Sabah aynaya baktığınızda saçınızın o kısmının ağarmış olduğunu görürsünüz. İster yirmili, ister ellili olun, gri saç yaşı ne olursa olsun herkeste görülebilir. Saç pigmentlerini üreten hücreler ciddi şekilde hasar gördüğünde saçlar beyazlar. Saç büyümesi sırasında, melanositler pigment verir ve onları saç foliküllerinin tabanındaki saç progenitör hücrelerine aktarır. Bu hücreler sırayla büyüyen saçın farklı bileşenlerine dönüşür. Saçlarımız uzadıkça, pigmentler sürekli olarak birleşerek benzersiz saç rengimizi oluşturur. Bu işlemden sorumlu hücreler, saç folikülünün tabanındaki pigment üreten melanositlerdir.
Normal saç büyümesi durumunda, kökler birkaç yıl boyunca ayda yaklaşık 1 cm oranında saç üretir. Ancak vücudumuzdaki tüm hücreler hayatımız boyunca giderek daha fazla hasar görür ve sonunda bu melanositler yok olur. Belirli bir saç kökündeki tüm pigment hücreleri kaybolduğunda, daha sonra çıkan saçlar gri veya beyaz renkte olacaktır. Saç büyümesinin biyolojisi, saç foliküllerinin yapısında ve işlevinde yer alan birçok özel hücre ile çok karmaşıktır. Bilim adamları, insan saçı büyüme ve pigmentasyon sürecini çözmeye devam ediyor.
İnsanlarda iki farklı pigment türü vardır. Eumelanin siyah ve kahverengi renklerden, feomelanin ise turuncu ve sarı renklerden sorumludur. Genler, her bireyin ürettiği pigment karışımını belirler, bu nedenle saç rengi genellikle aileler arasında benzerdir.
Pigmentasyonu kontrol eden kesin mekanizmalar henüz net değil. Bununla birlikte, son araştırmalar, saç folikülündeki birkaç hücre arasında hassas bir etkileşim olduğunu göstermektedir. Radikal faktör, hücrenin melanositleri tarafından pigment üretimi için bir gerekliliktir. Fareler üzerinde yapılan çalışmalarda, araştırmacılar bu protein olmadan saç renginin kaybolduğunu belirlediler. Saçların uzaması durduğunda saç kökleri yapısal değişikliklere uğrar ve dinlenme dönemine girer. Bu süreçte melanositler doğal olarak ölürler.
Bununla birlikte, saç foliküllerindeki melanosit kök hücreleri normalde bir sonraki saç büyüme döngüsünün başlangıcında yeni bir melanosit popülasyonu üretir. Yeni saçlar çıkmaya başladığında, bu melanositler yine pigmentasyonun varlığını sağlar. Ancak melanositler hasar gördüğünde veya yok olduğunda, ortaya çıkan saçlar renksiz gri veya beyaz görünür.
*Hasardan sonra saç büyümesi
Araştırmalar, gri veya beyaz saç üreten insan saç köklerinin, serbest radikallerin neden olduğu daha yüksek düzeyde hücresel hasara sahip olduğunu göstermiştir. Bu foliküller melanositlerden ve melanosit kök hücrelerinden yoksundur. Farelerde kıl köklerindeki melanosit kök hücrelerinin DNA’sı hasar gördüğünde hücrelerde kalıcı hasar oluşur. Bu kök hücreler artık çoğalamaz. Kök hücre havuzu olmadan bir sonraki saç ekimi beyaz saçlara yol açacak melanositler olmadan devam edecektir. Her saç kökü sonunda renkli saç üretememeye başlar.
2016’da yapılan araştırma, gen düzenleyici faktörün belirli bir varyantına sahip bireylerin daha önce saçlarının beyazlamasına eğilimli olduğunu gösterdi. Diğer birçok özelliğimizde olduğu gibi, anne babamıza da saçlarının beyazlama eğilimini bize aktardıkları için teşekkür edebiliriz.
yazar: Osman Okkar
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]