İnsani Gelişme Endeksi (İGE), 1990 yılında Pakistanlı ekonomist Mahbub ul-Haq tarafından geliştirilmiştir. Endeksin temel amacı, ülkenin gelişmişlik derecesinin belirlenmesinde salt ekonomik kriterlere dayanmak yerine, ülkede yaşayan insanların iyi ve kaliteli bir yaşam sürdüklerine dair göstergelerin de dikkate alınmasını sağlamaktır. İnsani Gelişme Endeksi, Birleşmiş Milletler tarafından 1993 yılından beri dikkate alınmakta ve dünyadaki Birleşmiş Milletler üyesi ülkeler için ilgili değer hesaplanmakta ve raporlanmaktadır.
İnsani Gelişme Endeksi temel olarak insani gelişmenin üç önemli boyutunu ölçmeyi amaçlar:
• Ülkedeki insanlar sağlıklı ve uzun yaşıyor
• Ülkede yaşayan insanların kişi başı geliri yüksektir ve belli bir düzeyin üzerinde yaşarlar.
• Ülkede yaşayan insanların eğitim düzeyi
İGE, yukarıda belirtilen üç boyuta ilişkin çeşitli verileri kullanarak ortalama bir değer sağlar. Dolayısıyla ortaya çıkan değer, diğer göstergelerde olduğu gibi, bir ülkedeki gelir dağılımının ne kadar adil olduğunu veya ülkede yaşayan tüm insanların eğitime erişiminin eşit olup olmadığını ortaya koymaz. Böyle bir yorum yapabilmek için İGE’nin farklı göstergelerle yorumlanması gerekir.
İnsani Gelişme Endeksi’ne bakılarak, kişi başına düşen ortalama gelirle aynı veya ortalamaya yakın olan ülkelerin, gelirlerini ülkede yaşayan insanlar için faydalı bir şekilde kullanıp kullanmadığı belirlenebilir. Örneğin kişi başına düşen gelir bazında 2015 yılı verilerine baktığımızda bu değerin Bosna Hersek için 4.709 dolar iken Irak için 4.610 dolar olduğu görülmektedir. Ülkeler ardışık olarak sıralanmıştır. Ancak aynı yıl İnsani Gelişme Endeksi değerlerine bakıldığında Bosna Hersek 81. sırada yer alırken Irak 121. Sırada yer alıyor.Yani bu verilere bakıldığında gelirleri hemen hemen aynı olsa da Bosna ve Hersek, vatandaşlarının daha iyi bir yaşam sürmesi konusunda Irak’tan daha başarılı.
2015 yılında yayınlanan Birleşmiş Milletler raporuna bakıldığında insani gelişme endeksi en yüksek üç ülkenin Norveç, Avustralya ve İsviçre olduğu kaydediliyor. Bu rapora göre ülkemiz 188 ülke arasında 71. sırada yer alıyor ve vatandaşlarına daha iyi bir yaşam sunabilmek için ülkelerin sadece ekonomik büyüme rakamları ve ekonomik göstergeler yerine insani gelişmişlik endeksi gibi göstergeleri de takip etmesi gerekiyor. ülkelerini bu göstergelerde daha üst bir düzeye taşımak için gerekli politikalar. . Uygulamaya konulması gerekiyor.
Kaynak:
http://hdr.undp.org/en/content/human-development-index-hdi
https://en.wikipedia.org/wiki/Human_Development_Index
yazar: Muhammed Umut Bişkin
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]