarası’nın sularında yaşıyor. Bu balıklar renk ve görme yetilerini kaybetmekle kalmaz, mağaraların karanlığında yaşarlar ve kalp dokularını yenileyemezler.
Son zamanlarda yapılan bir çalışmada, Dr. Mommersteeg’in ekibi, kendi kendini iyileştirme yeteneklerinden hangi genetik özelliklerin sorumlu olabileceğini anlamak için iki tetra balığının genetik profillerini karşılaştırdı. Bu çalışmanın sonuçları British Heart Foundation sponsorluğunda Cell Reports Biology Academy dergisinde de yayınlandı.
İçindekiler
Kalp onarımına yol açan genler
Dr. Mommersteeg’in ekibi her iki balığın da genetik profillerini analiz etti ve karşılaştırdı. Bunu yaparken, araştırmacılar genomlarında hasarlı kalp dokusunu yenileme yeteneği ile ilgili üç bölge belirlediler. Bu gen alanlarının daha ileri analizlerinde, kardiyak rejenerasyon için en önemli genleri de tanımlayabildiler.
Bilim adamları, kalp hasarından sonra bu genlerin aktivitesini nehir tetraları ve kör mağara tetraları ile karşılaştırdıklarında, iki genin, irc10 ve caveolin aktivitesinin sadece nehir tetralarında arttığını kaydettiler. Dr. Mommersteeg’e göre şimdiye kadarki en büyük zorluk, balıklardaki kalp hasarını ve onarımını insanlarda görülenlerle karşılaştırmaktı. Ancak nehir ve mağara balıklarını yan yana inceleyerek kalp yenilenmesinden sorumlu genleri izole edebildiler.
Farelerde yapılan önceki araştırmalar, irc10’un, kalbin aşırı büyüdüğü ve kanı düzgün şekilde pompalayamadığı dilate kardiyomiyopati adı verilen bir kalp rahatsızlığıyla bağlantılı olduğunu göstermiştir. Diğer çalışmaların sonuçları da lrrc10’un kalp hücrelerinin kasılmasında ve genişlemesinde önemli bir rol oynadığını gösterdi.
Bu çalışmanın arkasındaki araştırmacılar, bu genin hasarlı kalp dokusunun yenilenmesinde de rol oynadığını doğrulamak için akvaryumcular arasında popüler olan bir başka tatlı su türü olan zebra balığı üzerinde de çalıştı. Araştırmaları sonucunda zebra balıklarının da tetralar gibi gerektiğinde kalp dokusunu yenileme yeteneğine sahip olduğunu bulmuşlardır.
Gelecekteki tedaviler için yeni umut vaat ediyor
Çalışmalarının ikinci bölümünde araştırmacılar, zebra balığındaki irc10 gen ifadesini bloke etti ve zebra balığı, kalp hasarını etkili bir şekilde onaramadı. Araştırmacılar, bu lrrc10’un kalp yenilenmesinde gerçekten yardımcı olduğunu söylüyor. Dr. Mommersteeg’e göre bu sonucun yeni olduğunu ve bu erken sonuçtan umutlu olduğunu belirtti. Bilim adamları, bu sıra dışı balıkların inanılmaz vaatlerini ve kalpleri hasar görmüş insanların hayatlarını dönüştürme yeteneklerini bildirdiler.
Araştırma ekibi gelecekte, hasarlı kalp dokusunu iyileştirme yeteneğinin ardındaki mekanizmalar hakkında daha fazla bilgi edinmeyi ve araştırmalarına devam etmeyi umuyor. Araştırmacılar bu bilgiyi kalp yetmezliği gibi bu organla ilgili sorunları olan kişilerde kalp dokusunu onarmak için kullanmak istiyorlar.
Kalp yetmezliği genellikle kalp kasının hasar gördüğü ve hücrelerin yara dokusunun yerini alarak zamanla kaybolduğu bir kalp krizinden kaynaklanır. Bu süreç, kalbin düzgün çalışmamasına neden olabilir ve sonuç olarak, ciddi kalp yetmezliği olan birçok insanda kalp nakli gerekir. Bununla birlikte, eğer tetra balıkları kalbin iyileşmesinde etkiliyse, gelecekte organ nakli daha az gerekli hale gelebilir.
kaynak:
balıkxperts.com
sağlık.com
fizik.org
yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]