Evrendeki varlığı bizi en çok şaşırtan elementlerden biri de ışıktır. Tıpkı hava gibi çoğu zaman ondan mahrum kaldığımızda onun ne kadar önemli olduğunu saniyeler içinde anlarız. Işık, evrendeki diğer elementlerle etkileşim halinde farklı boyutlarda ortaya çıkar ve yaşamın devamında vazgeçilmez bir işlev görür. Bu yazımızda diğer elementlerin etkisiyle meydana gelen ve nedenini merak ettiğimiz ışık olaylarından birini açıklamaya çalışacağız. Geceleri şehir ışıklarının yanıp sönmesi veya uzaktan yanıp sönmesi gibi bir manzarayla hepimiz karşılaşmışızdır ve bunun nedenini merak etmişizdir. Farklı sosyal medya sayfalarında bu konuda çok farklı, kafa karıştırıcı ve bilim dışı teoriler var. Bilindiği gibi ışık da belirli dalga boylarının frekans gruplarından oluşmaktadır. Bu dalga boylarının frekans sayılarına göre görünümleri ve günlük yaşamdaki kullanım alanları değişmektedir. Şehir ışıklarına güç sağlayan elektrik akımları yaklaşık 50 hertz’dir. Bu, saniyede 50 kez yanıp söndüğü anlamına gelir. Ancak şehir ışıklarının uzaktan parıldamasının nedeni bu dalgalanma değil. Şehir ışıklarının yanıp sönmesine neden olan durum, diğer tüm maddeler gibi, kaynağından bize gelene kadar havadaki nem, rüzgar, basınç, gözle görülmeyen parçacıklar ve gazların (azot, oksijen) etkisiyle ara sıra karşımıza çıkmaktadır. Bu mesafe ne kadar büyük olursa, görüntünün dalgalanma oranı o kadar yüksek olur. Aslında yıldızlardan gelen ışıkların da aynı şekilde titreşiyor gibi görünmesi tamamen bu durumla alakalıdır. Burada aralarındaki mesafe azaldıkça atmosferdeki iklim elemanlarının etkisi azaldıkça görüntü daha pürüzsüz hale gelmektedir. Atmosferin neden olduğu bu optik illüzyonun etkisini ortadan kaldırmak için bilim adamları, gökyüzüne daha yakın, daha net ve atmosferik dengenin daha kararlı olması nedeniyle gökyüzü çalışmaları için yüksek yerleri tercih etmektedirler.
Gözlemevleri, hem şehir hayatının ürettiği toz, duman vb., hem de insan sebeplerinden kaynaklanan ısı alışverişindeki dengesizlikleri azaltmak için şehirlerden uzakta, dağlarda inşa edilmiştir. Bu bilgeliğin yanı sıra Hubble Uzay Teleskobu hakkında bilgi vermek, yukarıda anlatmaya çalıştıklarımızı daha anlaşılır kılacaktır. Yüzyılın projesi olarak sunulan Hubble Uzay Teleskobu, uzay çalışmalarında öncü olan Amerikan ve Avrupa uzay araştırma kuruluşlarının ortak projesi olan Discovery uzay mekiği tarafından 24 Nisan 1990 tarihinde yörüngeye oturtuldu. Hubble Uzay Teleskobu sayesinde atmosferin parazitik etkisi ortadan kaldırıldığı için uzay gözlemleri daha başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Hubble Uzay Teleskobu gibi uzaya yerleştirilemeyen yer tabanlı teleskoplarda atmosferik engelleri kaldırmak için bilgisayar tabanlı optik düzeltme programları kullanılır.
Şehir ışıklarının geceleri neden titreştiğini açıkladıktan sonra, bu etkinin sadece ışığın havadaki diğer elementler tarafından kırılmasından değil, aynı zamanda günlük hayatta karşılaşabileceğimiz diğer olaylardan da kaynaklandığını belirtelim: suya bakın. su birikintisinde yukarıdan, su birikintisindeki su dalgalar gibi görünür, sıcak havalarda asfalt ıslak görünür, çölün yüzeyi de ıslak görünür ve çöldeki serapların gerçek sebebi budur. Çölde ve asfaltta meydana gelen ıslak resim, yüzeyin hemen üzerinde meydana gelen sıcak ve soğuk havanın büyük miktardaki etkileşiminden kaynaklanmaktadır. Işık, yerin hemen üzerinde, farklı yoğunluktaki hava katmanlarından geçmek zorunda olduğu için, bize doğru geldiğinde yukarı doğru kırılır ve aynen aynadan yansıdığı gibi gözümüze görünür. Bu görüntü genellikle mesafe azaldıkça kaybolmaya başlar, görüş derecesi giderek artar ve sıcak havanın etkisiyle yukarı doğru kırılan ışığın kırılma açısı ıslak görüntü alınamayacak kadar küçülür.
Son olarak bu olayın bilimsel dayanağının, ünlü fizikçi Willbrord Snellius tarafından ortaya atılan ve adını taşıyan Snell Yasası ile bağlantılı olduğunu belirtelim. Snell yasası basitçe, ışığın ortamına göre izlediği yolun, ortamın indeksinin normal yayılma yoluna (ara yüze dik çizgi) göre ters orantılı olmasıdır. Sudaki kırık bir kaşıktan aynadaki yansımamıza kadar çoğu ışık fenomeni bu yasa ile ilişkilidir.
kaynak:
https://www.quora.com/ Why-do-terrestrial-lights-flicker-at-night-When-you-see-them-from-a-distance
https://evrimagaci.org/snell-yasasi-isigin-farkli-ortamlardaki-hareketleri-ve-matematiksel-ispati-434
yazar: Erdal Oğur
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]