Tam Zamanında İmalat (JIT), Japon şirketi TOYOTA tarafından sorunsuz bir üretim akışı sağlamak için geliştirilen yaklaşıma verilen isimdir. Bu yaklaşımda amaç, ürün veya süreçte sürekli iyileştirmeler yapmak için çaba sarf etmektir. Özellikle stok seviyelerinin düşürülmesi Japonlar için tutarlı bir hedef olmuştur. Japon yöneticiler, su kaynaklarını kayalarla kaplı bir göle benzetiyor. Suyun kayaları gizlemesi gibi, stoklar da iş yerindeki sorunları gizler. Envanter sistematik olarak azaltıldığında, sorunun çözülebilmesi için ana sorunlar ortaya çıkmaya başlar.
JIT için gerekli olan alt sistemler aşağıda listelenmiştir.
Hücre üretim sistemi
– Azaltılmış hazırlık süreleri ve tip değişikliği (1 dakikadan az)
Kusursuz üretim (Kaizen) için toplam kalite yönetiminin uygulanması. [Sürekli Geliştirme] sabit felsefe)
– Küçük üretim partileri halinde üretim (ideal değer = 1)
– Sadece zamanında satın alma sisteminde
Kanban sistemi
Diğer üretim sistemlerinden farklı olarak JIT itme sistemi ile değil çekme sistemi ile çalışır. Bir sonraki iş istasyonu, önceki iş istasyonuna talepler getirir; herhangi bir çekme Bu sayede uçtan uca bir bilgi akışı, baştan sona bir malzeme akışı söz konusudur. Bu şekilde son istasyonun konudan haberdar olması yeterlidir. Bu üretim planlaması faaliyetlerinde büyük kolaylık sağlamaktadır. Kartlar, Japonların kanban dediği bilgi akışını sağlar. Günümüzde Kanban sistemi bilgisayar ortamına taşınmış ve etkinliği artmıştır.
Kanban, Japonca’da kimlik kartı anlamına gelir. İlk kez Toyota fabrikalarında uygulanan ve manuel olarak çalıştırılan bu sistem, üretimde malzeme ve parça akışını bu kartlar yardımıyla sağlıyor. Bu amaçla Kan ve Malzeme üretim kartları olarak iki tür kart kullanılmaktadır. İş merkezleri arasında yarı akışlı ürünler için üretim kartı hazırlanır. Karda, malzemenin gittiği yer, miktarları ve diğer tanıtıcı bilgiler. Öte yandan, üretimde kullanılacak malzemelerin malzeme depolarından gelmesini sağlamak için malzeme kartı kullanılır ve malzeme ilerlemesine ilişkin benzer bilgiler bulunur.
Üretim, klasik uygulamalarda olduğu gibi üretim planlaması ve iş emirlerinin atölyeye yüklenmesi ile başlar. Kanban kartları ise üretim için ihtiyaç duyulan malzemelerin gerektiğinde kullanım noktasında olmasını sağlayan bir kontrol mekanizması gerçekleştiriyor. Kanban sistemi bir çekme sistemidir. Yani ürün deposunda son bulan malzeme akışını o noktaya doğru çeken bir yapı oluşturur. Bu bakımdan sistemin işleyişini anlatırken sondan başlamak daha uygundur.
Montaj hattında bir mola verelim. Bu istasyona gelen kanban kartları bir kutu içerisinde bulunur, bulunan parçalar toplayıcı tarafından kullanılır ve kullanılan parçaların boş kartları belli bir yerde (rafta) saklanır. Bu kartlar belli bir büyüklüğe geldiğinde iş takipçisi tarafından kartlarda yazan bir önceki seviyeye (örneğin crafting workshop) iletilir. Atölye bu kartları js komutu olarak kabul etmeli ve gelen kartlarla birlikte gerekli parçaları derhal montaj istasyonuna göndermelidir. Aynı işlem, malzeme sipariş kanbanı ile malzeme deposundan parça yapmak için gerekli malzemeler sipariş edildiğinde atölye tarafından tekrarlanır.
