Spirometri, bir kişinin ne kadar hava soluduğunu ve ne kadar hızlı nefes verdiğini ölçen bir akciğer fonksiyonu testidir. Solunum fonksiyon testleri, akciğerlerin ne kadar iyi çalıştığını ölçer. Kısa, basit ve yaygın olarak kullanılan bir masaüstü tanılama testidir.
İçindekiler
kullanım alanları
Uzmanlar, aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli akciğer durumlarını teşhis etmek için spirometri kullanır:
• astım: Uzun süreli iltihaplanma, hava yollarının şişmesi ve daralması.
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı: Hava yollarını daraltan ve akciğerlerin boşaltılmasında güçlüklere neden olan bir grup akciğer hastalığı.
Kistik fibroz: Akciğerlerin ve sindirim organlarının kalın, yapışkan mukusla tıkandığı kalıtsal bir durum.
Pulmoner fibroz: Akciğerin hava keselerinde skar dokusunun birikmesi kanın zayıf oksijenlenmesine yol açar.
Bir doktor, kronik bir akciğer rahatsızlığı tedavisinin bir parçası olarak bir kişinin ilerlemesini izlemek için spirometri kullanacaktır. Durumun nasıl kontrol edildiği de dahil olmak üzere herhangi bir ilacın etkisinin belirlenmesine yardımcı olabilir. Eski veya halen sigara içenler ile 40 yaş üstü kişiler test edilmelidir. İş yerinde duman gibi akciğere zararlı maddelere maruz kalanlar, akciğer sağlığını da bu şekilde kontrol altına almayı düşünmelidir.
prosedür
Bir spirometri testi, bir spirometre kullanılarak gerçekleştirilen basit bir teşhis testidir. Kayıttaki kişi, spirometreye bağlı tüpe nefes verecektir. Doktor, kişiye bronkodilatörler de dahil olmak üzere alabilecekleri herhangi bir solunum ilacı soracaktır. Bronkodilatörler, hava yollarının gevşemesine ve genişlemesine yardımcı olarak nefes almayı kolaylaştırır. Solunum üzerindeki etkilerinin test edilebilmesi için kişiden testten önce bunları almayı bırakması istenebilir.
Doktor, nefes almanıza yardımcı olmak için testten önce bol giysiler giymenizi ve büyük bir yemek yememenizi önerebilir. Sınava girenlerin aşağıdaki kurallara da dikkat etmesi gerekecektir:
• 24 saat içinde sigara içmek
• yorucu egzersiz
• Alkol tüketimi
İşlem sırasında aşağıdaki adımlar uygulanır:
1. Burun deliklerini kapatmak için buruna bir klips yerleştirilir.
2. Kişi ciğerlerini doldurmak için mümkün olduğu kadar çok hava solur.
3. Kişi dudaklarını tüpün ağzına sıkıca kapatır.
4. Mümkün olduğu kadar hızlı ve kuvvetli bir şekilde birkaç saniye boyunca doğrudan tüpün içine nefes verin.
Tutarlı ve doğru bir sonuç elde etmek için test genellikle en az üç kez tekrarlanır. Genellikle, üç testin en yüksek değeri nihai puan olarak kullanılır. Randevu 30-90 dakika sürebilir. Doktor bir bronkodilatör soluyabilir ve ardından testi tekrar yapabilir. Bu, bronkodilatörün kişinin nefes alma yeteneği üzerindeki etkisini ölçecektir. Bir göğüs hastalıkları uzmanı olarak doktorun anında geri bildirimde bulunması mümkün olmayabilir veya göğüs hastalıkları uzmanının sonuçları yorumlaması gerekir.
sonuçlar
Spirometri testinin sonuçları, doktorun tedavide sonraki adımları belirlemesine yardımcı olacaktır. Spirometri, zaman içindeki hava akışını ölçer. Sonuçlar, akciğer fonksiyon bozukluğu olan kişileri değerlendirirken ve izlerken yararlı olan iki değer üretir:
• Zorunlu hayati kapasite (FVC), tam kapasitede dışarı atılabilen toplam hava miktarıdır.
• Bir saniyede ölçülen zorlu ekspiratuar hacim (FEV1), zorlu vital kapasitenin ilk saniyesindeki hava akışını gösterir.
FEV1 daha sonra bir kişinin akciğerlerine bir saniyede atılabilecek hava oranını veren FVC’ye bölünür. Normalden düşük bir FVC okuması, sınırlı solunumun bir göstergesidir. Bir FEV1 okuması, doktorların solunum probleminin ciddiyetini belirlemesine yardımcı olur. Düşük FEV1 değerleri daha belirgin solunum yolu tıkanıklığını gösterir.
