Lökositleri oluşturan monositler ve granülositler, genç hücrelerin kemik iliğinde basamaklar halinde olgunlaşması sonucu oluşur. Bu olgun hücreler, genç hücrelerden farklı olarak çeşitli mikroplarla savaşarak bağışıklık sisteminde aktif rol oynarlar.
Akut miyeloid lösemide bu normal olgunlaşma durumu bozulur ve genç hücreler olgunlaşamaz ve kemik iliğinde ve kanda birikmeye başlar. Monositler ve nötrofiller gibi olgun hücreler oluşmadığı için vücut mikroplarla savaşamaz. Miyeloid hücrelerin anormal çoğalması durumunda kemik iliğinde trombosit ve eritrosit üretimi bozulur. Bunun sonucunda trombosit sayısında azalma ve anemi oluşur.
İçindekiler
Akut miyeloid lösemiye ne sebep olur?
Akut miyeloid löseminin kesin nedenleri bilinmemekle birlikte genetik ve çevresel faktörlerin etkin rol oynadığına inanılmaktadır. Genlerdeki bazı değişiklikler lösemi gelişimine neden olan genleri uyarırken, diğerleri lösemi gelişimine neden olur. Lösemi gelişimine neden olan genetik nedenler dışında çevresel faktörler de şunlardır:
yüksek dozda radyasyona maruz kalma,
• Kimyasallar,
• Bazı doğumsal hastalıklar (Fanconi anemisi, Down sendromu gibi kalıtsal hastalıklar ve polisitemi vera, miyelodisplastik sendrom gibi edinilmiş hastalıklar).
• Bazı kemoterapi ilaçları.
• Virüsler akut miyeloid lösemi nedenleri arasındadır.
Akut miyeloid löseminin belirtileri nelerdir?
Akut miyeloid lösemide birçok kök hücre, monosit veya miyeloblast adı verilen genç hücrelere dönüşür. Bu hücreler kanda ve kemik iliğinde birikir ve enfeksiyonlarla savaşamaz hale gelir. Bunun sonucunda diğer sağlıklı hücreler yeterince üretilemez ve görevlerini yerine getiremezler. Böylece vücutta aşağıdaki gibi belirtiler ortaya çıkabilir:
• Ateş,
• Zayıflık veya yorgunluk.
solunum zorluğu,
• Vücutta oluşan kanama ve morarmalarda kolaylık sağlar.
• Kilo kaybı ve iştah kaybı.
• Deri altında noktalı kanama odaklarının varlığı akut miyeloid lösemide ortaya çıkan semptomlardır.
Ancak bu tür bulguların başka hastalıklarda da görülebileceği unutulmamalıdır. Uzun süredir bu tür şikayetleri olan hastaların doktora başvurması gerekir.
Akut miyeloid lösemi türleri nelerdir?
Miyeloid neoplazmalar ve AML’nin Dünya Sağlık Örgütü tarafından sınıflandırılması şu şekildedir:
• Miyelodisplazi ile ilişkili değişiklikler içeren AML,
• tekrarlayan genetik bozuklukların neden olduğu akut miyeloid lösemi,
• tedavi ile ortaya çıkan miyelom,
miyeloid sarkom,
Plazma dendritik hücreli tümörler,
akut bazal lösemi,
• Down sendromu ile ilişkili miyelodisplazi.
• Akut miyeloid löseminin miyelofibrozis (kemik iliği fibrozu) tipleri ile akut miyelofibrozis.
Akut miyeloid lösemi için kullanılan tanı yöntemleri nelerdir?
Akut miyeloid lösemide kullanılan tanı yöntemleri şunlardır:
Fizik muayene ve hastalık öyküsü: Hastanın daha önceki hastalıkları ve tedavi yöntemleri sorgulanır ve morarma, diş etlerinde kararma, deride kanamalar gibi bazı olası bulgular araştırılır.
Biyokimyasal testler ve tam kan sayımı: Hastanın beyaz kan hücreleri, kırmızı kan hücreleri, trombosit sayısı ve hemoglobin ölçülür. Bu aşamada anemi ve düşük trombosit sayısı tespit edilebilir.
Periferik yayma: Periferik yaymada kan hücrelerinin türleri, birbirlerine oranları, sayıları, hücre şeklindeki değişiklikler ve çevre kana bağlı anormal hücreler olması durumunda bu yolla saptanır. Akut miyeloid lösemide periferik yaymada artan sayıda patlamanın gözlemlenmesi tanıyı daha da güçlendirir.
