Siyonizm, Filistin topraklarında bağımsız bir Yahudi devleti kurmayı amaçlayan bir harekettir. Adını günümüzde Kudüs şehri için bir tepe olan ve tarihte M.Ö. 1000 yıllarında Yahudilerin işgal ettiği Zion şehrinden almıştır.
Ondokuzuncu yüzyılda ortaya çıkan bir hareket olmasına rağmen Yahudiler için bir ulusal yurt fikri, İsrailoğullarının Romalılar tarafından Filistin’den sürülmesinden başlayarak çeşitli yol ve amaçlarla savunulmuştur. Avrupa’nın büyük güçleri, farklı zamanlarda farklı gerekçeler ileri sürerek Ortadoğu’da kendi çıkarlarına göre işleyen bir Yahudi devleti kurmanın gerekliliğini savunmuşlardır. Kökeni din ve antisemitizm olan çağdaş Siyonizm, 19. yüzyılın bir ürünüdür ve 19. yüzyılda tüm Avrupa’yı saran milliyetçi hareket, Yahudi aydınları etkilemiş ve sorunlarına bu açıdan bakmalarını sağlamıştır. Odessa’dan Dr. Pinsker, Self-Emancipation adlı kitabında Yahudiler arasındaki ulus olma olgusunu tartıştı. Pinsker’e göre sorunun özü, Yahudilerin diğer uluslar arasında asimile olmayacak, yerel halkla kaynaşmayacak ve kendi kültürlerini unutmayacak kadar köklü bir dinden gelmeleridir. Bu nedenle Yahudiler yaşadıkları ülkelerin insanları ile asimile olmadıkları ve kültürleriyle özdeşleşemedikleri için yaşadıkları çevrede tepkiler yaşamaktadırlar. Üstelik diğer vatandaşlara tanınan haklardan da mahrum bırakılarak baskı ve işkence altında tutuluyorlar. Devletler arasındaki ilişkilerde eşitliğin ve saygının esas olduğuna işaret eden Dr. pinsker
Yahudileri bu baskı ve işkenceden kurtarmak için uluslararası sisteme bağımsız bir devlet olarak katılmaları gerektiğini, bu sorunun ancak Filistin’de bir devlet kurulmasıyla çözülebileceğini belirtti. Daha sonra bu devletin nasıl kurulacağı konusunda birçok Siyonist teorisyen arasında görüş ayrılıkları oluştu. Theodor Herzl, bu dağınık görünümden Siyonizm’i örgütleyen kişiydi. Siyasi Siyonizm’i Yahudi Devleti adlı kitabında sistemleştirdi ve Ağustos 1897’de İsviçre’nin Basel kentinde toplanan Birinci Dünya Siyonist Kongresi ile uygulamaya koydu. mali ve idari kuruluşlar kurulmuştur.
Bu dönemden sonra Filistin’e Yahudi göçü hızlanmış, Osmanlı Devleti bu gelişmeyi teşvik etmese de pek çok önleyici tedbir almamıştır. Aynı dönemde bölgede etkisini giderek artıran İngiltere, Siyonizm’in bölgedeki faaliyetlerini giderek artan Arap milliyetçiliğini dengeleyen bir gelişme olarak görmüştür. İki dünya savaşı arasındaki dönemde İngiliz Mandası altındaki bölgeye Dünya Siyonist Örgütü’nün öncülüğünde Yahudi göçü hızlanmıştır. Almanya’da Nazilerin iktidara gelmesiyle daha elverişli bir ortam kazanan bu göç hareketleri, Arap halklarının şiddetiyle karşılaştı.
İki dünya savaşı arasındaki dönemde İngiliz Mandası altındaki bölgeye Dünya Siyonist Örgütü’nün öncülüğünde Yahudi göçü hızlanmıştır. Almanya’da Nazilerin iktidara gelmesiyle daha elverişli bir ortam kazanan bu göç hareketleri, bölgedeki Arap halklarının şiddetli tepkisiyle karşılaştı. Durum kontrolden çıkarken İngiltere, 1947’de konuyu Birleşmiş Milletler’e havale etti ve bunun sonucunda Filistin topraklarının bölünmesine karar verildi. Bu kararın ardından ortaya çıkan huzursuzluk ortamında, 14 Mayıs 1948’de Tel Aviv’de toplanan Yahudi Ulusal Konseyi, İsrail Devleti’nin kuruluşunun ilanıyla birlikte Siyonizm, bölgedeki asıl amacına ulaşmıştır. Ancak bu durum bölgede sürekli bir gerilim ve düşmanlık ortamı yaratarak dört Arap-İsrail savaşına (1948, 1956, 1967 ve 1973) yol açtı. Siyonizmin devletten sonraki hedefleri, İsrail’e göçü hızlandırmak, orada yeni devleti kurmak, bu devlete ekonomik ve askeri yardım sağlamak, İsrail’in topraklarının genişlemesini ve yeni devlette yerleşimini sağlamak için propaganda ve siyasi girişimler düzenlemektir. Bazı önemli ülkelerin politikalarını bu şekilde etkilemede ve Yahudi dostluğunu oluşturmada işgal ettiği yerler ve bunların bu noktalarda toplandığı görülmektedir. 1975’te Birleşmiş Milletler, Siyonizmi ırkçı ilan eden bir karar aldı.
En son istatistiklere göre, dünyadaki Yahudi sayısı yaklaşık 15 milyondur ve bunların çoğu Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşamaktadır (5 milyondan fazla). Bu sayı, İsrail’deki Yahudi sayısının (3 milyon) neredeyse iki katıdır. Fransa, İngiltere ve Arjantin’de yarım milyon Yahudi yaşıyor. Yahudi nüfusunun yoğun olduğu diğer ülkeler Brezilya, Uruguay, Batı Almanya, İtalya, Macaristan, Meksika ve Venezuela’dır ve Türkiye’de yaklaşık 27.000 Yahudi olduğuna inanılmaktadır. Arap ülkelerinde hala az sayıda Yahudi yaşıyor (örneğin, Suriye’de yaklaşık 3.500).
Ticaret ve mali hayatta önemli yerler işgal eden Yahudiler, güçlü siyasi bağlarını sürdürerek bazı yerlerde de etkili oluyorlar. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri’nin dış politikasının yıllarca İsrail lehine yürütülmesini sağladılar ve sağladılar.6 Ekim 1973 savaşında Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Yahudiler, İsrail’e yardım etmek için yaklaşık 500 milyon dolar bir şart olarak topladılar. Siyonizmin. Bunun dışında ABD’nin İsrail’e yaptığı resmi ekonomik ve askeri yardım da çok önemlidir (1973’te 21 milyardan fazla).
1948’de İsrail Devleti’nin kurulmasıyla yaklaşık 750 bin olan Filistin’deki Yahudi nüfusu, aradan geçen düzenli göçlerle 1967’de 2,3 milyona, 1974’te ise 2,7 milyona yükseldi. Rusya’dan İsrail’e Yahudiler öne çıktılar ve siyasi karakter kazandılar. İsrail’in işgal ettiği Arap topraklarını Yahudi yerleşimine açma, Kudüs’ü satmama gibi eğilimlerin Siyonist eğilimler olduğu söylenebilir.
katip:Bülbül doğdu
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]