HELLP sendromu, gebelikte ortaya çıkan ve hem anne hem de bebek için ciddi riskler barındıran, acil müdahale gerektiren bir gebelik komplikasyonudur. Çoğunlukla gebeliğin son trimesterinde görülse de bazı durumlarda doğumdan hemen sonra da gelişebilir. Sendrom, genellikle preeklampsi ile ilişkilidir; ancak her HELLP vakasında klasik preeklampsi belirtileri bulunmayabilir. Bu durum, tanının gecikmesine ve risklerin artmasına yol açabilir.
HELLP sendromu adını, hastalığın temel laboratuvar ve klinik özelliklerini tanımlayan üç İngilizce terimin baş harflerinden alır. Bu tablo, kan hücrelerinin parçalanması, karaciğer fonksiyon bozukluğu ve kanın pıhtılaşma sisteminde ciddi değişikliklerle karakterizedir. Belirtiler bazen mide-bağırsak sorunları veya basit gebelik şikâyetleriyle karıştırılabildiği için, farkındalık hayati önem taşır.
HELLP Sendromu Nedir?
HELLP sendromu, gebelikte görülen ağır bir tablo olup şu üç temel bileşeni içerir:
H (Hemolysis): Kırmızı kan hücrelerinin parçalanması
EL (Elevated Liver Enzymes): Karaciğer enzimlerinin yükselmesi
LP (Low Platelets): Trombosit (kan pulcuğu) sayısının düşmesi
Bu üçlü tablo, annenin dolaşım sistemi, karaciğeri ve pıhtılaşma mekanizmasını doğrudan etkiler. HELLP sendromu tek başına bir hastalık değildir; gebeliğe özgü ciddi bir komplikasyon olarak kabul edilir.
HELLP Sendromu Gebelikte Neden Bu Kadar Tehlikelidir?
HELLP sendromu, çok kısa sürede ilerleyebilir ve ağır sonuçlara yol açabilir. Tedavi edilmediğinde veya geç fark edildiğinde:
Anne için hayati risk oluşabilir
Karaciğer yırtılması, beyin kanaması gibi komplikasyonlar gelişebilir
Bebekte erken doğum, gelişme geriliği veya kayıp riski artar
Bu nedenle HELLP sendromu obstetrik aciller arasında yer alır.
HELLP Sendromu Neden Olur?
HELLP sendromunun kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak hastalığın gelişiminde rol oynadığı düşünülen bazı mekanizmalar vardır.
Preeklampsi ile İlişkisi
HELLP sendromu vakalarının büyük bir kısmı:
Preeklampsi zemininde gelişir
Ancak her HELLP hastasında:
Yüksek tansiyon
Belirgin ödem
görülmeyebilir. Bu durum tanıyı zorlaştırır.
Damar ve Pıhtılaşma Bozuklukları
HELLP sendromunda:
Damar iç yüzeyinde hasar oluşur
Kan hücreleri zarar görür
Pıhtılaşma sistemi düzensiz çalışır
Bu süreç, trombositlerin hızla tüketilmesine yol açar.
Bağışıklık ve Genetik Faktörler
Bağışıklık sisteminin anormal tepkileri
Bazı genetik yatkınlıklar
HELLP sendromu riskini artırabilir.
HELLP Sendromu Kimlerde Daha Sık Görülür?
Daha önce preeklampsi geçirmiş olanlar
Çoklu gebelik (ikiz, üçüz)
35 yaş üzeri gebeler
Daha önce HELLP sendromu öyküsü olanlar
Obezite veya kronik hastalığı bulunanlar
Ancak hiçbir risk faktörü olmayan gebelerde de görülebilir.
HELLP Sendromu Ne Zaman Ortaya Çıkar?
En sık gebeliğin 27–37. haftaları arasında
Daha nadir olarak:
haftadan sonra
Doğumdan sonraki ilk günlerde
gelişebilir. Doğum sonrası HELLP sendromu, özellikle dikkat gerektiren bir durumdur.
HELLP Sendromu Belirtileri Nelerdir?
HELLP sendromu belirtileri, çoğu zaman özgül değildir ve başka gebelik sorunlarıyla karıştırılabilir. Bu durum tanının gecikmesine neden olabilir.
En Sık Görülen HELLP Sendromu Belirtileri
Şiddetli halsizlik
Genel kırgınlık hissi
Bulantı ve kusma
İştahsızlık
Ateş hissi
Bu belirtiler, basit bir mide rahatsızlığı gibi algılanabilir.
Karın ve Karaciğerle İlgili Belirtiler
Sağ üst karın bölgesinde ağrı
Göğüs altına vuran ağrı
Karında hassasiyet
Bu ağrı genellikle karaciğer kapsülünün gerilmesine bağlıdır ve HELLP için önemli bir uyarı işaretidir.
Nörolojik Belirtiler
Şiddetli baş ağrısı
Görme bulanıklığı
Işık çakmaları
Bilinç bulanıklığı
Bu belirtiler beyinle ilgili ciddi komplikasyonların habercisi olabilir.
