“Didaktik üslup” ya da yaygın isimleriyle “hikimi üslup” genellikle Hz. Peygamber olarak bilinir ve “tefekkür hikmetli konuşma” olarak tanımlanabilir. Varlığın ve eşyanın temel amacı olan hikmet ve kontrol anlamına gelen hikmet, atasözleri ve atasözleri, eşya ve olayları “anlamaya”, varlık ve olayların gizli anlamlarını çözmeye dayalı bir kavramdır.
Şevket-i Buhârî ve S’ib-i Tebrî-z bu yüzyılda İran’daki “konuşan şiir” anlayışının temsilcileridir. Geleneksel İran şiirindeki mistik ya da duygusal etkiler, özellikle bu yüzyılın başından itibaren hayatta olup bitenleri “anlamak” için yeni bir düşünce ve felsefe tarzına dönüşmüştür. Peygamber de şiirlerinde kullandığı hukuk yöntemini benimsemiş ve şiirlerinde kullanmıştır.
Peygamber böylece Türk şiirini yeni bir fikir ve hikmet vadisine yönlendirmeye çalışmıştır. Bu oluşumda şüphesiz o dönemin sosyal ve kültürel yapısının önemli bir yeri vardır. Düşünmeye önem veren ve düşündüren bir insan olan Hz. Ayrıca Hz. Peygamber’in Sa’ib-i Tebriz gibi şeylerin hikmetini araması, varlığın ve eşyanın yaratılışına maksat verme çabası da Hakimi’nin üslubunun dinî ve tasavvufî yönlerini göstermektedir.
Ayrıca ahlaklı ve bilge bir kişilik göstererek dönemin toplumsal olaylarını ve bazı bozuk kurumlarını din anlayışı çerçevesinde değerlendirmiştir. Ancak bu dini anlayış, dönemin zihniyetinden kesinlikle farklıydı. Peygamberden sonra Sabit, Seyyid Vehbi, Reşid, Sami. Asım, Münif, Hami, Koca Ragıp Paşa, Hamet, Fitnat Hanım, Sünbül Zadhbey, Suriri, Kegechizade İzzat Mola gibi şairlerin takip ettiği Hikimi üslubu, genellikle şiir yoluyla nasihat verirken; Şiirde atasözleri, deyimler ve hikmetli sözler kullanılır.
İslam düşünce sisteminde daha çok felsefe için kullanılan “hikmet”, gizli düşünce, bilinmeyen sebep; Özellikle varlıkların ve olayların oluşumunda insanların anlayamadığı Allah’ın gizli niyeti, hikmeti, sağduyusu, kıssası, atasözü vb. Anlamı edebiyattaki anlamı itibariyle olan Arapça bir kelimedir, kısaca hayat tecrübesine dayalı bir dünya görüşü, insanlara doğruyu ve güzeli göstermeyi amaçlayan bir düşünce ve bakış açısı olarak tanımlanabilir. Burada dünya açısından söylenmek istenen, bir toplumun ortak düşünce ve değer sistemidir. “Hikimi şiiri” veya “Hikimi şiiri” ise amacı uyarmak, düşündürmek ve okuyucuyu aydınlatmak, daha doğrusu insanlara doğruyu ve güzelliği göstermek olan, düşünce odaklı didaktik şiirlerdir. .
Hikemi stilinin başlıca özelliklerini şu şekilde sıralamak mümkündür:
1. Dış dünyayı ve olup biteni anlamaya ve açıklamaya vurgu yapılır.
2. Şiirin hikmet dolu olduğu ve manasının insanlara doğru yolu göstermeye vesile olduğu vurgulanır.
3. Şiir yazmanın amacı, bir mesajın okuyucuya anlamı, yani içeriği ve iletilmesidir.
4. Şiirdeki anlam, süslemesiz, işlemesiz bir yüzük gibidir. Kokusuz lavanta gibi anlamsız bir kelime. Bu nedenlerle şiirde mana çok önemli bir yer tutar, hikmet ve düşünce her zaman üzerinde durulması gereken konulardır.
5. Peygamber dahil hikmet sahibi üslubu benimseyen şairlerin şiirlerinde hikmet ve düşünce vurgusu ile manalar nasihat niteliğinde olmuştur.
6. Yoğun olarak kullanılan bu tür bir aktarımla okuyucuya verilmek istenen soyut fikirler ve mesajlar daha net ve anlaşılır bir nitelik kazanmıştır.
7. Şiirin anlamı lirizm ve duygudan ziyade akıl ve hikmet üzerine kurulmalıdır. Bu yaklaşımla Hikimi’nin üslubunun poetikası da ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
İlk yazılı eserlerimizden bu yana düşündürücü, uyarıcı ve öğretici şiir örnekleri olmasına rağmen, edebiyatımızda bir edebî akım olarak bu şiir tarzının varlığı VII. yüzyılın ikinci yarısında görülür. Hikimi şiir akımının edebiyatımızdaki öncüsü ve en güçlü temsilcisi Hz. Bu nedenle Hakiman Şiiri akımı, Peygamber Okulu olarak da bilinmektedir. Peygamber’in şiir ve düşünceyi birleştirerek açtığı yolda, onu takip eden birçok şair, 17. ve 18. yüzyılın ikinci yarısında yetişmiş ve yaşamışlardır. Ziya Paşa ve Namık Kemal’in bazı eserlerindeki hikmetlere bakıldığında Tanzimat döneminde de Hz. Ancak Nabi’den sonra gelenler arasında “Hikimi şiir” üslubunun en başarılı temsilcisi Koca Ragıp Paşa’dır.
Gerileme dönemini yaşayan Osmanlı Devleti’nin siyasi, sosyal ve ekonomik yapısındaki durgunluk, daha doğrusu XVII. yüzyılda bir akım olarak Hakimi şiir tarzının ortaya çıkışının tanık olduğu çalkantılar ve çalkantılar. Ayrıca bu dönemin alışılagelmiş lirik üslubunun dışında yeni bir üslup arayışı ve bu akımın temsilcisi olan şairlerin, özellikle Hz. . Şiir “17. yüzyılın ikinci yarısı ile 18. yüzyıl Divan şiiri anlayışı.
Hikimi’nin şiirleri, yukarıda da değinildiği gibi, insanları, olayları ve dünyayı değerlendiren çeşitli temaları işler. Avantajını daha çok yol gösterici, düzeltici ve eğitici konuları içermesinden alır. Verilmek istenen mesaj ve öneri dikkate alındığından şairler anlatımı kısa ve öz tutmaya özen gösterirler. Hikimi’nin şiir dilinde atasözleri, deyimler ve özdeyişlere sıkça rastlanır.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]