Kirazın anavatanının Hazar Denizi, Güney Kafkasya ve Kuzey ve Kuzeydoğu Anadolu olduğu bilinmektedir. İlimiz Giresun adını bölgede yetişen yabani kirazdan almış olup, Latince adı Cerasus avium’dur. Kiraz küçük, yuvarlak, parlak, koyu kırmızı ve çekirdekli bir meyvedir. Çeşitliliğe bağlı olarak, boyut ve tat bakımından değişirler. Kiraz meyve renkleri sarıdan kırmızıya ve neredeyse siyaha kadar değişir. Latince adı Prunus avium olan kiraz, Rosaceae familyasındandır. Meyvenin ortasında tek bir tohum bulunur. Kiraz tohumları toprağa ekilerek kiraz fidanları ve ağaçları üretilir. Ticari kirazlar Prunus avium türünden elde edilir. Tatlı kiraz çeşitlerinin çoğu yabani kirazlardan geliştirilmiştir. Kışın soğuğu, ilkbaharda çiçek açmalarını gerektirir. Ağaçlar ilkbaharda şeftaliden hemen sonra ve elmadan önce çiçek açar. Asya’da ve özellikle Japonya’da kiraz çiçekleri güzellikleriyle ünlüdür.
Kirazlar, kış sıcaklıklarının aşırı olmadığı ve yaz sıcaklıklarının ılıman olduğu tüm dünyada yetiştirilir. 2014 yılında dünya tatlı kiraz üretimi 2,25 milyon ton olup, Türkiye bu miktarın %20’sini üretmiştir. Amerika Birleşik Devletleri ve İran iki büyük kiraz üreticisidir.
İçindekiler
Kiraz neden faydalıdır?
Kiraz sadece lezzetli ve keyifli bir yaz meyvesi değil, aynı zamanda besleyici faydalar da sağlıyor. Kiraz, tarih öncesi çağlardan beri tüketilen ve antosiyaninler, kersetin, hidroksisinamatlar, potasyum, karotenoidler ve melatonin açısından zengin olan besleyici bir meyvedir. Geleneksel Çin tıbbında dolaşımı artırmak, cilt sağlığını iyileştirmek, yorgunluk ve halsizliği azaltmak için kullanılır. Kiraz ayrıca dalağı güçlendirmek, ishal gibi sindirim problemlerini gidermek, vücudu gençleştirmek ve iştahı açmak için kullanılır. Kiraz tohumları, geleneksel tıpta hala (çok küçük dozlarda) kullanılan ve boğaz ağrılarını, göğüs ağrılarını ve mide ağrılarını (hatta doğum sancılarını) hafifleten prusik asit içerir. İşte mevsiminde daha fazla kiraz yemeniz için en önemli nedenler:
maden kaynağı
Kirazlar potasyum, demir, çinko, bakır ve manganez gibi birçok mineral için iyi bir kaynaktır. Bir kase kiraz, potasyum için önerilen günlük değerin yaklaşık yüzde 9’unu sağlar. Bu lezzetli meyvede bulunan potasyum felç, yüksek tansiyon, kas spazmları riskini azaltır ve kas gücünü artırır.
C vitamini kaynağı
Koyu kırmızı kirazlar, doğal bir antioksidan olan C vitamini içerir. C vitamini vücutta doku onarımı ve kollajen üretimi için kullanılır. C vitamini ayrıca sağlıklı cilt, tendonlar, bağlar, kan damarları ve kıkırdağın korunması için önemlidir. Kirazın cilde faydaları cildi etkileyen iltihaplanma problemlerini azaltmak, elastikiyetini arttırmak ve yaşlanma belirtilerini azaltmaktır. C vitamini ayrıca yaraları iyileştirmek ve güçlü kemik ve dişleri korumak için gereklidir. Önerilen günlük C vitamini alımı kadınlar için 75 miligram, hamile kadınlar için 85 miligram, emziren kadınlar için 120 miligram ve erkekler için 90 miligramdır. Bir fincan taze koyu kırmızı kiraz (yaklaşık 21 adet), 9.7 miligram C vitamini içerir; bu, yetişkinler için önerilen günlük C vitamini ihtiyacının yaklaşık %15’idir.
