“1660 Okulu” olarak bilinen klasisizm; On yedinci yüzyılda Fransa’da doğdu. Bu akımın temeli antik Yunan ve Roma sanatının özellikleridir. Klasisizm Açıklık, akılcılık, idealizm ve asalet gibi çeşitli unsurların uyum içinde ifadesidir.
Rönesans ile birlikte büyük ölçüde gelişen klasisizm, bu dönemin aristokrasisinin de etkisiyle varlığını tamamlamıştır. Klasisizm felsefi bir temel içerir. Rasyonalizm üzerinde büyük etkisi olan bu yönde rasyonalizmin rolü büyüktür. Klasisizm ile yaratılan eserlerde aklın mükemmelliği çok etkindir.
Klasisizm, temasını eski Yunan ve Roma mitolojisinden alır. Bu durum, bu akımla anılan eserlerde birçok yönüyle kendini göstermiştir. Özellikle değişmeyen tipler bu etkinin en çarpıcı örneklerinden biridir. “Sanat sanat içindir.” Sanatçı anlayışıyla işleyen klasisizmde sanatçılar bu fikrin etkisiyle figürlerini maskelerler. İyiyi ve kötüyü ayırt etmekten bu şekilde kaçınan klasisizm sanatçıları, aklın mükemmelliğini burada da ortaya koyarlar. Aristokrasinin meyvesi olan klasisizmde asalet ve akılcılık kavramının yanı sıra açık ve yalın bir anlatım biçimi benimsenmiştir. Eserlerinde kişiliklerini gizleyen sanatçılar, ilgilendikleri konudan çok konuya nasıl yaklaştıklarına önem verirler. Klasisizm’de değişmeyen düşünce ve duyguları olan bir insan kavramı verilir. Klasisizmde seçilmiş kahramanlar asla halka mal olmuş kişiler değildir. Klasisizm’in aristokratik temelinden yararlanılarak oluşturulan eserlerdeki kahramanlar seçkin kişilerdir. Sanatçılar konuyu seçerken dünyevi konulardan uzaklaşırlar. Geçici temalar yerine mitolojinin de etkisiyle geniş, kadim ve köklü temalara yer verirler.
Klasisizm özellikle tiyatro ve deneme türlerinde kendini göstermiştir. Bu iki türün yanı sıra fabl, eleştiri gibi türlerde de eserler veren klasisizm, romandan oldukça ayrı kalmıştır. Tiyatroda üçlü birlik temelinde işleyen klasisizm, kendisini en çok bu alanda hissettirmiştir. Olay, zaman ve mekan birliği denilen üç birim kuralına göre işleyen klasisizm, trajedi ve komedi türleriyle büyük eserler vermiştir.
klasik temsilciler
Racine ve Cornell: trajedi
Moliere: komedi
Montaigne: Denemeler
Broyer’da: Kişilikler
Çeşme: masal
Boileau: Peşin
Fenlon, Bayan Fayette: Roma
Türk Edebiyatında Klasisizm
Dünya edebiyatında adından söz ettiren klasisizm, Türk edebiyatında geri planda kalmıştır. Edebiyatımızın ilk tercüme romanı olan ve Yusuf Kamel Paşa tarafından Fenlon’dan dilimize aktarılan Telemak da bu akımın özelliklerini taşır. Ayrıca Tanzimat edebiyatının önemli isimlerinden biri olan Sensi’nin Hava Evlenen adlı oyunu biçim bakımından klasisizm özelliği taşır. Tanzimat dönemi Ahmed Vivek Paşa’nın Molière’den aktardığı eserler de yine Türk edebiyatında klasisizmin en önemli miraslarından biridir.
Kaynak:
Çiçli, İsmail, Batı Edebiyatında Edebi Akımlar, Akshak Yayınları, 2011,
katip:Kanan Yıldırım
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]