Kalp, vücudun yaşamını sürdürebilmesi için düzenli ve ritmik şekilde çalışan hayati bir organdır. Bu düzen, kalbin elektriksel iletim sistemi sayesinde sağlanır. Normal şartlarda kalp, belirli bir hızda ve uyum içinde kasılarak kanı vücuda pompalar. Ancak bu elektriksel sistemde meydana gelen aksaklıklar, kalp atımının hızında veya düzeninde bozulmaya yol açabilir. Bu durum kalp ritim bozukluğu, tıbbi adıyla aritmi olarak tanımlanır.
Aritmiler hafif ve geçici olabileceği gibi, yaşamı tehdit eden ciddi tablolar hâlinde de ortaya çıkabilir. Bazı kişilerde yalnızca kısa süreli çarpıntı hissi yaratırken, bazı bireylerde bayılma, nefes darlığı ve ani kalp durması gibi ağır sonuçlara neden olabilir. Bu nedenle kalp ritim bozukluğunun ne olduğu, hangi belirtilerle kendini gösterdiği ve nasıl tedavi edildiğinin doğru şekilde bilinmesi büyük önem taşır.
Kalp Ritim Bozukluğu (Aritmi) Nedir?
Kalp ritim bozukluğu (aritmi), kalbin normalden daha hızlı, daha yavaş veya düzensiz atması durumudur. Kalp atışlarını düzenleyen elektriksel sinyallerin normal akışında meydana gelen bozulmalar sonucu ortaya çıkar. Sağlıklı bir yetişkinde kalp atım hızı genellikle dakikada 60–100 arasındadır. Bu sınırların dışına çıkılması veya ritmin düzensiz hâle gelmesi aritmi olarak değerlendirilir.
Aritmiler her zaman ciddi bir hastalığın göstergesi olmayabilir. Bazı durumlarda stres, kafein veya geçici elektrolit dengesizlikleri nedeniyle ortaya çıkabilir. Ancak altta yatan kalp hastalıklarıyla ilişkili aritmiler mutlaka değerlendirme ve takip gerektirir.
Kalbin Elektriksel İletim Sistemi Nasıl Çalışır?
Kalbin düzenli çalışması, özel bir elektriksel sistem sayesinde gerçekleşir. Bu sistemde üretilen sinyaller, kalp kasının belirli bir sırayla kasılmasını sağlar.
Kalbin elektriksel sisteminin temel bileşenleri:
Sinüs düğümü (doğal kalp pili)
Atriyoventriküler düğüm
His demeti ve dalları
Purkinje lifleri
Bu yapıların herhangi birinde oluşan sorun, kalp ritminin bozulmasına yol açabilir.
Kalp Ritim Bozukluğu Türleri Nelerdir?
Aritmiler, kalp atım hızına ve kaynağına göre farklı gruplara ayrılır. Her aritmi türü aynı risk düzeyine sahip değildir.
Hızlı Kalp Atımı (Taşikardi)
Kalbin dakikada 100 atımın üzerinde çalışması durumudur. Kalp normalden daha hızlı atar.
Taşikardi türleri:
Supraventriküler taşikardi
Atriyal fibrilasyon
Atriyal flutter
Ventriküler taşikardi
Bazı taşikardiler hafif seyrederken, bazıları hayati risk oluşturabilir.
Yavaş Kalp Atımı (Bradikardi)
Kalp atım hızının dakikada 60’ın altına düşmesidir. Bazı bireylerde fizyolojik olabilirken, bazı durumlarda ciddi sorunlara işaret eder.
Bradikardinin görülebileceği durumlar:
İletim sistemi hastalıkları
Bazı ilaçların yan etkileri
İleri yaş
Düzensiz Kalp Atımları
Kalp atışlarının düzensiz ve senkronize olmaması durumudur. En sık bilinen örneği atriyal fibrilasyondur.
Düzensiz ritmin özellikleri:
Kalp atışları arası düzensizlik
Çarpıntı hissi
Pıhtı oluşma riskinde artış
Kalp Ritim Bozukluğu Neden Olur?
Aritminin ortaya çıkmasında çok sayıda faktör rol oynayabilir. Bazıları geçici ve zararsızken, bazıları ciddi kalp hastalıklarıyla ilişkilidir.
Kalbe Ait Nedenler
Kalbin yapısal veya işlevsel sorunları ritim bozukluğuna yol açabilir.
Kalbe bağlı nedenler:
Koroner arter hastalığı
Kalp yetmezliği
Kalp kapak hastalıkları
Doğuştan kalp hastalıkları
Kalp kası hastalıkları
Kalp Dışı Nedenler
Bazı durumlarda aritmi, kalp dışı faktörlere bağlı olarak gelişir.
Kalp dışı nedenler:
Tiroid hastalıkları
Elektrolit dengesizlikleri
Anemi
Enfeksiyonlar
Yüksek ateş
Yaşam Tarzı ve Çevresel Faktörler
Günlük yaşam alışkanlıkları da kalp ritmini etkileyebilir.
