Başkanlık sistemi, hükümet başkanının devlet başkanı olduğu cumhuriyet sisteminde kullanılan bir hükümet biçimidir.
Başkanlık sisteminin özellikleri
* Başkanlık sisteminde erkler kesin olarak ayrılmıştır ve yasama erki yürütme erkini feshedemez.
* Devlet başkanının kanun teklif etme yetkisi yoktur, kanunları veto etme yetkisi vardır.
* Hükümet güvensizlik oyu ile düşürülemez. Yani devlet kurumuna güvenoyu yok.
* Yürütme organı tek bir yapıya sahiptir.
* Devlet başkanı halk tarafından seçilir ve erken seçim yoktur.
* Devlet başkanı yasama organının çalışmalarına katılamaz.
* Yürütme organı üyesi yasama organında görev alamaz.
Başkanlık sistemi ile yönetilen ülkeler
İran
Güney Kore
Amerika Birleşik Devletleri
Afganistan
Azerbaycan
Türkmenistan
Kazakistan
Endonezya
Ermenistan
Kosta Rika
Uganda
Uruguay
Parlamenter sistemin özellikleri
* Parlamenter sistemde yürütme iki başlıdır.
* Devlet başkanı siyasi olarak sorumlu değildir. Bu nedenle anti-imza kuralı geliştirilmiştir. (Devlet başkanının sorumsuzluğu, üzerinde imzası bulunan diğer bakanın sorumluluğunu doğurur).
* Bakanlar Kurulu, yürütmenin sorumlu kanadıdır.
*Hükümet kurulurken salt çoğunlukla (hazır bulunanların yarısından bir fazlası) güvenoyu alınır. Aksi halde hükümet kurulamaz.
*Görev için de güvenoyu var. Nitelikli çoğunluğa ihtiyaç var (toplam milletvekili sayısının 2/3’ü Türkiye için 276 kişi demek). Sadece güvensizlik oyları sayılır. Hükümetin güvenoyu ile azaltılamayan hedefi bir güvensizlik olarak görülmemeli ve işlevini sürdürecek bir hükümet prestij kaybetmemelidir.
* Hükümet Parlamento’ya karşı sorumludur.
* Yürütme organının yasamayı feshetme yetkisi vardır.
* Yasama Konseyi de çeşitli şekillerde yürütme organını denetler ve bozar. bunlar:
– Soru: Tek vekil tarafından yazılır. Yazılı veya sözlü olarak cevaplanabilirler.
– Meclis araştırması: En az 20 milletvekili yazılı olarak isteniyor.
– Güvenin geri alınması: En az 20 milletvekilinin yazılı talebi. Bu, hükümetin veya bakanın cezai sorumluluğunu gerektirir.
– Bir hükümet veya bakan devrilebilir. (276 güvensizlik oyu ile Temsilciler Meclisi üye tam sayısının 2/3’ü).
– Meclis soruşturması: En az 55 milletvekili yazılı olarak isteniyor. Bakanların ve hükümetin siyasi sorumluluğunu gerektirir. Aramadan sonra genel kurulda kader oylanır. (Temsilciler Meclisi üye tam sayısının üçte ikisinden 276 güvensizlik oyu alan bir bakan veya başbakan, kader oyu sonucunda üst meclise sevk edilebilir)
Parlamenter sistemle yönetilen ülkeler
Türkiye
Arnavutluk
Avusturya
Bosna Hersek
Bulgaristan
Yunanistan
Macaristan
Moğolistan
kara dağ
Pakistan
Nepal
Polonya
Singapur
Slovakya
Slovenya
Yarı başkanlık sistemi
Başkanlık sistemi ile parlamenter sistemin özelliklerini bir arada taşır.
* Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilir.
Bir hükümet yasama olmadan doğar.
Bu sistem tarafından yönetilen ülkeler
Suriye Arap Cumhuriyeti
Fransa
Rusya
Portekiz
Finlandiya
katip:Jules Özay Soner
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]