Yüksek antioksidan kaynağı
Kirazın en güçlü faydalarından biri de yüksek antioksidan içeriğidir. Bu özellik, geleneksel tıp pratisyenleri tarafından tanınmakta ve gut, artrit ve fibromiyalji gibi iltihaplı durumlardan muzdarip insanlara yardımcı olmak için kullanılmaktadır. Antioksidan adı verilen hücresel koruyucular yaşlanmayı yavaşlatır ve kalp hastalığı, kanser, Alzheimer, diyabet ve obezite gibi kronik hastalıkları önler.
İltihabı azaltır
Kirazlar en iyi anti-inflamatuar gıdalardan biridir. Antosiyaninler, kirazlara koyu kırmızı rengini veren kimyasal bileşiklerdir. Toksinler ve serbest radikaller yaşlanma sürecini hızlandırabilir ve hücre ölümüne ve hasarına neden olabilir. Antosiyaninler, vücudu toksinlerin ve serbest radikallerin yiyeceklerin parçalanmasından kaynaklanan hasarlarından korur, ancak bu antioksidanların artrit gibi enflamatuar hastalıklara karşı faydalı olabileceğini kanıtlamak için insanlarda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
gözler için iyi
Kirazın bir diğer faydası da göze zarar veren serbest radikallerle savaşmasıdır. Maküler dejenerasyon ve glokom, serbest radikaller ve oksidatif stresten kaynaklanır. Kirazlar, maküler dejenerasyonu ve göz hasarını önlemeye yardımcı olan güçlü antioksidanları nedeniyle glokom için doğal bir ilaçtır.
Artrit ve gut için iyi
Çeşitli araştırmalar, kiraz tüketmenin osteoporozlu hastalar için faydalı olduğunu göstermiştir. Enflamatuar bir artrit olan gut, ürik asit adı verilen atık bir ürün eklemlerde kristalleştiğinde aşırı ağrıya ve şişmeye neden olur. Bir araştırma, sadece iki gün kiraz yiyen gut hastalarının, kiraz yemeyenlere kıyasla %35 daha az gut atağı yaşadığını buldu.
Diyabete karşı korur
Kirazlara rengini veren ve pek çok faydası bulunan doğal renklendiriciler olan antosiyaninlerin, hayvan pankreas hücreleri kullanılarak yapılan laboratuvar çalışmalarında insülin üretimini yüzde 50 oranında artırdığı gösterildi. Kirazın antiinflamatuar etkisi vücudun sağlıklı kalmasına yardımcı olur, ancak bunun yanı sıra birçok meyveden daha düşük glisemik indekse sahiptir. Böylece diyabete karşı korur ve varsa durumu yönetir. Bu bakımdan kiraz şeker hastaları için diğer birçok meyveden daha iyi bir atıştırmalıktır.
Kalp hastalığı riskini azaltır
Kirazlar, lipitleri ve glikozu düzenlemeye yardımcı olmak için kullanılan reçeteli ilaçlar gibi metabolik sendromlu hastalarda kardiyovasküler sağlık için faydalıdır. Çalışmalar, kirazların yüksek polifenol içeriği nedeniyle kan basıncını düşürmeye yardımcı olabileceğini bulmuştur.
kolesterol freni
Çalışmalar, kirazların, LDL olarak bilinen “kötü” tip de dahil olmak üzere toplam kolesterolü düşürmeye yardımcı olabileceğini göstermiştir. Bu önemlidir çünkü kolesteroldeki her %1’lik azalma kalp hastalığı riskini %2 azaltır ve yüksek düzeyde düşük yoğunluklu lipoprotein özellikle kalp krizi riski açısından endişe vericidir.
Kanser riskini azaltır
Kirazların bazı kanser türlerini engellediği ve vücuttaki siyanür serbest radikal süpürme aktivitesini önemli ölçüde artırdığı gösterilmiştir. Araştırmalar, kirazın kanser hücrelerinin çoğalmak için ihtiyaç duydukları proteinlere ulaşmasını engelleyerek bu faydayı sağlayabileceğini düşündürmektedir.
