Armoni, müzikte çoksesliliğin birincil unsurudur. Armoni, batı kökenli bir sisteme dayanmakla birlikte, her müzik daha sonra kendi uyum kurallarını oluşturmuştur. Seslerin kaynaşması olarak tanımlayabileceğimiz armoni, birden fazla sesin uyumlu bir şekilde bir araya gelmesidir. Armoninin oluşabilmesi için aralık bilgisi çalınırken en az iki ses gereklidir. Armoninin temeli akorlardır ve akorlarda en az üç sesten oluşur ve armoninin temeli kök durumda üçüncü ve beşinci akorlara dayanır.
Burada bahsedilen kavramların en basiti dönem kavramlarının doğru kullanımıdır. Seslerle oynamanın ana unsuru olan time lapse kavramı oldukça basit bir yapıya sahip olsa da oldukça zengin bir donanıma sahiptir. Bu açıdan bakıldığında müziği anlamak için öncelikle aralık bilgisini anlamak gerekir.
Aralık
Müzikte iki ses arasındaki mesafeyi tanımlamak için kullanılan terime interval denir ve bu aralıklar sesler arasındaki yükseklik farkının tanımını sağlar. Alçak perdeden tiz perdeye kadar ölçülen aralığa artan aralık, karşıt olan tiz perdeden alçak perdeye kadar ölçülen aralığa alçalan aralık denir. Oktav içindeki aralıklara basit aralıklar, oktav dışındaki aralıklara bileşik aralıklar denir.
Aralık kavramı karmaşık bir konu gibi görünse de özünde basit kurallara dayanan bir yapıdır. Domain özellikleri burada önemlidir. Tam aralık, büyük ve küçük periyotlar, artan ve azalan periyotlar, sesler arasında mevcut olan nitelikleri tanımlayan kombinasyonlardır. Yuva sayısını belirlemek için, yuvalar, çalınan ilk sesten son sese kadar sayılır. Örneğin: Do – re 2’lik bir dönemdir. Aralığın kalitesini belirlemek için yapılması gereken, seslerin yarım ton mu yoksa tam ton mu olduğunu hesaplamaktır. Buna göre do ve re sesleri tam perde olduğu için bu ikili aralığın adı majör 2 aralığı olacaktır.
Bu aralıkları bir örnekle açıklayalım:
Tam ölçek: dörtlü ve beşinci dörtlülerin aralıklarını ifade etmek için kullanılır. Aralığın dolu olması için yarım ton olması gerekir. Örneğin: Do – Fa aralığı tam pentatonik ölçektir ve do – sol aralığı tam pentatonik aralıktır. Bu aralıkların do – fa aralığını açarak konuyu daha detaylı anlatalım. Dore – mi – fa, sesler bu aralığın bir uzantısıdır. Do, re arasında tam, re, mi arasında tam, mi ve fa arasında yarımdır.
Majör Aralık: İkili, üçlü, altıncı ve yedinci dönemler için kullanılan bir terim. İkili ve üçlü periyotların tam notalardan oluşması gerekirken, altıncı ve yedinci periyotlarda bir yarım ton olması gerekir. Büyük aralıklar ters çevrildiğinde küçülür. Örnek: do – mi majör bir üçlüdür çünkü periyodu iki tam tondan oluşur. Ters çevrildiğinde, bu aralıktaki ilk ses do sesi değil mi sesi olacaktır. Mi – do, mi, fa ve si aralığında yarım tonlar olduğu için, aralık altı küçük ton olacaktır. Ek olarak, üçlü virgüllerin döngüsü onaltılık hale gelir ve ikili virgüllerin döngüsü yedinci olur.
Küçük periyodlar: İkili, üçlü, altıncı ve yedinci periyotlar için kullanılan bir terim. İkili ve üçlü aralıkların bir küçük yarım ton, altıncı ve yedinci aralıkların bir yarım ton olması gerekir. Örnek: re-fa periyodu, küçük üçlü periyot, re periyodu, b bemol periyodu, küçük altıgen periyotlar.
Azalan ve Artan Dönemler: Dörtlü ve beşli dönemlerde kullanılan bir yapıdır. Eksik bir aralık için iki yarım ton olmalıdır. Artırılmış aralıkta yarım ton olmaması gerekir. Örnek: C diyez fa aralığında yarım tonlara sahiptir, dolayısıyla azaltılmış bir kuart aralığıdır. Öte yandan Mi bemol, si aralığı herhangi bir yarım ton içermediği için artırılmış bir pentatonik aralıktır.
katip: Ömer Hanut
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]