Bu bilgi, doktorunuzun tedavide sonraki adımları belirlemesine yardımcı olabilir. Normal bir spirometri testinin sonuçları kişiden kişiye değişir. Ortalama sonuçlar yaş, boy, cinsiyet ve etnik köken gibi çeşitli faktörlere bağlıdır. Test sonuçları genellikle Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi III’ten (NHANES III) alınan verilere dayalı olarak farklı gruplar içindeki ortalamalarla karşılaştırılır.
Sonuç değerlendirmesi
Obstrüktif hava yolu hastalığı, hava yollarının daralmasının bir kişinin hızlı nefes alma yeteneğini etkilediği, ancak yine de ciğerlerinde normal miktarda hava tutabildiği bir hastalıktır. Bu, astımı ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan kişilerde yaygındır. Restriktif akciğer hastalığında akciğerler pulmoner fibrozda olduğu gibi tam olarak genişleyemediği için hava miktarı azalır. NHANES III verilerine göre, bir kişinin FEV1/FVC oranı yetişkinlerde yüzde 70’in altında ve 5 ila 18 yaş arası çocuklarda yüzde 85’in altındaysa, kişinin engelleyici bir anormalliği olduğu söylenir. Bu, bireyin sonuçlarını beşinci yüzdelik dilimin altına yerleştirir.
Doktor, bir bronkodilatör verildikten sonra FVC/FEV1 sonuçlarındaki değişikliklerle durumun tersine çevrilebilir olup olmadığını kontrol edebilir. Yüzde 12’lik bir puan artışı, bir bronkodilatörün astım gibi bir durumu tersine çevirmedeki etkinliğini gösterir. KOAH’ta olduğu gibi, bazı semptomlar tersine çevrilemez. Yetişkinlerdeki kısıtlayıcı model, NHANES III verilerine dayalı olarak 5. yüzdelik dilimin altındaki bir FVC skoru ile gösterilir. 5 ila 18 yaş arası gençlerde, yüzde 80’in altındaki bir puan, akciğerlerin kısıtlayıcı bir durumunu gösterir.
Bir kişinin kısıtlayıcı bir model sergilediği gösterilirse, çeşitli akciğer fonksiyon testleri yapılmalıdır. Bunlar, kısıtlayıcı akciğer hastalığını ve şeklini doğrulamak için ortaya çıkar.
Diğer test yöntemleri
Spirometri en basit ve en yaygın kullanılan akciğer fonksiyon testidir, ancak kesin tanı koymak için başka testlere ihtiyaç duyulabilir. Akciğer hacmi testleri, akciğer kapasitesinin en doğru ölçümüdür. Akciğerin toplam hacmini ölçerler ve akciğer hacmindeki değişikliklerin tespit edilmesini sağlayan temiz duvarları olan insanlarla korunan küçük bir odada yapılırlar. Kan oksijen seviyeleri, bir nabız oksimetre testi kullanılarak test edilebilir. Akciğer difüzyon kapasitesi, yüzde 0,3 karbon monoksit (CO) içeren gazlı bir karışım kullanılarak dışarı verilen havadan oksijenin kana ne kadar iyi girdiğini belirler. Ekshale edilen havada kalan karbondioksit miktarı, bir kişinin gazı ne kadar iyi emebildiğini gösterir.
Bu testte yapılan nefes, spirometri testinden daha az yorucudur, ancak daha uzun sürebilir. Kanınız içerdiği hemoglobin düzeyi için kontrol edilebilir. Hemoglobin oksijen alımını etkiler. Nabız oksimetresi, cilt yüzeyine bir prob yerleştirerek kandaki oksijen seviyelerinin bir tahminini sağlar. Arteriyel kan gazı testleri, kandaki oksijen ve karbondioksit gibi bir dizi gazın seviyesini ölçer. Kısmi ekshale nitrik oksit testleri, bir kişinin ekshalasyon havasındaki nitrik oksit miktarını ölçer.
Bebeklerde ve çocuklarda ve ayrıca spirometri ve akciğer testi yapamayanlarda akciğer fonksiyonunu değerlendirmek için ek test yöntemleri kullanılabilir. Akciğerlerin içini görmek ve belirli durumları teşhis etmek için göğüs röntgeni ve göğüs BT taraması da kullanılabilir.
kaynak:
pulmonaryfibrozis.org
my.clevelandclinic.org
aafp.org
hopkinsmedicine.org
yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]