Kuzeyde Karadeniz, batıda Ege Denizi ve Marmara, güneyde Akdeniz ve doğuda Doğu Anadolu bölgesi ile sınırlanmıştır. Güneyde Toros Dağları, kuzeyde Karadeniz Dağları ile çevrilidir. Türkiye topraklarının %20’sini kaplamaktadır. Yüzölçümü bakımından Doğu Anadolu’dan sonra ikinci sıradadır. Bölge Türkiye’nin orta kesiminde yer aldığından ve düzlük alanlar geniş bir alanı kapladığından her bölgeye ulaşım kolaydır ve ulaşım yollarının çoğu buradan geçmektedir.
Yer şekilleri
Orta Anadolu’nun ortalama yükseltisi 1000 metre civarındadır. Arazi temiz. Çoğunlukla ova ve platolardan oluşur. Önemli ovaları Konya, Aksaray, Yukarı Sakarya, Kayseri, Devili, Eskişehir ve Ankara ovalarıdır. Bölgede tuz gölünün kuzeybatısında Himana Yaylaları, batısında Ceyhanbeyli ve güneyinde Oberuk Yaylaları bulunmaktadır. Ayrıca Bozok Yaylası Kızılırmak yayında yer almaktadır. Uzunyayla Yaylası bölgenin doğu sınırı boyunca uzanır.
Arazi Sadeliği:
Kolay giriş
Geniş tarım alanları ve düşük tarımsal nüfus yoğunluğu
– Bölge içindeki nüfusun düzenli dağılımı.
– Bölgede iklim koşullarının farklılık göstermemesine neden olmuştur.
Bölgede Karacadağ, Karacadağ, Hasandağı, Erciyes ve Melendiz dağları gibi volkanik dağlar bulunmaktadır. Etrafının yüksek dağlarla çevrili olması bölgede Konya, Tuzgulu, Akşehir, İber gibi kapalı havzaların oluşmasına neden olmuştur. Bölgenin jeolojik yapısı dikkate alındığında özellikle Konya bölümünde deprem olma ihtimalinin düşük olması dikkat çekicidir. Nevşehir’de Ürgüp’ün Göreme ilçesinde turistik değeri olan peribacaları önemlidir. Bu bölgeye Kapadokya denir.
akarsular ve göller
Bölgedeki en önemli akarsular Kızılırmak, Sakarya, Porsuk Çayı ve Delice olup, bölgede suları kapalı havzalara akan dereler bulunmaktadır. Taşkın nehirlerin çoğunun bulunduğu alandır. Bu konum peribacaları, Kırgıbayır gibi arazilerin şekillenmesinde etkili olmuştur.
İç Anadolu bölgesinin güney kesimlerinde sularını denizlere gönderemedikleri için çok sayıda kapalı havzalar oluşmuştur.
Konya, Tuz Gölü, Akşehir, Eber Gölleri, Seyf Gölü, Sultan Bataklığı gibi birçok kapalı gölet bulunmaktadır.
Bölgedeki en büyük göl Tuz Gölü’dür. Göl, oluşum olarak tektonik kökenlidir. Alanı geniş olmasına rağmen derinliği az, yaz aylarında buharlaşma ile gölün alanı küçülüyor. Göl önemli tuz kaynaklarımızdan biridir. Bölgedeki diğer göller ise Akşehir, İber, Meki, Sevi, Tersakan, Çavuşko (Ilgın), Emir ve Mugan gölleridir. Çoğunun boyutu küçüktür.
İklim ve bitki örtüsü
Orta Anadolu yüksek dağlarla çevrilidir. Ortalama yüksekliği 1000 m’dir. Bu nedenle karasal (bozkır) iklim hakimdir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve karlıdır. Bölgede sıcaklıklar doğuya doğru daha fazla düşmektedir. Ortalama sıcaklıklar yazın 23 – 24°C, kışın ise 0 ile -3°C arasındadır. Yıllık sıcaklık farkı büyüktür.
Etrafı yüksek dağlarla çevrili olduğu için en az yağış alan bölgedir. Nem ve yağış bölgenin kuzeyinde daha fazladır. Yılda ortalama 300-400 mm yağış almaktadır. Yağışların çoğu ilkbaharda düşer. En az yağış yaz aylarında görülür. Yazın kuru olmasının sebebi budur. Yağışların olmaması, yazların kurak geçmesi ve yazın erken başlayan kuraklık sebze ve tahıl üretimini olumsuz etkiler. Düşük yağış, toprağın sızmasını önler. Bu nedenle toprak tuzlu ve kireçlidir. Doğal bitki örtüsü, ilkbaharda yeşeren ve yazın kuruyan bozkırdır.
