Sembolizm Adı realizm olan tüm akımlara karşı büyük bir tepkidir. 19. yüzyılda Fransa’da ortaya çıkan Sembolist akım, edebiyatta olduğu kadar müzik ve resimde de kendini göstermiştir. Fransız İhtilali sonrası ortaya çıkan Aydınlanma Çağı’nın özgürlük atmosferi sanatı da etkilemiştir. Bu dönemde sanatçılar eserlerinde aklı ön plana alarak çalışmışlardır. Bu dönemin en büyük özelliklerinden biri betona olan büyük atılımdır. Sanatta bu şekilde oluşan gerçekçilik ve pozitivizm fikirlerinin insanın ruh dünyasını sınırladığını söyleyen sembolist sanatçılar, bu duruşu reddederek iç dünyaya ve insani duygulara yönelmişlerdir.
Sembollere göre her insan dış dünyaya farklı bakar. Sembolizmde bu algı böyle ifade edilir. Dış dünya ve insani duygular sembolist sanatçılar tarafından sembolik terimlerle verilir. Sembolizm şiirde sıklıkla kendini göstermiş ve şiirsel bir akım haline gelmiştir. Bu tutumun bir nedeni olarak da bireylerin duygularını ifade etmesi açısından en etkili türün şiir olduğu gösterilebilir. Fransız şair Stéphane Mallarmé, sembolizmin ilkelerini oluşturdu. Ancak edebiyat dünyasında Charles Baudelaire’in adı sembolizmle özdeşleştirilmiştir. Yazdığı sembolist şiirler, ülkemiz dahil tüm dünya şairlerini etkilemiştir.
Sembolist hareketin ayırt edici özellikleri
* Sembolizmde müzik büyük önem taşır. Şiiri sessiz bir şarkı olarak tanımlayan Sembolistler, bu düşünceyle ölçü, kafiye gibi biçimsel sınırları göz ardı ederler. Şiirde ahengin ancak madde ve biçim arasındaki zarif sözdizimiyle sağlanabileceğine inanan Sembolistler, serbest nazım biçimlerini tercih etmişlerdir.
* şiiri fikirleri açıklama aracı olarak görmeyen sembolist şairler; “Sanat sanat içindir” sözünü anladılar. Bu anlayışın bir sonucu olarak sembolist sanatçılar, toplumsal sorunlardan ve politik fikirlerden yüz çevirdiler.
* Sembolistler, şiir üzerine önceki tüm görüşlere karşı çıkarlar. Metaforlarla dolu bir anlatım tarzına sahip olan sembolist şairler oldukça kapalı bir üslupla hareket ederler.
* Sembolist şiirlerin farklı bir havası vardır. Alegorilerde tabiatta yalnızlık ve mutsuzluk gibi bazı semboller verilmiştir. Şiirlerde büyük bir ışıktan çok yarı aydınlık görüntüler ve gün batımları yer alır. Bu ruh hali ve daha birçok betimleme, sembolist şairler tarafından okuyucuya kapalı bir şekilde sunulur.
sembolist şairler
*Charles Baudelaire
Stephen Mallerme
*Paul Verlaine
* Artur Rimbaud
*Paul Valeria
Türk Edebiyatında Sembolizm
Tanzimat edebiyatıyla birlikte pek çok edebî akım edebiyatımıza girmiştir. Ancak Edebiyat-ı Cedide döneminde sembolizm ortaya çıkmıştır. Sinab Shahabuddin, edebiyatın ruhuna çok uygun, sembolizmin ilk şairi ve yazarıdır – efendim. Ancak Cenap Şahabetti’nin hem Sembolizme hem de Parnassos’a uygun şiirleri vardır. Edebiyatımızda sembolizmin en büyük temsilcisi Ahmed Haşim’dir. Şiirlerinde sembolizmin tüm özelliklerini taşıyan Ahmed Haşim, nesir ve şiirleriyle Türk edebiyatının en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilir. Bu iki ismin yanı sıra Ahmed Hamdi Tanpınar ve Cahit Setki Tarangi de sembolik nitelik taşıyan bazı şiirler yazmışlardır.
Kaynak:
Tanpınar, Ahmet Hamdi, Ondokuzuncu Yüzyılda Türk Edebiyatı Tarihi, Çağlayan Kütüphanesi, 1997
Çiçli, İsmail, Batı Edebiyatında Edebi Akımlar, Akshak Yayınları, 2011
katip:Kanan Yıldırım
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]