Kanama ve Cilt Belirtileri
Trombosit düşüklüğüne bağlı olarak:
Burun kanaması
Diş eti kanaması
Ciltte morluklar
Küçük kanama odakları
görülebilir.
HELLP Sendromunda Tansiyon Her Zaman Yüksek midir?
Hayır. HELLP sendromu:
Normal tansiyon değerleriyle
Belirgin ödem olmadan
da ortaya çıkabilir. Bu nedenle yalnızca tansiyon takibi yeterli değildir.
HELLP Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?
Teşhis, klinik bulgular ve laboratuvar testleri ile konur.
Tanıda Kullanılan Testler
Tam kan sayımı (trombosit düşüklüğü)
Karaciğer enzimleri (AST, ALT)
Hemoliz göstergeleri
Böbrek fonksiyon testleri
İdrar tetkikleri
Laboratuvar bulguları tanıda belirleyicidir.
HELLP Sendromu Sınıflandırması
HELLP sendromu, trombosit sayısına göre farklı sınıflara ayrılabilir. Bu sınıflama hastalığın ciddiyetini göstermede kullanılır.
HELLP Sendromu Anne İçin Ne Gibi Riskler Taşır?
Tedavi edilmezse:
Karaciğer yırtılması
İç kanama
Böbrek yetmezliği
Akciğer ödemi
Beyin kanaması
gibi hayatı tehdit eden durumlar gelişebilir.
HELLP Sendromu Bebek İçin Ne Gibi Riskler Taşır?
Erken doğum
Düşük doğum ağırlığı
Gelişme geriliği
Anne karnında kayıp
Bu riskler, genellikle gebeliğin erken sonlandırılması gerekliliğinden kaynaklanır.
HELLP Sendromu Tedavisi Nasıldır?
HELLP sendromu tedavisi, annenin ve bebeğin hayatını korumayı amaçlar. Tedavinin temel noktası, gebeliğin sonlandırılmasıdır.
Hastane Yatışı ve Yakın Takip
Yoğun bakım veya yüksek riskli gebelik ünitesi
Sürekli tansiyon ve laboratuvar takibi
Anne ve bebeğin izlenmesi
zorunludur.
İlaç Tedavileri
Tansiyon düşürücü ilaçlar
Nöbet önleyici tedaviler
Kortikosteroidler
duruma göre uygulanabilir.
Doğum Kararı
Gebelik haftasına bakılmaksızın:
Anne veya bebek hayatı risk altındaysa
doğum kararı alınabilir. Doğum, HELLP sendromu için kesin tedavidir.
Doğum Şekli Nasıl Belirlenir?
Vajinal doğum veya
Sezaryen
kararı, annenin durumu ve gebelik haftasına göre verilir.
HELLP Sendromu Doğumdan Sonra Geçer mi?
Çoğu vakada:
Doğumdan sonraki günlerde
Laboratuvar değerleri düzelmeye başlar
Ancak bazı hastalarda tablo doğum sonrası ağırlaşabilir. Bu nedenle doğumdan sonra da yakın takip şarttır.
HELLP Sendromu Tekrarlar mı?
Daha önce HELLP sendromu geçiren kadınlarda:
Tekrarlama riski vardır
Ancak her gebelikte mutlaka tekrar edeceği anlamına gelmez. Yakın takip büyük önem taşır.
HELLP Sendromu Önlenebilir mi?
Tamamen önlenmesi mümkün değildir. Ancak:
Düzenli gebelik kontrolleri
Riskli gebelerin erken fark edilmesi
Belirtilerin ciddiye alınması
erken tanı ve müdahaleyi sağlar.
HELLP Sendromu ile Preeklampsi Arasındaki Fark
Preeklampsi: tansiyon ve idrar bulguları ön planda
HELLP sendromu: kan ve karaciğer bulguları ön planda
İki durum birlikte veya ayrı ayrı görülebilir.
HELLP Sendromu Psikolojik Etkiler
Acil doğum ve yoğun bakım süreci:
Annede travma
Kaygı
Doğum sonrası depresyon riskini
artırabilir. Psikolojik destek önemlidir.
SSS – Sık Sorulan Sorular
HELLP sendromu ani mi gelişir?
Evet. Saatler veya günler içinde hızla ilerleyebilir.
HELLP sendromu her gebelikte olur mu?
Hayır. Nadir görülen bir durumdur.
HELLP sendromu doğumdan sonra ortaya çıkabilir mi?
Evet. Doğumdan sonraki ilk günlerde de gelişebilir.
HELLP sendromu bebeği mutlaka etkiler mi?
Risk vardır, ancak erken ve doğru müdahale ile sonuçlar iyileştirilebilir.
HELLP sendromu olanlar tekrar hamile kalabilir mi?
Evet. Ancak sonraki gebelikler yüksek riskli kabul edilir.
HELLP sendromu kalıcı hasar bırakır mı?
Erken tedaviyle çoğu hastada kalıcı hasar kalmaz.
HELLP sendromu evde anlaşılabilir mi?
Belirtiler fark edildiğinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Yazar: Bekir BULUT
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]