Tarım ve hayvancılık
Arazinin kolaylığı ekili alanların geniş bir alanı kaplamasına neden olmuştur. Tarımda makine kullanımı yaygındır. Marmara’dan sonra en fazla ekili alana (%27) sahip bölgedir. Ekilen alanların fazla olması bölge ekonomisinin tarıma dayalı olmasına neden olmuştur. Nüfusun çoğu tarımda çalışıyor. Tahılların en çok üretildiği bölgedir. Buğday önce gelir. Birkaç yıl boyunca yetersiz sulama ve düşük ilkbahar yağışları buğday üretimini azaltır.
Kuru tarım yöntemi uygulanmaktadır. Çorak bir bölgedir. Tarımda en önemli sorun sulamadır. Yetersiz sulama sebze üretimini azaltır. Tahıl üretim miktarını azaltır. Sulama yapılırsa verim artacak ve üretim çeşitliliği olacaktır. Sebze üretimi genişledi. Tuzlu toprakların varlığı da tarımı olumsuz etkiler.
Bölgede buğday, şeker pancarı ve elma üretimi yoğundur. Şeker pancarı üretimi Konya, Ankara, Eskişehir, Kayseri ve Niğde’de yaygındır. Şeker pancarı bu illerdeki şeker fabrikalarında işlenmektedir.
Bu ürünlerin dışında arpa, yulaf, çavdar, üzüm, mercimek, nohut, ayçiçeği, haşhaş, meyve ve sebzeler yetiştirilmektedir. Nevşehir ve Konya’da patates üretimi yaygındır.
Bitki örtüsünün bozkır olması ve geniş meraların varlığı küçükbaş hayvancılığı öne çıkarmaktadır. Küçükbaş hayvancılık yaygındır. Koyun, bölge genelinde yaygın olarak yetiştirilmektedir. Ankara ve Eskişehir çevresinde Ankara keçisi özel olarak yetiştirilmektedir.
Nüfus ve yerleşim
Yağışların az olması ve arazinin kolay olması nedeniyle kırsal alanlarda toplu yerleşimler görülebilmektedir. Evlerin yapımında kerpiç kullanımı yaygındır.
Nüfusların ve yerleşim yerlerinin dağılımında iklimin etkisi belirgindir. Yağışın az olduğu orta ve güney kesimlerde nüfus seyrektir. Öte yandan çevre dağların kenarlarında bol yağış ve su kaynaklarının olması, ulaşım yollarının geçilmesi, sanayinin gelişmesi gibi nedenlerle nüfus artmaktadır. Tuzgulu ilçesi ülkemizin en az nüfuslu yerlerinden biridir. Bunda yağış azlığı, yaz kuraklığı, tuzlu toprakların varlığı gibi faktörler etkilidir.
2000 yılı nüfus sayımına göre İç Anadolu bölgesi 11,6 milyonluk nüfusu ile Marmara bölgesinden sonra ikinci sırada yer almaktadır.
Tarım alanlarının geniş olması, yağışların yetersiz olması, verimin düşük olması, yetersiz sulama gibi nedenlerle tarımsal nüfus yoğunluğu düşüktür.
Bölgenin en yoğun nüfuslu kısmı Yukarı-Sakarya’dır. Bu durumun nedeni sanayi faaliyetleri ile birlikte başkent Ankara’nın da bu bölümde yer almasıdır. Bölgedeki yerleşim merkezleri Ankara, Eskişehir, Konya, Çankırı, Yozgat, Kırkale, Nowshahr, Kırşehir, Kayseri, Karaman, Niğde ve Sivas’tır.
madenler
Bölgenin önemli yeraltı kaynakları şunlardır:
Krom: Eskişehir, Kayseri ve Sivas’tan çıkarılmaktadır.
Linyit: Sivas ve Eskişehir’den çıkarılır.
Tuz: Tuz gölünden elde edilir.
Çinko ve demir: Kayseri’den çıkarılır.
Lületaşı: Eskişehir’de çıkarılmaktadır.
Kaya tuzu: Kırşehir ve Çankırı civarında çıkarılmaktadır.
endüstri
Yukarı Sakarya bölümü sanayinin en gelişmiş kısmıdır.