Görüldüğü gibi bu mekanizma, akışın herhangi bir kısmında bir arıza veya bekleme durumunda tüm sistemin beklemesini gerektirmektedir. Bu nedenle arızaların çok hızlı bir şekilde giderilmesini sağlayacak ışıklı kontak plakaları (Andon sistemi) ile desteklenmektedir. Yeşil ışık yandığında ışığın yandığı yerde küçük bir sorun olduğu, kırmızı ışık yandığında ise büyük bir arıza olduğu anlaşılır. Işıklar her yerden görülebildiği için diğer çalışanlar böyle bir durumda yavaşlar veya hızlarını düşürürler ve arızanın ilgili personel tarafından giderilmesini beklerler. Böylece üretim için gereksiz ara stok birikiminin önüne geçilmiş olur. Ödeme sistemini genellikle çizelgeleme sistemi olarak tanımlayabiliriz. Diğer bir deyişle, üretim gelecekteki siparişler için planlanır ve ürün bazında planlanır. Buradaki planlama ve planlar, üretimi yönlendiren unsurlardır.
MRP kullanımı da bu ödeme sistemine dahildir. Ancak ödeme sisteminin zayıflığı, tahminlerin doğruluk derecesine bağlı olmasıdır. Planlanan tedarik sürelerindeki bir değişiklik, talepte ani bir artış veya azalmaya, planlardan sapmaya neden olacak ve bu da daha yüksek maliyetlere yol açacaktır. Kanban ile parçalar ihtiyaca göre üretilmekte, bu sayede yanlış tahminlerden kaynaklanan stokların önüne geçilmektedir. Bu sistemde Kanban kartı o kadar adet üretilmesini istemeden o kadar ürün üretilemez. Bitmiş ürün stokunun her aşamadan çekildiği ölçüde, mallar tamamlanmak üzere üretime girer ve çekilen kalemle değiştirilir, bu, çekilen bitmiş ürün partisinin kanban kartının bir önceki aşamadan çekme siparişi oluşturmasıyla gerçekleşir. Üretim emri bu şekilde sorunsuz bir şekilde geriye doğru hareket eder.
Merkezi üretim kontrolünde bilgi akışı ve ürün bağımsızdır. Bu ödeme sistemlerinde, satış tahmini ile oluşturulan üretim programı ve MİP, ürün akışı bitmiş ürün stoğuna doğru hareket ederken ileriye doğru itmeyi sağlar (Şekil 1.13.). Bulut sistemlerde ürün ve bilgi akışı birbirinin yerine kullanılabilir. Emniyet stoğundaki düşüş iki departman arasında üretim emri olarak bir alt departmana geçer ve böylece bir üst departman tarafından mal çekilmesi ile üretim yapılır.
JIT temel olarak iki amaca hizmet eder: envanterin ortadan kaldırılması ve israfın önlenmesi. Üretim süreci beş ana bölümden oluşur: işleme, inceleme, elleçleme, envanter ve bekleme/geciktirme. Toyota’nın JIT sisteminin temelini oluşturan üretim felsefesinde, ürüne değer katmayan her üretim bileşeni israftır. Bu nedenle muayene, nakliye, envanter ve bekleme konularında iyileştirmeler yapılmalıdır.
Denetim süreçlerini otomatikleştirmek, tesisi yeniden tasarlayarak nakliyeyi azaltmak ve üretim akışını yumuşatıp dengeleyerek bekleme sürelerini önlemek, tümü üretim sürecindeki israfı azaltır. JIT, ihtiyaç duyulduğunda gerektiği kadar üretmek demektir. Bu sistemin en büyük avantajı emir çekme sistemi olması ve çalışma prensibinin tampona bırakılmasıdır. İlk olarak 1940 yılında Toyota Motor fabrikası başkanı Tanchi Ono tarafından geliştirilip uygulanan JIT yaklaşımı, Japonların savaş sonrası ekonomik koşullarının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra, zaten sınırlı olan kaynaklara yetersiz emek ve sermaye kaynakları eklenince, Japonya ekonomik varlığını sürdürebilmek için sınırlı kaynakları mümkün olan en düşük maliyetle kullanmayı öğrenmek zorunda kaldı. JIT felsefesinin ortaya çıkmasında böyle bir gereklilik söz konusudur. [Acar, 1995].
JIT sadece belirli bir teknoloji değil, bir üretim felsefesidir. Doğru malzemeyi doğru miktarda, doğru zamanda ve doğru kalitede satın alarak doğru zamanda ve kalitede üreterek israfı önlemek olarak tanımlanabilir. JIT üretiminin faydaları şunlardır:
– Az stok
– Yüksek elastikiyet
Kısa kurulum süreleri
Kısa süreler
Kısa transfer süreleri
Kısa molalar
– Yüksek verim
Daha az alan gereksinimi
– yüksek kalite
– Daha düşük maliyetler
yazar:Oğuzhan Şahna
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]