Kemik iliği biyopsisi ve aspirasyonu: Lokal veya genel anestezi ile pelvis uyuşturulur ve kemik iliği alınacak bölge iyice temizlenir. Daha sonra özel bir iğne yardımıyla enjektör ile kemik iliği örneği alınır. Böylece hasta işlem sırasında herhangi bir ağrı hissetmez. Ancak rejyonel anestezi uygulanırsa iliğin alınması sırasında oluşan boşluktan dolayı hasta bir çekme hissi duyacaktır. Yapılacak biyopside özel biyopsi iğnesi sokularak örnek alınır. Kemik iliği biyopsisi ve aspirasyon örnekleri patolog ve hematolog tarafından mikroskop altında incelenir. Ek olarak, kromozomal anormallikleri tespit etmek için aspirasyon örneğinden birkaç kromozomal tarama testi istenir. Ancak kesin tanı için mutlaka kemik iliği biyopsisi yapılır.
Akut lösemi ayrıca kemik iliği veya periferik kan yaymasındaki etkili nefes sayısı %20’den fazla olduğunda da teşhis edilir.
Flow sitometri: Kemik iliğinde veya kan örneğinde oluşan lösemi hücrelerinin bir takım özel boyalarla boyanması ve yüzeylerinde markerler kullanılmasıyla löseminin tipi ve alt tipleri belirlenebilir. Tipini belirlemek çok önemlidir çünkü birçok farklı tedavi yöntemi vardır. Yüksek riskli olduğu belirlenen kardeşleri olan hastalarda olası ilik nakli için doku uyumluluk testleri uygulanır.
Sitogenetik analiz: Kan veya kemik iliğinden alınacak hücreler mikroskop altında incelenerek kromozomlardaki değişiklikler saptanabilir. Ancak bazı durumlarda moleküler sitogenetik testler kullanılabilir. Floresan materyallerin kullanıldığı bu testlerde genetik yapılarda meydana gelen hasarlar tespit edilmektedir. Böylece yüksek, düşük veya orta riskli hastalar kolayca belirlenebilir ve tedavi seçimi kolaylaştırılabilir.
Akut miyeloid lösemi nasıl tedavi edilir?
Akut miyeloid lösemili (AML) tüm hastalar tanı konulduğu andan itibaren tedavi edilmelidir. Uygulanacak tedavinin temel amacı remisyon sağlamaktır. Remisyon, kemik ve kan iliğindeki lösemi patlamalarının ortadan kalkması ve kemik iliğinin normal yapısına kavuşması anlamına gelir. Hasta belirgin şikayetleri olmadan remisyonda ve kan sayımı bile normal bulundu. Bunun için hastalara yoğun kemoterapi uygulanır.
Bu nedenle, AML’de uygulanabilir tedavi, remisyon indüksiyon tedavisi ve kombinasyon tedavisidir. Bu tedavi yöntemlerinden şu şekilde bahsedebiliriz:
Remisyon indüksiyon tedavisi: Bu tedavi yönteminde vücuttaki lösemi hücreleri kemoterapi kullanılarak öldürülür. Kemoterapi aynı zamanda anormal kanama ve enfeksiyon riskini artıran sağlıklı hücreleri de öldürdüğü için birçok kişi tedavi sırasında hastanede kalır.
APL adı verilen nadir bir AML’de, lösemi hücrelerinde meydana gelen spesifik mutasyonları hedeflemek için tamamen trans-retinoik asit veya arsenik trioksit gibi antikanser ilaçlar da kullanılabilir. Bu ilaçlar ayrıca lösemi hücrelerini öldürür ve sağlıksız hücrelerin bölünmesini engeller.
Kombine tedavi: Bu tedavi yöntemi, AML’yi remisyonda tutmak ve AML’nin tekrarını önlemek için gereklidir. Çünkü konsolidasyon tedavisinin asıl amacı geriye kalan lösemi hücrelerini tamamen yok etmektir. Bu bakımdan konsolidasyonu tedavi etmek için kök hücre nakli gerekebilir. Çünkü kök hücreler, vücudun yeni, sağlıklı kemik iliği hücreleri üretmesine yardımcı olmak için kullanılır.
Kök hücreler bir donörden gelebilir. Geçmişte tedavi edilmiş bir lösemi hastası olmasına rağmen doktor, otolog kök hücre nakli için vücuttan bazı kök hücreleri alıp saklayabilir.
Bir donörden kök hücre almak, kendi vücudunuzdan kök hücre almaktan daha yüksek risk taşır. Bununla birlikte, vücudun kök hücre naklinden alınan numunede bazı eski lösemi hücreleri de bulunabileceğinden, nüks riski çok daha yüksektir.
kaynak:
http://www.thd.org.tr/THD_Halk/?sayfa=akut_miyeloid
yazar: Yedi Kökenler
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]