büyüme kavramı
Birçok şirket büyümeyi birincil hedefi haline getiriyor. İstikrarlı ve sürekli büyüyen bir işletmeye “dinamik şirket” denir. Büyüme, iş geliştirme için olumludur. Ancak, bazı şirketler büyüme sorunları nedeniyle büyümek istemiyor.
Şirketler çeşitli nedenlerle büyümek isterler. Statik bir ortamda faaliyet gösteren şirketler, küresel şirketlerle rekabet edemez. Çevresel koşullar, tüketici algısındaki değişim ve rakiplerin yenilikleri şirketleri büyümek istemektedir. Yetiştirmeden önce en uygun iş büyüklüğü belirlenir. Optimum boyut, işin geleceği için önemlidir. İş hacmi, yönetim kapasitesi, sosyal çevre, finansal kaynaklar, ülke ekonomisi, faaliyet alanı, rakipler gibi bir dizi faktörden etkilenir.
Büyüme, bir işletmenin varlığının özüdür. Aynı boyutta kalmak isteyen bir işletme, faaliyetlerini geliştiremediği için agresif bir şekilde yönetilemez. Üst düzey yöneticilerin çoğu büyümeyi memnuniyetle karşılar.
Büyüme çalışanlar için de önemlidir. Büyümeyle birlikte, ondan elde edilebilecek çalışma ortamının performansı ve verimliliği de artar.
Hızlı büyümeye çalışmak işletme pahasına olabilir. Aşırı büyüme finansman gücü gerektirir. Öte yandan, çalışanlar büyümek için iş yüküyle karşı karşıya kaldıklarında daha az motive oluyorlar. Olgun bir işletmedeki hızlı büyüme, başarılı çalışanların başarısını azaltabilir.
Büyüme dengeli ve tutarlı olmalıdır.
büyüme nedenleri
1- Çevresel Etki: Büyüme, çevresel streslere karşı direnç gösterir ve çevreye uyum sağlama yeteneği sağlar. Büyüyen işletmeler daha kolay rekabet eder ve hizmetlerinin kalitesini artırır.
2- Finansal Etki: Büyüme ile birlikte iş ortamında finansal fırsatlar artar ve güçlenir.
3- Üretimin etkisi: Büyüme ile birlikte üretim miktarı ve kalitesi artar ve maliyet düşer. Araştırma ve geliştirme çalışmaları çoğalır. İş büyüdükçe satın almalar kolaylaşır.
4- Pazarlama etkisi: Büyüme ile birlikte pazarların niteliği ve niceliği değişir. Araştırmaya daha fazla ağırlık verilerek daha etkili rekabet stratejileri geliştirilebilir.
büyüme formları
İş, tek bir iş olarak başlar. Şahıs şirketlerinde işletme düzeyi ve şirket düzeyi eşanlamlı olarak kullanılır. Maliyetleri düşürmeye ve karlılığı artırmaya yönelik farklılaştırmaya çalışılır. Finansman kaynağı yeterli olduğunda, büyüme eğilimindedirler. Ekonomi büyüdükçe ticaret de büyüyor. Yöneticiler için büyüme, güç ve statü kazanmanın temel koşuludur. büyüme karşılaştırma kriterleri;
* İşletmenin mevcut durumu
* İş sektörü
Üretilen mal ve hizmetlere olan talebin yönü
rakip büyüme modelleri
* Ekonomi devam ediyor
Dahili Büyüme: Dahili büyüme, mevcut faaliyetlerin iyileştirilmesi yoluyla gerçekleşir. Firmalar kendi kaynaklarına göre içsel büyüme gerçekleştirmektedir. Bu süreçte yeni finansman kaynaklarına ihtiyaç duyulmaktadır. Borçlanma, otomatik finansman veya sermaye için yeni yollar bulma uygulanır. Yeterli kaynak bulunduğunda, üretim kapasitesi artırılarak veya yeni bir pazar aranarak pazar genişletilebilir.
Yatay Büyüme: Aynı üretim dalında faaliyetin genişlemesi. Örnek vermek; Aynı malı üreten fabrika sayısını artırmak.
Yaygın olarak uygulanan yatay büyüme yöntemi, ürün-pazar farklılaştırmasıdır.
1- Ürün farklılaştırma: Aynı ürünlerin özelliklerini değiştirmek ve geliştirmek. Kârı artırma yöntemi kabul edilebilir. Örnek vermek; Kalite iyileştirme ve ambalaj değişimi. Bu sayede marka imajını güçlendirmeyi amaçlar.
2- Pazar farklılaştırması: Ürünlerin farklı pazarlara yayılmasını ifade eder. Yeni pazarlara yönelerek talep ve satışlar arttırılabilir. Yatay büyüme, farklı bölgelere ve farklı tüketici gruplarına ulaşarak gerçekleşir.
Dikey büyüme: iki yönde gerçekleşir.
