Kübizm. Yirminci yüzyılda ortaya çıktı ve sanatta köklü değişiklikler getirdi. Kübizm, sanattaki tüm eski fikirleri yerle bir ederek bambaşka bir sanat anlayışı oluşturmuştur. Kübizm, Empresyonist/Empresyonist harekete bir tepki olarak ortaya çıktı.
Resim ve heykelde ortaya çıkan kübizm, zamanla edebiyatta da varlığını hissettirmiştir. Resimde somutlaşan kübizm, kendisini geometrik şekillerde sunar. Kübistlere göre dış dünyadaki nesnelere sadece görünen yönleriyle değil, görünmeyen tüm yönleriyle yaklaşılmalıdır. Resimde kübizm için en önemli isim Pablo Ruiz Picasso’dur. Kübist ressamlar arasında Georges Braque, Juan Gris, Fernand Léger, Albert Gleizes, Roger de la Fresnay ve André Lhote gibi isimler yer alır. Kübizm, İzlenimciliğin aksine, çok boyutlu nesneleri geometrik kompozisyonlarında manipüle ederek gösterme amacını gerçekleştirdi. Her yönden bir şeyler vermek isteyen Kübistler, bu amaçla her şeyi kırıp dökerek her açıdan ele almaya çalışmışlardır. Kübik resimlerde insanlar sadece dış görünüşleriyle değil, düşünceleri ve çevreleriyle de çizilir. Kübik resimlerde sanatçılar nesneleri ve insanları tüm ayrıntılarıyla bu şekilde ele almışlardır.
Kübizm 1913 yılında edebiyatla tanışmasıyla hayata geçmiştir. Akımı edebiyata tanıtan isim Guillaume Apollinaire’dir. Apollinaire, bir resim akımı olan kübizm ile şiiri birleştirerek edebiyata farklı bir soluk getirmiştir. Kübizm bu yolla büyük yenilikler yaratsa da edebiyatta geniş bir çerçeve içinde varlığını sürdürememiştir. Türk edebiyatında Kübizmi temsil eden eserler oluşmamıştır. Akıntı bu şekilde uzun sürmemiş ve gelişimini tamamlamıştır.
Guillaume Apollinaire’in Kübizmi edebiyata çeviren bir şiiri:
şapka satıcısı
Güvercinler bir elma ağacının üzerinden uçtu
Avcılar koştu, güvercinler uçtu
Hırsızların şafağı ve iyileştirecek tek bir elma yok
Geriye sadece sarhoş şapka kaldı
en alttaki dalda asılı
Gerçekten iyi sanat bu şapka satıcısı
Sarhoş bir şapka satıcısı olmak zorunda değil
Siperleri düşün
çayırlarda veya ağaçlarda
Bulabildiğin kadar çok şapka bul.
Kermarec’te yeni ürünler her zaman mevcuttur
Kramarek, Lanyon’da şapka satıcısı
Onun için çalışan rüzgar
ben küçük bir terziyim
Ben de şapka satıcısı olacağım
Elma suyu benim işime yarayacak
Ve Kermarec gibi zengin olduğumda
Elma şarabı için elma servisi yapan bir elma bahçesi alacağım
ve evcilleştirilmiş güvercinler
Bordeaux’daysam, şarabı içerim
Ve güneşin altında yürüyeceğim
Max Yakup
(Çeviren: Sezai Karakoç)
Kaynak:
Tanpınar, Ahmet Hamdi, Ondokuzuncu Yüzyılda Türk Edebiyatı Tarihi, Çağlayan Kütüphanesi, 1997
Çiçli, İsmail, Batı Edebiyatında Edebi Akımlar, Akshak Yayınları, 2011
katip:Kanan Yıldırım
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]