Tetikleyici faktörler:
Aşırı kafein tüketimi
Sigara kullanımı
Alkol
Yoğun stres
Uykusuzluk
Kalp Ritim Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Aritmi belirtileri, ritim bozukluğunun türüne ve şiddetine göre değişir. Bazı kişiler hiçbir belirti hissetmezken, bazıları günlük yaşamı etkileyen ciddi şikâyetler yaşayabilir.
Yaygın Belirtiler
Çarpıntı
Kalbin hızlı veya düzensiz atması hissi
Göğüste rahatsızlık
Halsizlik
Orta Şiddette Belirtiler
Nefes darlığı
Baş dönmesi
Egzersiz kapasitesinde azalma
Göğüs ağrısı
Ciddi ve Acil Belirtiler
Bayılma veya bayılacak gibi olma
Bilinç kaybı
Şiddetli nefes darlığı
Ani kalp durması
Bu belirtiler acil değerlendirme gerektirir.
Kalp Ritim Bozukluğu Kimlerde Daha Sık Görülür?
Aritmi her yaşta görülebilir; ancak bazı gruplarda risk daha yüksektir.
Risk grupları:
İleri yaştaki bireyler
Kalp hastalığı olanlar
Yüksek tansiyonu olanlar
Diyabet hastaları
Sigara kullananlar
Kalp Ritim Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı süreci, ayrıntılı bir değerlendirme ile başlar ve çeşitli testlerle desteklenir.
Tanıda Kullanılan Yöntemler
Elektrokardiyografi (EKG)
Holter monitörizasyonu
Efor testi
Kan testleri
Gerekli durumlarda elektrofizyolojik çalışmalar
Bu testler, ritim bozukluğunun türünü ve ciddiyetini belirlemeye yardımcı olur.
Kalp Ritim Bozukluğu Tedavisi Nasıl Yapılır?
Aritmi tedavisi, bozukluğun türüne, altta yatan nedene ve hastanın genel durumuna göre planlanır. Her aritmi mutlaka tedavi gerektirmeyebilir.
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
Hafif aritmilerde ilk adım yaşam tarzı değişiklikleridir.
Önerilen düzenlemeler:
Kafein ve alkolü sınırlamak
Sigarayı bırakmak
Stres yönetimi
Düzenli uyku
İlaç Tedavisi
Birçok aritmi türünde ilaç tedavisi önemli rol oynar.
İlaç tedavisinin amaçları:
Kalp hızını kontrol altına almak
Ritim düzenini sağlamak
Pıhtı riskini azaltmak
Elektriksel Tedaviler
Bazı durumlarda ilaçlar yeterli olmayabilir.
Uygulanabilecek yöntemler:
Kardiyoversiyon
Kalp pili uygulaması
İmplante edilebilir defibrilatörler
Girişimsel ve Cerrahi Yöntemler
İleri vakalarda girişimsel tedaviler gündeme gelebilir.
Bu yöntemler:
Kateter ablasyonu
Cerrahi müdahaleler
Ablasyon, ritim bozukluğuna neden olan elektriksel odağın ortadan kaldırılmasını amaçlar.
Kalp Ritim Bozukluğu Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen aritmiler ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Olası sonuçlar:
İnme riski
Kalp yetmezliği
Ani kalp ölümü
Yaşam kalitesinde belirgin düşüş
Kalp Ritim Bozukluğu ile Yaşam
Aritmi tanısı alan birçok kişi, uygun tedavi ve takip ile normal yaşamını sürdürebilir. Düzenli kontroller ve önerilere uyum, uzun dönem sonuçları belirler.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Sık ve şiddetli çarpıntı varsa
Bayılma veya bayılacak gibi olma hissi yaşanıyorsa
Göğüs ağrısı eşlik ediyorsa
Ailede ani kalp ölümü öyküsü varsa
gecikmeden değerlendirme yapılmalıdır.
SSS – Sık Sorulan Sorular
Kalp ritim bozukluğu tehlikeli midir?
Türüne göre değişir; bazıları masumdur, bazıları ciddi risk taşır.
Her çarpıntı aritmi midir?
Hayır, her çarpıntı kalp ritim bozukluğu anlamına gelmez.
Aritmi kendiliğinden geçer mi?
Bazı hafif türler geçici olabilir.
Kalp ritim bozukluğu spor yapmaya engel mi?
Türüne ve şiddetine göre değerlendirilmelidir.
Aritmi ilaçsız kontrol edilebilir mi?
Hafif vakalarda yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir.
Kalp pili kimlere takılır?
Ciddi iletim bozukluğu olan hastalara uygulanabilir.
Hangi bölüm ilgilenir?
Kardiyoloji tarafından değerlendirilir.
Yazar: Bekir BULUT
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]