Ankara’da: tekstil, mobilya, gıda, çimento ve içecek sektörleri
Eskişehir’de: çimento, lokomotif, gıda, otomobil sanayi
Konya İlinde: Şeker Fabrikası, Süt Sanayi, Çimento, Tekstil Sanayi, Tarım Araçları Sanayi
Kayseri’de: pamuklu dokuma, halı dokuma, meyve suyu, pastırma, ev tekstili, mobilya ve sucukçuluk
Kırkcale’de: Orta Anadolu’da bir silah fabrikası ve bir petrol rafinerisi
Kirişehir’de: lastik endüstrisi
Sivas’ta: lokomotif sanayi
turizm
Bölgenin önemli turistik yerleri Ürgüp-Göreme’de peribacaları, Derinkuyu’da (Kapadokya) yer altı şehirleri, Konya’da Selçuklu eserleri, Mevlana Türbesi, Eskişehir’de kaplıcalar, Ankara, Niğde, Kayseri, Erciyes ve Ankara kayak merkezleridir. Anıtkabir, Atatürk Orman Çiftliği ve Etnografya Müzesi önemli turistik alanlardır.
Orta Kızılırmak bölümü peribacalarının varlığı nedeniyle içerideki bölümler arasında en fazla turist geliri olan bölümdür.
bölgenin bazı kısımları
a) Yukarı Sakarya İlçesi
İç Anadolu’nun kuzeybatısında yer alır. Marmara ve Ege Denizi bölgelerinden gelen yollar bu bölümden geçmektedir. Arazi ulaşım ve tarım için uygundur. İç Anadolu’nun en gelişmiş bölgesidir. İç Anadolu’nun nüfus ve kentleşmenin en yoğun olduğu bölümüdür.
İlçenin en büyük şehri Ankara’dır. Önemli bir kültür ve sanat kentidir. Ticaret ve sanayi oldukça gelişmiştir. Eskişehir ikinci büyük şehirdir. Şeker fabrikaları, çimento fabrikaları, uçak, motor ve lokomotif gibi müesseseleri vardır. Bölümde tahıl üretimi önemlidir. Ayrıca şeker pancarı, sebze, meyve ve bakliyat üretimi de oldukça fazladır. Ankara keçisi en çok bu kesimde yetiştirilmektedir.
b) Konya ili
Güneybatı Orta Anadolu, Tuz Gölü’nün bir bölümü, Konya ve Kerman’ı kapsar. Bu kesimde ovalar ve yaylalar geniş bir alan kaplar.
Bölgenin bu kısmı en az yağış alan, bitki örtüsünün en kuru ve en zayıf kısmıdır. Azalan yağışlar ve yetersiz sulama, tarımsal ürün çeşitliliğinin azalmasına neden oldu. Tahılların çoğu üretilir. Ayrıca şeker pancarı, nohut ve mercimek de önemli tarım ürünleridir.
Küçükbaş hayvancılık yaygındır. Şeker, gıda, çimento, tekstil ve tarım aletleri fabrikaları bulunmaktadır.
c) Orta Kızıl Nehir bölümü
Bölüm, Kızılırmak yayındaki Bozok Yaylası ile güneydeki dağlık alanlardan oluşmaktadır. Tahıllar özellikle güneyde Kayseri, Divili ve Aksaray gibi verimli ovalarda üretilir. Meyve ve sebzeler de önemlidir. Nevşehir ve Niğde çevresinde üzüm, elma ve patates üretimi önemlidir.
Ürgüp ve Göreme’de Peri Bacaları olduğu için bölümde turizm diğer bölümlere göre daha gelişmiştir.
Kayseri, bölümün en büyük şehridir. Şeker fabrikaları, meyve suyu, pastırma, sucuk üretimi ve mobilya sanayinde büyük ilerlemeler kaydetti.
Kırkcallı’da bir silah fabrikası ve bir petrol rafinerisi var.
d) Yukarı Kızılırmak bölümü
İç Anadolu’nun en küçük, engebeli, dağlık ve en yüksek bölgesidir. Nüfus seyrek ve kentleşme oranı düşüktür. Bölgenin en fazla dışa göç veren kısmıdır. Sivas, Yıldızeli, Şarkışla ve Bünyan önemli yerleşim yerleridir.
En önemli geçim kaynağı tarım ve koyunculuktur. Hububat, şeker pancarı, sebze ve meyveler üretir. Koyun yetiştirilir. Halı önemlidir. Demir, linyit ve krom önemli madenlerdir.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]