Yetişkin insanlarda nörojenez (beyinde yeni sinir hücrelerinin oluşumu) ile ilgili şüphelere rağmen, yeni bir çalışma, 80 yaşındaki bir kişinin bile hipokampüste (beynin hafıza ve öğrenme ile ilişkili bölgesi) yeni hücreler oluşturabileceğini göstermektedir. Ancak Alzheimer hastalığı olan kişilerde sağlıklı bireylere göre yeni nöronların oluşumu azalmaktadır.
Sağlıklı bir yetişkinin beyninde yeni nöronlar gelişir. Ancak yakın zamanda Nature Medicine dergisinde yayınlanan bir araştırmaya göre, yaşı ne olursa olsun Alzheimer hastalığı olan kişilerin beyninde nörogenez ciddi şekilde azalıyor. Bu çalışma bu konudaki en güçlü kanıttır.
Çalışma, yetişkin insan beyninde nörojenez olup olmadığı sorusuna cevap aradı. Bir yıl önce araştırmacılar, ölen ve epilepsi geliştiren insanlardan alınan beyin dokusu örneklerinde yeni nöron oluşumuna dair hiçbir kanıt bulamadılar. Yaklaşık bir ay sonra, farklı bir araştırma grubu, farklı bir dizi örnekte nörojenez kanıtı buldu. Madrid Özerk Üniversitesi’nden bir sinirbilimci olan María Lorenz Martín, 13 sağlıklı insandan (43 ila 87 yaş arası) ve Alzheimer hastalığı olan 45 kişiden (52 ila 97 yaş arası) alınan kadavra beyin dokusunu analiz etti.
Numunelerin incelenmesinde en önemli faktör fiksasyondu. Çalışmada Llorens-Martín ve meslektaşları, fiksasyon süresinin (örneklerin kimyasal koruyucuda ne kadar süre kaldığı) yeni nöronların keşfini etkileyip etkilemediğini test ettiler. Bunu, doublecortin (DCX) adı verilen bir proteinin varlığını ölçerek yaptılar. Sonuçlar, kimyasalın saklanması için en uygun sürenin 2-12 saat olduğunu göstermiştir. 24 saatten fazla tutmak DCX sinyalini sildi.
Doku hazırlama yöntemi, geçen yıl yetişkin insanlarda gelişen yeni nöronların kanıtlarını bulan bir araştırmaya benziyordu. Bununla birlikte, donmuş örnekler kullanan ve örnekleri 24 saatten fazla koruyucu içinde bırakan ve nörojenez kanıtı olmayan çalışmadan biraz farklı bir yöntem kullanıldı. Llorens-Martín ve meslektaşları, beyin dokusu örneklerini korumak ve işlemek için çok titiz protokolleri takiben, nörolojik olarak sağlıklı ve hatta 80’li yaşlarında olan insanlardan alınan örneklerde dentat girusta (hipokampusun hafıza oluşumundan sorumlu kısmı) binlerce olgunlaşmamış nöron tespit ettiler. . Bu sonuçlar yaşlılarda da nörojenez olduğunun güçlü bir kanıtıdır.
Sonuçlar, nörogenezin kısmen yaşla birlikte azaldığını gösteriyor. Bununla birlikte, sağlıklı insanlarda olgunlaşmamış nöronların sayısı, Alzheimer hastalığı olan kişilerde yaştan bağımsız olarak daha fazladır. Bu hastalarda sağlıklı insanlardan onbinlerce daha az nöron bulunur ve hücre kaybı hastalığın şiddetiyle birlikte ilerler.
Sonuçlar herkesi ikna etmedi. Pittsburgh Üniversitesi’nden sinirbilimci Sean Sorrell, yeni oluşan nöronların doğru bir şekilde tanımlanmasının çok fazla kanıt gerektiren karmaşık bir görev olduğunu ve söz konusu çalışmanın bunu içermediğini savundu. Bu durumda hücreler, çocukluktan beri var olan olgun hipokampal nöronlar olabilir.
Zhao, çalışmanın yetişkin insan beyninde yeni oluşan nöronların ilk kanıtı olduğunu iddia ediyor. Bir kemirgen modelinde, bilim adamları, DCX’e ek olarak, gelişmekte olan nöronların CR olduğunu ve gelişimin biraz daha ileri aşamalarında olan nöronların, CB adı verilen kalsiyum bağlayıcı bir protein ürettiğini gösterdi. Yeni çalışmada DCX ve CR ifade eden hücreleri tespit etmek için bir teknik kullanıldı ve hipokampusun subfoliküler bölgesinde DCX ve CB ifade eden hücreler belirlendi. DCX ve CR ifade eden hücreler, hipokampusun sınır bölgelerinde yer alan daha az olgun hücrelerdi. DCX ve CB için etiketlenen hücreler, dentat girusun (hipokampusun bir bölgesi) daha merkezi bölgelerindeydi ve daha olgun oldukları için eliptikti.
Hücreleri bu şekilde izlemek, yeni nöronlara dönüştüklerini kontrol etmenin önemli bir yoluydu. Ayrıca bu çalışmada olgunlaşmamış hücrelerin gerçek nöronlara dönüştüğü gözlemlendi. Ayrıca sonuçlar, Alzheimer hastalarında yaştan bağımsız olarak bu hücrelerin azaldığını gösterdi. Bu, hastalıklı bir duruma sahip olmanın hücre azalmasında yaşlanmadan daha önemli bir faktör olduğunu gösterdi. Bununla birlikte, bu olgunlaşmamış hücrelerin hipokampüste bebeklikten itibaren korunup korunmadığını araştırmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.
Llorens-Martín, bu hücrelerin kaybının, Alzheimer hastalarında amiloid plaklarının (beyinde Alzheimer hastalığının bir semptomu olan protein yığınları) ortaya çıkmasından bile önce geldiğini iddia ediyor. Bu nedenle, bazı hücrelerin kaybı, hastalığın erken evresinin bir işareti olabilir. Araştırmacılar, insanlarda nörojenezin hafızayı geliştirebileceğini gösterirse (hayvan modellerinde gösterildiği gibi), o zaman Alzheimer hastalarının hipokampüsünde yeni nöronların büyümesini teşvik etmek hastalık için terapötik bir strateji olabilir.
kaynak:
https://www.the-scientist.com/news-opinion/more-evidence-that-humans-do-appear-to-create-new-neurons-in-old-age-65650
yazar: Ayka Olkay
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]