Son zamanlarda sıkça tartışılan “-sal/-sel” eklerinin kullanımı hakkında bilgisi olmayanlar, konu hakkında bilgisi olmayanlar gibi yorum yaptığı için ciddi bir bilgi kirliliği yaşanıyor. Bu nedenle bu konuyu öğrenmek isteyen araştırmacıların faydalanması için böyle bir makale yazma ihtiyacı hissettim.
Türkçeye karşı olan ve saf Türkçe kelimelerin kullanımını kavrayamayan bazı kimseler, yabancı kelimeler karşısında önerilen Türkçe kelimelerde bir kusur bulmaya çalışırlar. Bu yazıda yer alan “-sal/-sel” ekleriyle ilgili olarak Yavuz Bülent Bakiler’in “-sal üzerine Türkçe koy, -sel’e verme” sözleri yer almaktadır. Söz, tereke karşıtlarını da güçlendirdi ve böylece TDK’ya karalama kampanyaları başlatanlara Türkçe tokatlamak için malzeme verildi. Şimdi bu kişiler Türkçe çeviri yapmak yerine Osmanlıca kelimeler kullanmanın doğru(!) olduğunu ispat(!) için hep bu ekleri örnek olarak kullanmışlardır.
Bu konuya bilimsel olarak yaklaşmaya çalışırsak şöyle bir analiz yapabiliriz: Türkçede iki “-sal / -sel” eki vardır. Bunlardan biri Türk kökenlidir ve çok eski yazılı metinlerde bile adı geçmektedir. Divan-u Lügati’t Türk’te de “Arsal” (kumsal) kelimesi geçmektedir. Eski Türkçede “kumlu, uysal” gibi örneklerde gördüğümüz bu ekin Türkçeye İngilizceden veya başka bir Batı dilinden çevrilmiş olması mümkün değildir; Çünkü bu örneklerin kullanıldığı metinlerin olduğu dönemde Türkçe ile bu diller arasında herhangi bir etkileşim yoktur.
Günümüz Türkçesi çabalarında Eski Türkçe örnek alındığından, son zamanlarda pek çok kelime ile birlikte kullanılmaya başlanan “-sal/-sel” eki de muhtemelen ekin aslı olan bu eki benzetmeye çalışılmıştır. bir “Uysal” örneğinde görüyoruz. Ancak tesadüfen İngilizce’deki “universal (universal), sympathetic (passionate) ve geleneksel (geleneksel)” sözcüklerinde de geçen ve Türkçe ile eşanlamlı olan “-sal/-al” ekleri kullanılmaya başlandı. Türkçe çevirilerde yaygın olarak kullanılan bu eklerin yabancı kökenli olabileceğine işaret etmektedir.
Kısaca; “Bilimsel, içsel, dinsel, duygusal, dünyevi” gibi pek çok sözcükte kullanılan “-sal/-sel” ekinin Eski Türkçede ekin etkin biçimi olduğunu söylemek mümkündür. İngilizce’de hem ses hem de anlam bakımından ortak bir ekin varlığı ancak tesadüf olarak kabul edilebilir. Ancak Türkçenin ciddi anlamda İngilizceden etkilendiği bu dönemde, Batı dilinden gelen sözcükleri kullanmaya düşkün kişilerin Türkçede “-sal/-sel” içeren sözcükleri benzerliği nedeniyle sıklıkla kullandığı söylenebilir. İngilizce’de “kıta” (kara) gibi kelimelere. Nedenine ışık tutabilir. Böylece yakın gelecekte yoğun bir ek olarak kullanılmayabilecek olan bu ek, daha sık kullanılmaya başlanmış olabilir.
Allah türkü korusun!
YerelHaberler
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]