Nüfusun ülkeler için önemi
Belirli bir sınır (şehir, ilçe, ülke vb.) içinde yaşayan insan sayısına nüfus denir. Geçmişte, ülkeler büyük nüfusu önemli bir güç faktörü olarak görüyorlardı. Ancak günümüzde odak noktası nüfusun sayısından ziyade nüfusun özellikleridir. Çünkü az gelişmiş ülkelerdeki yüksek nüfus artış hızı birçok sorunu da beraberinde getirmektedir.
Gelişmiş ülkeler sahip oldukları nitelikli nüfus potansiyelini çok iyi kullanarak büyük mesafeler kat etmişlerdir. Gelişmiş ülkelerde düşük nüfus artış hızı veya nüfus azalması ülkenin geleceğini tehdit etmektedir. Bu nedenle bu ülkeler, nüfusun belli bir oranda artmasını sağlamak için çeşitli çalışmalar yürütürler.
Nüfus artışı
Nüfusun sayısal olarak artmasına nüfus artışı denir. Genel olarak, dünya nüfusu insanlık tarihi boyunca artmıştır. Artış hızı ilk başta yavaş olsa da, son birkaç yüzyılda dramatik bir şekilde arttı. Başlangıçta küçük insan toplulukları ancak geniş bir alanda geçimini sağlayabiliyordu, insanlar geçimlerini toplayıcılık ve balıkçılıkla sağlıyordu. Daha sonra yerleşik hayata geçişle birlikte tarım devreye girmiş ve hayvanlar evcilleştirilmiş, böylece küçük alanlar bile büyük insan gruplarını beslemeye yetmiştir.
Ayrıca Sanayi Devrimi ile birlikte tıpta ilerlemeler, beslenme ve sağlık koşullarında iyileşmeler olmuştur. Bu durum ölüm oranını düşürünce dünya nüfusundaki artış yüksek oldu. Sanayi Devrimi’nden sonra dünya nüfusu 7,5 kat artarak 800 milyondan 6 milyara ulaştı.
Nüfus artışı genellikle sanayileşmiş ülkelerde daha düşük, az gelişmiş ülkelerde daha yüksektir. Bir ülkenin nüfus artış hızı ne kadar yüksekse, gelişmişlik hızı o kadar düşüktür. Nüfus artış hızının sorun haline gelmesi, o ülke insanının temel ihtiyaçlarının karşılanamaması durumunda ortaya çıkmaktadır.
yüksek nüfus artış hızının sonuçları;
– Yüksek işsizlik oranı.
Gelişme hızı düşer.
Kişi başına düşen gelir düşecek.
Azalan tasarruf ve artan tüketim.
Hayat zorlaşır.
Artan iç ve dış göçler.
– Düşük ihracat.
Nüfusla ilgili yatırımların arttırılması (demografik yatırım).
– Belediye hizmetleri zorlaştı.
– Konut sıkıntısı var.
Artan çevre kirliliği.
– Artan gecekondular.
– Amacı dışında kullanılan tarım arazileri.
Nüfusu ve nüfus artış hızı yüksek olan ülkeler genç potansiyellerini iyi değerlendirip üretime yönlendirebilirlerse bu ülkelerde üretim artacak, vergi gelirleri artacak, işgücü ucuz olduğu için ihracatta rekabet kolaylaşacaktır. (Çin gibi)
Nüfus artışının nedenleri
Nüfus artışını etkileyen başlıca faktörler şunlardır:
a) Yenidoğanlar
Bir yerde bir yıl içinde doğanlar ile ölenler arasındaki farka doğal nüfus artışı denir. Türkiye’de nüfus artışına etki eden faktörlerin başında doğumlar gelmektedir.
Ülkemizde doğum oranları bölgeler arasında farklılık göstermektedir. Batı bölgelerimizde doğurganlık oranı düşük iken, doğu bölgelerimizde yüksektir. Kadınların ticaret hayatına atılması, şehrin sunduğu imkanlardan yararlanma isteği gibi nedenlerle şehirlerde doğum oranı düşüktür. Doğum oranını etkileyen bir diğer faktör ise eğitimdir. 2000 yılı verilerine göre kadın başına canlı doğum sayısı okuma yazma bilmeyenlerde 4,6, lise mezunlarında ise 1,6’dır. Gelir düzeyi ve nüfus planlaması doğum oranını etkileyen diğer faktörlerdir.
b) Sağlık ve beslenme koşullarındaki gelişmeler
Tıptaki gelişmeler, salgın hastalıklardan korunma ve beslenme koşullarındaki gelişmeler yeni doğan bebeklerin ömrünün uzamasında ve hayatta kalma süresinin uzamasında etkili olmuştur. Bu durumda nüfus artışında önemli bir faktördür.
c) göç
Göç, Türkiye nüfusunun artmasında etkili olmuştur. Daha önce Osmanlı Devleti sınırları içinde bulunan Balkan ülkeleri, Kafkas ülkeleri, Ortadoğu ülkeleri ve Kuzey Afrika ülkelerinden çok sayıda Türk, savaşlar, siyasi ve sosyal baskılar nedeniyle Anadolu’ya göç etmiştir.
numaralandırmalar
Demografik bilgiler genellikle nüfus sayımları yoluyla toplanır. Tarih boyunca çeşitli amaçlarla birçok nüfus sayımı yapılmıştır. İnsanlar eski zamanlardan beri nüfus sayımları yapsalar da, modern nüfus sayımları ancak yakın zamanda yapılmaktadır. Eski nüfus sayımlarının temel amacı, vergi ödeyen ve askere alınan kişilerin sayısını belirlemekti. Ancak günümüzde, nüfusun birçok özelliğini belirtmek için nüfus sayımları yapılmaktadır. Osmanlı döneminde ilk nüfus sayımı 1831 yılında yapılmıştır. Türkiye’de ilk modern nüfus sayımı 1927 yılında yapılmıştır.
Nüfus sayımının amaçları şunlardır:
ülke nüfusu
Kırsal ve kentsel nüfus
Nüfusun yaş gruplarına göre dağılımı
Nüfusun eğitim durumu
Nüfusun mesleğe göre dağılımı
Nüfus hareketlerinin belirlenmesi.
Türkiye nüfus sayımlarından çıkarılabilecek sonuçlar şunlardır:
– Nüfus artış hızı 1940’larda (II. Dünya Savaşı tehdidi nedeniyle) düştü. 1985-2000 yılları arasında nüfus artış hızında önemli bir düşüş yaşandı. Bunda şehrin nüfusunun artması, halkın eğitim seviyesinin artması, kadınların ticaret hayatına girmesi ve aile planlaması etkili olmuştur.
En hızlı nüfus artış hızı 1945-1960 yılları arasında olmuştur.
Yıllara göre nüfus artışında bir düzenlilik yoktur.
Nüfus istikrarlı bir şekilde artıyor.
Bir ülkede nüfus artış hızının düşük olması, o ülkenin nüfusunun artmadığı anlamına gelmez. Nüfus artış hızı azalsa bile toplam nüfus artabilir.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]