Hemen hemen tüm canlıların kulakları vardır ve bu organ ses dalgalarını duymak için kullanılır. İnsanlarda ses dalgaları kulak tarafından elektriksel olarak beyne iletilir ve beyinde yorumlanır. Böylece dinleme yapılır.
İşitme için gerekli bir ses, tanımı gereği, insan kulağı tarafından algılanan basınçtaki değişiklik olarak ifade edilir. Ancak ses o kadar anlaşılır ki insan kulağı ancak belli bir desibel seviyesindeki sesleri duyabilir. Yani ses kavramının insanların algılayamadığı bir başka boyutu daha vardır. Sesler genel olarak iki gruba ayrılır ve bu gruplar ultrafonik ve ultrafonik olarak ifade edilir.
Ses kavramı fiziksel boyutla ilgili bir ifadedir. Sesin özelliklerinden biri öne çıkıyor. O da maddenin gaz, sıvı veya katı hali olarak görünme yeteneğine sahiptir. Bu fenomenin bilimsel açıklamasında, mekanik bir bozulma ifadesi vardır. Ses kavramı en basit haliyle ele alındığında ses fiziksel boyutta ve maddeyi oluşturan taneciklerin titreşmesi ile oluşur.
Ses ile ilgili birçok farklı kavram vardır. Bu kavramlardan biri de çok yaygın bir kelime olan fazlalıktır. Frekans adı verilen bir kavram, sesin bir saniyedeki titreşim sayısını ifade eder. Ses hızı denilen kavram tam olarak frekansla ilgili bir kavram olmayıp sesin dalga boyu ile ilgili bir ifadedir. Dalga boyu, ses dalgalarının izlediği yol anlamına gelir. Bu hız, sesin yayıldığı ortamın fiziksel özelliklerine göre değişebilmektedir. Son yıllarda adından söz ettiren ses duvarı, 20. yüzyıldan itibaren askeri alanda çokça kullanılan jet uçaklarının oluşmasına yol açan bir kavramdır. Öyle ki ses bariyeri, jet uçaklarının sesin havadaki hızından daha hızlı olması ve bu ses hızını aşması anlamında kullanılmaktadır.
Araştırma sonucunda ses dalgalarının saatte 1224 kilometre olan havada saniyede 340 metre hızla yol aldığı tespit edildi. Bu sayı, ses dalgalarının havada yayılma hızıdır. Ses havada bu şekilde yayılırken suda daha hızlı yayılır.
Sudaki ses dalgaları, saatte yaklaşık 28.800 kilometre olan saniyede yaklaşık 8.000 metre hızla hareket edebilir. Bu hızda azalma veya artış olabilir. Bunun nedeni ise suda minerallerin bulunmasıdır. Bu metaller ses hızını etkileme yeteneğine sahiptir. Ses dalgalarının hava ve sudaki hızları karşılaştırıldığında aradaki büyük fark, sesin havada iletiminin çok iyi olmadığını açıkça gösteriyor.
Sesin bir saniyenin başındaki titreşimi anlamına gelen frekans, hertz cinsinden bir değer olarak ifade edilir. Ses frekansa göre ikiye ayrılır. Bunlar çok düşük frekans aralığındaki sesler ve çok yüksek frekans aralığındaki seslerdir. Çok düşük frekanslı seslere ultrason denir ve değer olarak 20 Hz’in altında kalır. Infrasound sesler, insan kulağının duyamadığı seslerdir. Bu seslerin frekansları çok düşüktür. Yüksek frekanslı sesler de vardır ve bu tür sesler insan kulağı tarafından işitilemez. Bu sesler ultrasonda ifade edilir ve 20.000 Hz’den daha büyük bir değere sahiptir. Bu tanımlamalara göre insan kulağı ancak 20 ile 20.000 Hz aralığındaki sesleri işitebilmektedir. Ancak bu değerler insanların sözlerinin değerleri değildir. Bu açıdan bakıldığında kişiler 250 ile 3000 hertz arasında konuşma değerlerine sahiptir.
Titreşen elastik yapıya sahip her nesne ses çıkarma özelliğine sahiptir. Bu, her ses yapma özelliğine sahip nesnelerin ses kaynağı olma özelliğini verir. Sesler enerji ile yayılır ve dalgalar bir ortamda ortamın özelliklerine göre belirli bir hızda yayılır. Bu yayılma sesin hızıdır. Ses ile ilgili bir diğer özellik de ses iletiminin boşluklarda gerçekleşmemesidir. Bunun nedeni ses için bir ortamın yapılandırılması gerektiğidir.
katip:Erdoğan Gül
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]