Bir coğrafi bölgenin sınırlarını aşarak diğer bölgelere yayılan salgınlar, bilim adamları tarafından salgın hastalık olarak tanımlanmaktadır.
Kolera, hıyarcıklı veba, çiçek hastalığı ve grip, insanlık tarihindeki en ölümcül hastalıklardan bazılarıdır. Bu hastalıkların salgını uluslararası sınırları aştı. Özellikle çiçek hastalığı, Dünya’daki varlığının 12.000 yılı boyunca 300-500 milyon insanın ölümüne neden olmuştur.
Son zamanlardaki Ebola virüsü salgını binlerce insanı öldürdü ve Batı Afrika’da hala varlığını sürdürüyor. Bu salgın bir gün salgın olabilir, ancak şu anda bir salgın (bölgesel salgın) olarak kabul edilmektedir.
HIV/AIDS salgını (artan yıllar: 2005-2012)
HIV’in neden olduğu AIDS’ten ölenlerin sayısı 36 milyona ulaştı. İlk olarak 1976’da Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde tanımlanmıştır. 1981’den beri küresel bir salgın haline geldi ve 36 milyon ölüme neden oldu. Bugün 31 ila 35 milyon insan HIV ile yaşıyor. Bu insanların çoğu Afrika’nın Sahra altı kesiminde. Buradaki nüfusun %5’i HIV pozitif, bu da yaklaşık 21 milyon kişiye denk geliyor. Bu sorunun farkındalığının artmasıyla birlikte yeni tedavi yöntemleri geliştirildi ve çoğu hasta bugün üretken bir şekilde yaşamaya devam edebiliyor. Sonuç olarak, 2005 ile 2012 arasındaki yıllık küresel ölü sayısı 2,2 milyon ile 1,6 milyon arasına düştü.
Grip Salgını (1968)
1968’de grip virüsünün neden olduğu grip salgını bir milyon insanı öldürdü. Bu salgına Hong Kong gribi de denir. İnfluenza A virüsünün H3N2 suşu (H2N2 alt tipinin genetik suşu), bu pandeminin etken maddesidir. 13 Temmuz 1968’de Hong Kong’da bir vakanın ilk ortaya çıkmasından sadece 17 gün sonra, Singapur ve Vietnam’da da salgınlar ortaya çıktı. İlk vakanın ortaya çıkmasından sonraki üç ay içinde salgın Filipinler, Hindistan, Avustralya, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ne sıçradı. 1968 pandemisinin ölüm oranı diğer salgınlara göre daha düşük olsa da (dünya nüfusunun %5’i), bu pandemi bugün hala 1 milyondan fazla insanı öldürüyor. Bu sayıya 500.000 Hong Kong sakini dahildir.
Asya gribi (1956-1958)
Asya gribi, iki milyon insanı öldüren grip virüsünün neden olduğu bir salgındır. 1956’da Çin’de ortaya çıktı ve nedensel virüsü influenza A alt tipi H2N2’dir. İki yıllık salgın döneminde Çin’in Guizhou bölgesinden Singapur, Hong Kong ve ABD’ye sıçradı.
Grip salgını (1918)
1918’deki grip salgınında, dünya nüfusunun üçte birinden fazlası hastalandı ve 20 ile 50 milyon arasında insan öldü. Sadece pandeminin ilk 25 haftasında yaklaşık 500 milyon insan enfekte oldu ve 25 milyon insan öldü. 1918 grip salgınını diğer grip salgınlarından ayıran kurbanlardı. Grip salgınları genellikle çocukları ve bağışıklık sistemi zayıflamış yaşlıları vururken, 1918 salgınında sadece sağlıklı yetişkinler hastalanırken yaşlılar ve çocuklar hayatta kaldı.
Altıncı kolera salgını (1910-1911)
Önceki beş kolera salgını gibi, altıncı kolera salgını da Hindistan’da ortaya çıktı ve Orta Asya, Kuzey Afrika, Doğu Avrupa ve Rusya’ya yayılmadan önce orada 800.000 kişiyi öldürdü. Bu salgın aynı zamanda Amerika’daki son kolera salgınının da kaynağıdır. Hindistan’da kolera hala var olmasına rağmen, ABD sağlık yetkilileri kolera salgınını öğrendi ve ciddi önlemler aldı. Bu önlemler sayesinde Amerika’da koleradan ölümler 1923’te sona erdi.
1889-1890 grip salgını
H3N8 influenza virüsü alt tipinin neden olduğu bu salgın, Asya gribi veya Rus gribi olarak adlandırılmıştır. İlk vakalar Mayıs 1889’da görüldü; Türkmenistan, Buhara, kuzeybatı Kanada ve Grönland’da doğdu. Ondokuzuncu yüzyılda özellikle kırsal alanlarda artan nüfus, salgının yayılmasını kolaylaştırdı. Bu salgın nedeniyle bir milyon insan öldü.
Üçüncü kolera salgını (1852-1860)
Bir milyon insanı öldüren en ölümcül kolera salgınıdır. Diğer kolera salgınları gibi Hindistan’da ortaya çıktı ve Asya, Avrupa, Afrika ve Kuzey Amerika’ya yayıldı. İngiliz doktor John Snow, Londra’nın fakir bir bölgesinde çalışırken kolera vakalarını takip etti ve sudaki etkeni tespit edebildi. Ne yazık ki keşfin yapıldığı yıl İngiltere’de 23.000 kişi koleradan öldü.
Kara Ölüm (1346-1353)
Kara Ölüm olarak adlandırılan veba salgını Avrupa, Afrika ve Asya’ya sıçradı. Bu salgında hayatını kaybedenlerin sayısı 75 ile 200 milyon arasında değişiyor. Vebanın Asya’da ortaya çıktığına inanılsa da, veba ticaret gemilerinde yaşayan fareler aracılığıyla kıtalara yayıldı. O yıllarda limanlar en önemli merkezlerdi ve bu merkezlerdeki yoğunluk nedeniyle fareler ve veba yapan bakteriler çok çoğalarak üç kıtaya da büyük zararlar verdiler.
Jüstinyen Vebası (541-542)
Bizans İmparatorluğu’nu ve Akdeniz kıyı kentlerini etkileyen ve o dönemde Avrupa nüfusunun yarısı olan 25 milyon insanın ölümüne neden olan bir salgındı. Kaydedilen ilk veba vakası, o zamanlar Konstantinopolis (İstanbul) olarak bilinen yerde büyük hasara yol açan, şehir nüfusunun %40’ını ve günde 5.000 kişiyi öldüren Justingen Vebası idi.
Antoninus Vebası (MS 165)
Nedeni bilinmeyen bu salgın 5 milyon insanın ölümüne neden oldu. Asya, Mısır, Yunanistan ve İtalya’yı etkiledi. Çiçek hastalığı ya da kızamık olduğu sanılsa da hastalığın tam olarak ne olduğu bilinmiyor. Bu hastalık Mezopotamya’dan Roma’ya gelen askerler tarafından getirilerek Roma ordusunu yok etmiştir.
kaynak:
https://www.mphonline.org/worst-pandemics-in-history/
yazar: Ayka Olkay
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]