paralel nedir?
Dünyayı doğu ve batı yönlerinde çevrelediği varsayılan hayali dairelere paralelyüz denir. Birincil paralel ekvatordur ve en büyük paralel daire olma özelliğine sahiptir. Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın ekvatora olan uzaklığının derece, dakika ve saniye cinsinden açısal değerine enlem denir.
Paralellerin özellikleri nelerdir?
• En uzun paralel daire 40.076 km ile ekvatordur.
• Ana paralel olan ekvatordan 90 kuzey ve 90 güney olmak üzere toplam 180 paralel nokta vardır.
• Ekvatorun kuzeyinde bulunan yerlere kuzey yarımküre, güneyinde yer alan yerlere de güney yarımküre denir.
• Ekvatordan kutuplara gidildikçe paralellikler kısalır ama paralel dereceler büyür. Bu, kuzeyde kuzeye gidildikçe ve güneyde güneye gidildikçe enlem derecelerinin arttığı anlamına gelir.
• Ekvator 0 derece enlem, kutuplar ise 90 derece enlemdir.
• Paralellikler birbirini kesmez.
• İki paralel arasındaki mesafe 111 km’dir.
• Lineer hız ekvator çevresinde en yüksek iken kutuplarda en düşüktür.
• Yerçekimi ekvator çevresinde en düşük ve kutuplarda en yüksektir.
• Ekvator çevresinde gece ile gündüz arasındaki farkın en az olduğu yer. Ekvatordan uzaklaştıkça bu fark artar.
Paralelyüzler arasındaki uzunluk nasıl hesaplanır?
• Paralellikler aynı yarımkürede veriliyorsa, küçük paralelyüzlüyü büyük paralelyüzlüden çıkarın.
• Paralellikler farklı yarımkürelerde ise paralel sayılar toplanır.
• Bu işlemler sonucunda elde edilen paralel sayısı, 111 km’lik iki paralel arasındaki sabit mesafe ile çarpılır.
Örnek: Aynı meridyen üzerinde A noktası ile B noktası arasındaki mesafe 8658 km’dir. A noktasının kuzey yarım kürede olduğunu ve B noktasının hangi paralelde olduğunu biliyor musunuz?
8658: 111 = 78
90-78=12N paralelinde bulunur.
Meridyen nedir?
Paralelleri dik açılarla kesen, kuzey-güney yönünde uzanan ve kutuplarda birleşen yarım dairelere meridyen denir. Herhangi bir meridyenin başlangıç meridyenden uzaklığına “boylam” denir.
Boylamın özellikleri nelerdir?
Başlangıç meridyeni İngiliz Gözlemevi Greenwich’ten geçer. Yani 0 derece.
• Başlangıç meridyeni ile meridyenin yayın derecesi 180 derecedir. Bu yay, zamansal dönüşüm çizgisi olarak bilinir ve dünyayı doğu yarım küre ve batı yarım küre olarak ayırır.
• Baş meridyenin 180 doğu ve 180 batı olmak üzere 360 boylam vardır.
• Ekvatorda birbirini izleyen iki meridyen arasındaki mesafe 111 km’dir. Ekvatordan kutuplara gidildikçe bu mesafe azalır ve kutup noktalarında sıfırlanır.
• Her boylam çizgisinin uzunluğu eşittir.
• İki boylam çizgisi arasında 1° açı farkı vardır.
• Boylam dereceleri Greenwich’ten doğuya ve batıya doğru artar.
• Aynı meridyen üzerindeki tüm noktalar aynı yerel saate sahiptir. Ardışık iki meridyen arasındaki yerel saat farkı 4 dakikadır.
yazar: Dilara Beyaz
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]