1- Tersine dikey büyüme: İşletme daha önce satın aldığı girdi mallarını üretmeye başlar. İşletmeye bir avantaj sağlıyorsa, o şekilde büyümeye yol açabilir. Ancak şunlara dikkat edilmelidir;
Girdi malları üretmek için yeterli kaynak tahsis etme imkanı
* Yüksek kar oranlarıyla çalışın
*Girdilerin zamanında ve uygun kalitede sağlanamaması
* Az sayıda satıcı
2- İleriye doğru dikey büyüme: Üretilen mallar tüketicilere taşındığında gerçekleşir. Satış organizasyonu oluşturulduğunda gerçekleşir. Örnek vermek; Tüccar ve mağazalar aracılığıyla satış yapmak yerine şubeler açmak. ileri dikey büyüme koşulları;
* Bir dağıtım sistemi oluşturmak için kaynakları bulun
* Dağıtım kanallarındaki tıkanıklık ve buna bağlı gecikmeler
* Pazarlama kanalı çok uzun ve fahiş bir fiyat artışı gerektiriyor
* Çok teknikli ürünlerin üretimi
* Dağıtım kanalında kurum uzmanlığı
* Büyüyen bir sektörde çalışmak
Dış Büyüme: Firmalar iç kaynakları yeterli olmadığında dış kaynakları kullanırlar. Dış büyüme genellikle iki veya daha fazla şirket birleştiğinde gerçekleşir. Dış büyüme sayesinde
* Bir şirket tek başına yapamayacağı şeyleri yapabilir.
* İşletme sektöründe teknoloji çok hızlı değişiyorsa veya işletme teknoloji yoğun ise yeni teknolojiler daha kolay elde ediliyor.
* Firma daha önce tek başına hizmet veremediği ortaklarına hizmet verebilir.
* Kolay finansman kaynakları bulmak.
* Pazar hakimiyeti ve rekabet kolaylaşır, tekel sağlanır.
Diğer işletmeleri satın alarak büyüyen bir işletme, yeni ürünler, üretim teknolojileri ve yeni girişimler edinebilir.
Dikey birleşme: Üretim ve pazarlama faaliyetlerinin başarıya ulaşması için gerçekleşen birleşme türüdür. Bir şirket, dikey konsolidasyon yoluyla rekabet gücünü artırabilir.
dikey konsolidasyonun avantajları;
* Yeni ürünler piyasaya sürülebilir.
* İş kontrolünün gücü artar.
* Yüksek hızlı koordinasyon maliyetleri düşürür.
* Pazarlama veya teknik bilgisi geliştirilebilir.
* Alış ve satış giderleri azalır.
* Tedarikçi ve bayiler ile uzun vadeli anlaşmalar yapılabilmekte, iletişim ve fiyatlama gibi görevler azaltılmaktadır.
* Toplam kalite uygulaması sağlanır
Dikey birleşmenin dezavantajları.
* Tedarikçi ve bayilerden bilgi alma azalır.
İyi organize edilmezlerse giderler artar.
* Yöneticiler en iyi yöntemi bulmakta zorlanırlar.
* Koordinasyon bazı giderleri artırabilir.
* Zorunlu olmayan işlemler daha uzun sürebilir.
* Birleşecek şirketin organizasyon kültürü farklı ise başarılı olamamaktadır.
* İşletme, başarısız olması muhtemel bir işletme ile ilişkiye girebilir.
Elde edilen iş çıktısı, elde edilen iş girdisi ise geriye dönük dikey konsolidasyon olarak adlandırılır. Geriye dönük bir dikey birleşmenin temel amacı, tedarikçi işine sahip olmak ve onu kontrol etmektir. Genellikle tedarikçiler maliyetleri artırdığında uygulanır.
Edinilen işletmenin çıktısı, devralınan işletmenin girdisi ise buna ileri dikey birleşme denir. Şirketin mallarını satan işletme satın alınır ve kontrol edilir.
Yatay Birleşme: Aynı malları üretenlerin birleşmesi. Başka bir varlığın kontrolünün ve mülkiyetinin bir tür konsolidasyonudur. Faaliyet alanını genişletmek, ürün portföyünü genişletmek, üretimi artırmak ve maliyetleri düşürmek ve rekabet edebilmek için birleşme bu şekilde sağlanır. Bugün stratejik tarzın en önemli yönlerinden biridir. Rakipler arasında birleşmenin yaygın olmasının nedeni, ölçek, kaynak ve beceri transferi ile elde edilen ekonomidir.
Yatay konsolidasyon, şirketlerin istediği kadar büyüyememesi nedeniyle ekonomik olarak kullanılamayan kaynakların ekonomik olarak kullanılmasını sağlar.
Kaynak:
Anadolu Üniversitesi – İşletme – Haziran 2008
yazar:Halil İbrahim Arık
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]