Mekanizma, hareket ve hareket yasalarına dayanarak tüm olayları açıklayan bakış açısı. Bu görüşe göre, fiziksel dünyadaki olayların yanı sıra, canlılar dünyasındaki olaylar hareket ve hareket yasalarına atıfta bulunularak açıklanır.
Araçsal yorum biçimine Batı düşüncesinde ilk olarak Demokritos’ta rastlanır. Demokritos “oluş” sorusunu yanıtlarken önce atomları kendi kendilerine hareket eden büyük varlıklar olarak düşünür. Daha sonra bu birincil varlıkların hareketini ve dolayısıyla ağırlıklarına göre uzak konumlarını belirler. Oluşum, atomların bir araya gelmesi ve bu hareketlerle birbirinden ayrılması gibi çarpışmalar sonucunda meydana gelir.
Demokritos’a göre yaratılış ve evren, atomların hareketleri ve birbirleriyle etkileşimleri sonucunda ortaya çıkmıştır. Her atomun hareketi özünde esas olduğu için oluş da öyledir. Demokritos’a göre dönüşüme hakim olan mekanizma sadece maddi dünyada değil, psikolojik olayların oluşumunda da hakimdir. Demokritos’un anlayışında maddi temel açıktır. Ancak tüm araçsal anlayışların aynı temele sahip olduğu söylenemez. Örneğin dine dayalı anlayışlarda mekanizma Allah’ı ilk hareket ettirici olarak görmektedir. Örneğin, Aristoteles’ten etkilenen evrim anlayışında bulunan hareketin kaynağında ilk hareket ettirici Thomas Aquino’dur. Tanrı görür. Dolayısıyla yaratmayı başlatan Allah’tır. Din dışı bakış açılarında da fiziksel olmayan mekanik anlayışlara rastlamak mümkündür. Orta Çağ’ın etkisi atılmaya başlayıp Rönesans açılınca Batı düşüncesinde, özellikle fizik bilimlerinde önemli adımlar atılmıştır. Doğayı anlamada doğayı arama ilkesini benimseyen Rönesans’ta mekanizma, güçlü bir şekilde benimsenen açıklamalardan biriydi. Rönesans doğa anlayışının en tipik temsilcilerinden biri olan Galileo için önemli olan nitelikler değil, ölçülebilir niceliklerdir. Doğal bir fenomenin bilgisi, onu ölçülebilir öğelere ayırır ve sonra bunları matematiksel formüllerle ifade eder. Doğa bilimleri yalnızca nicel eylemi ve bu bağlamda hareketi inceler. Çünkü doğa hareket halindedir ve bu hareketin halleri matematiksel formüllerle ifade edilmiştir. Doğaya hakim olan harekettir. Yani temel bilim mekanik olmalıdır.Tüm Rönesans’ta evreni açıklamanın en temel bilimi, araştıran mekaniktir.
On yedinci yüzyılda, Rönesans’ı sürdüren, ancak verilerin burada toplandığı ve sistematik (sistematik) bir bütünleşmeye ulaştığı yerde, mekanizma aynı güçle etkisini sürdürür. Çünkü bu yüzyılın en verimli bilimi matematiksel fiziktir. Bir dış kuvvet müdahale etmedikçe bir cismin durumunda ve hareket yönünde hiçbir değişiklik olmadığını belirten Galileo’nun eylemsizlik yasası doğrudur. Aynı yasa, bu çağda Newton’un yine mekanik bir temeli olan “evrensel çekim yasası” ile birleştirildi. On yedinci yüzyıl felsefesinin kurucusu olarak kabul edilen René Descartes, doğa anlayışını mekanizmaya dayandırdı. Mekanizmayı felsefesinin temel bir unsuru olarak ele alır ve ele alır. Descartes’a göre doğa tamamen mekanik bir sistemdir. Bu bakımdan doğa, harekete bağlı etkileriyle çalışan bir makine gibidir. Doğası gereği iki şey gerçek olarak ifade edilebilir: Bedenin tanımlayıcı özelliği olan boşluğun kaplanması ve yer değiştirme yani varlığı ortaya çıkaran hareket ve diğer tüm olaylar ondan türetilmiştir. Bedenin güçsüz olduğunu söyleyen Descartes’a göre bedenlerin sürekli hareketlerinin kaynağının ne olduğu, hareketin nerede başladığı ve ilk hareketin sebebinin ya da ilk hareket ettiricinin Tanrı olduğu soruları akla gelmektedir.
Rönesans’tan mekanizmanın ve özellikle Galileo fiziğinin etkisi 17. yüzyılda Descartes’tan başlayarak tüm felsefelerde görülür.Immanuel Kant, Pure Reason’ın Elende’sinde doğayı mekanik bir bütün olarak görür. Doğa birbirine mekanizma yasalarına göre yani nedensellik yoluyla bağlı bir ortamdır ve Kant üçüncü eleştirisi olan Yargının Eleştirisi’nde bu mekanik birliği teleoloji bilimiyle uzlaştırmaya çalışır. Nedenselliğe bağlı olarak ortaya çıkan mekanik anlayış, bireysel bilimlerde o bilimin alanına göre tezahür eder.
Kaynak:
www.diyadinnet.com/YarliBilgiler-1244 & Bilgi=mekanik
katip:Gilan Gencay
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]