Günlük yaşamda, insanlar sürekli bir şeyler öğreniyor. Bu dersler farklı bilgi türlerinde olabilir veya yalnızca tek bir bilgi türünde şekillenebilir. Zihinde edinilen veya zaten var olan bilgiler, genel olarak insan mantığına göre şekillenir.
Paradoks kavramı da tam bu noktada devreye giren bir kavramdır. İroni, insan zihninde var olan ve insan muhakemesi sınırları içinde çelişkili olduğuna ve bunlarla çeliştiğine şiddetle inanılan bilgi veya ifadeler olarak adlandırılır. Paradoks kavramı bu şekilde tanımlanabileceği gibi birçok farklı şekilde de tanımlanabilir. Kavramın Türkçe anlamı çatışma veya çelişkidir. Doğru olduğuna inanılan herhangi bir ifadenin veya bilginin insan sezgileriyle çelişmesi bir paradokstur. Yine herhangi bir açıklamanın veya içgörünün harekete geçtiğinde beklenenin tersi sonuçlar vermesi de tutarsızlık olarak yorumlanır. Bu noktada mantıklı gibi görünen ifade harekete geçtiğinde, istenenin dışında mantıksız sonuçlar vermekte ve bu ifadeye paradoks denmesine yol açmaktadır. Büyüyen bu paradokslar, Türk dilinde “saçmalık” ile eşdeğerdir. Paradoks kavramı çeşitli durumlarda da kendini gösterebilir. İnsanlar doğuştan belli bilgilere inanırlar ve bu bilgiler insan düşüncesinin temel repertuarını oluşturur. Bu tür inançlara aykırı fikirler de çelişki kavramı içinde incelenebilir.
Günümüzde çoğu bilim dalının adı eski Yunancaya dayanmaktadır. Bunun nedeni ise antik Yunan uygarlığının bilimdeki gelişmiş yapısı olarak karşımıza çıkmaktadır. Paradoks kelimesi Yunanca “paradoks” kelimesinden gelir. Bu kelime Yunanca’da tam tersi anlamına gelir. İroni kavramı özellikle on yedinci yüzyıldan itibaren tarihsel süreçte kullanılmaya başlanmıştır. Kavramın dünya coğrafyasına yayılmasında Avrupalı düşünürler ve Hıristiyan rahipler etkili olmuştur. Türkçede karşıtlık ve çelişki anlamına gelen paradoks hakkında pek çok tanım yapılırken yakın zamana kadar kabul gören tez veya fikirlerin yanlışlığını ispatlamak için geliştirilen bir antitez veya ifade olarak ele alınmıştır. Ancak günümüz felsefesinde çelişki kavramı oldukça genişlemiş ve oldukça farklı tanımlanmıştır. Paradoks kelimesi felsefe dışında ileri modern bilim dünyasında da sıklıkla kullanılmaktadır. Bilim adamlarının yaptığı araştırmalarda, bilim insanlarının seyircide dedikleri gibi işin içinden çıkamadıkları durumlar paradoksal olarak tanımlanır. Matematik, kuantum fiziği, felsefe, istatistik, astronomi gibi bilimlerdeki araştırmalarla bağlantılı olarak kullanılan mantıksal varsayımlarda kendine yer bulur. Modern düzeyde kullanılan paradoksların oranı bilimin türüne göre değişebilmektedir. Aslında, paradoksların kullanım oranı, fizik bilimlerinde kısmi seviyeli sınavlarda çok daha yüksektir.
Elektromanyetik dalgalar parçacık özelliklerine sahiptir. Modern fizikte bu dalgaların parçacık özellikleri ve parçacık dalgalarının özellikleri gibi durumlarda paradoks kavramı kullanılmaktadır. Bugün geleceğin en önemli bilimleri arasında karşımıza çıkan astronomide de uzay-zaman ilişkisinde paradokslar kullanılmaktadır.
katip:Erdoğan Gül
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]