Yüksek lif (nabız)
Lif içeriği yüksek olan kirazlar, kendinizi tok hissetmenizi sağlar ve yenen yiyeceklerin sindirim sisteminden geçmesine yardımcı olarak çok fazla kalori alma riskini ve kabızlık olasılığını azaltır. Bir fincan taze, koyu kırmızı kiraz, önerilen günlük alımın yüzde 7,6 ila yüzde 13,8’i arasında değişen 2,9 gram diyet lifi içerir. Kirazdaki diyet lifi, kolon kanseri riskini azaltmaya yardımcı olur.
Kilo kontrolü sağlar
Aşırı kilo alımı kanser riskini artırabilir. Diyet lifi tüketimi kilo kontrolü sağlar. Kirazların, iltihabı ve stresi azaltmaya, kolesterol seviyelerini iyileştirmeye ve sağlıklı bir uyku döngüsünü sürdürmeye yardımcı oldukları için göbek yağını azalttığı gösterilmiştir. Bir kase taze kiraz sadece 22 gram karbonhidrat, 87 kalori ve yarım gramdan daha az yağ içerir. Yetişkinlerin her gün 1,5 ila 2 fincan tüketmesi önerilir.
hafızayı geliştirir
Araştırmalara göre, bu lezzetli meyvede bulunan antosiyaninler farelerde hafıza ve motor fonksiyonları geliştirmeye yardımcı oluyor. Araştırmalar, kiraz yemekle Alzheimer hastalığını önlemek arasında bir bağlantı olduğunu gösteriyor.
İyi bir gece uykusu sağlar
Melatonin beyinde küçük bir bez olan epifiz bezinden salgılanan bir hormondur. Bu hormon uyku-uyanıklık döngüsünü kontrol etmeye yardımcı olur. Kirazlar vücuttaki melatonin üretimini uyaran en iyi besinlerden biridir. Kolay uyuyamayanlar yatmadan hemen önce bir avuç kiraz yemeyi düşünebilirler.
hayır: Kirazdaki melatonin seviyesi tatlı kirazdan daha yüksektir.
Egzersiz sonrası ağrıyı hafifletir
Kiraz, egzersize bağlı kas ağrısı çekenler için en çok tavsiye edilen besinlerden biridir ve bu özellik üzerinde yıllar boyunca araştırmalar yapılmıştır. Kiraz egzersiz sonrası oluşan ağrıları azaltır. Ayrıca egzersiz sırasında hücresel aşınma ve yıpranmaya karşı korur ve kas iyileşmesini destekler. Yoğun bir iş veya yorucu bir günün ardından sabah kalktığınızda kahvaltı için de alınabilir.
Kiraz nasıl tüketilebilir?
Mevsiminde ise taze kiraz doğrudan yenilebilir, yulaf ezmesine, yoğurda, salatalara, smoothie’lere, smoothie’lere, kompostolara, reçellere eklenebilir. Giresun’da kiraz kavrularak yemek yapılır. Kirazın maksimum fayda sağlaması için koyu kırmızı olması, taze ve çiğ tüketilmesi ancak birçok faydası olmasına rağmen fruktoz içermesi nedeniyle aşırıya kaçılmaması gerekir. Taze kirazlar genellikle buzdolabında birkaç hafta kalabilir. Kiraz genellikle taze tüketilse de kolaylıkla dondurulabilir. Kirazlar yıkanıp kurutulduktan sonra torbalarda saklanabilir ve bir yıla kadar dondurulabilir. Dondurulmuş ve konserve kirazlar daha az antioksidan içerir. Konserve kirazlar ilave şeker içerebilir.
Kirazın olası yan etkileri nelerdir?
Kiraz yemek yetişkinler, çocuklar, hamile ve emziren kadınlar için güvenli kabul edilir, ancak kiraz yedikten sonra su içmek mide şişkinliğine ve hazımsızlığa neden olabilir. Çiğ, olgunlaşmamış kirazlar karın ağrısına ve ishale neden olabilir. Kirazlar hassas kişilerde nadiren alerjik reaksiyona neden olur. Tıbbi amaçlar için büyük dozlar almanın tamamen güvenli olup olmadığını kanıtlayacak yeterli araştırma yoktur. Şu anda herhangi bir ilaçla bilinen bir etkileşimi yoktur.
kaynak:
https://foodfacts.mercola.com
https://www.medicaldaily.com
yazar: Özdaş süpervizörü
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]