Çoğu insan her gün plastik kullanıyor. Bununla birlikte, bu malzeme genellikle biyolojik olarak parçalanamaz (biyolojik olarak parçalanabilir malzemeler). Plastik zamanla mikroplastik adı verilen küçük parçalara ayrılıyor ve bu parçalar çevreye zarar veriyor. Son araştırmalar, mikroplastiklerin gıdalarda, özellikle deniz ürünlerinde yaygın olarak bulunduğunu göstermiştir. Ancak mikroplastiklerin insan sağlığını etkileyip etkilemediği net değil.
Mikroplastikler, çevrede bulunan küçük plastik parçalarıdır. 5 mm’den küçük plastik parçaları olarak tanımlanırlar. Diş macunlarına eklenen mikroboncuklar gibi yapılan mikroplastikler de vardır.
Mikroplastikler. Genellikle okyanuslarda, nehirlerde ve toprakta bulunurlar. Daha çok hayvanlar tarafından tüketilir. 1970’lerde yapılan araştırmalar, okyanuslardaki mikroplastik seviyesini inceledi ve Amerika Birleşik Devletleri’nin Atlantik kıyılarında yüksek seviyelerde mikroplastik buldu.
Son yıllarda artan plastik kullanımı nedeniyle, nehirlerde ve okyanuslarda geçmişe göre çok daha fazla mikroplastik bulunmaktadır. Her yıl yaklaşık 8,8 milyon ton plastik atık okyanuslara karışıyor. Bugün 276.000 ton plastik denizde yüzerken, diğer plastikler batıyor veya kıyıya vuruyor.
Farklı ortamlarda mikroplastik miktarı arttıkça, gıdalardaki plastik miktarı da artmaya başlar. Yakın zamanda yapılan bir araştırma, 15 farklı deniz tuzu türünü inceledi ve kilogram tuz başına 273 mikroplastik buldu. Diğer araştırmalar, kilogram bal başına 300 mikroplastik parçacık ve litre bira başına 109 parçacık buldu. Ancak gıdalardaki en yaygın mikroplastik kaynağı deniz ürünleridir. Çünkü mikroplastikler deniz suyunda daha yaygın olarak bulunuyor ve balıklar ve diğer deniz canlıları tarafından tüketiliyor.
Son araştırmalar, balıkların karaciğerlerinde vücutlarındaki plastikle birlikte toksik kimyasalların biriktiğini gösteriyor. Başka bir çalışma, mikroplastiklerin derin denizdeki organizmalarda bulunabileceğini buldu. Midye ve istiridyeler, diğer türlere göre mikroplastik kontaminasyonuna karşı daha hassastır. Başka bir çalışma, insan tüketimi için toplanan istiridye ve midyelerin gram başına 0.36-0.47 mikroplastik parçacık içerdiğini buldu. Bu, tüketicilerin yılda 11.000 mikroplastik tükettiği anlamına geliyor.
Birçok çalışma gıdalarda mikroplastiklerin varlığını göstermiş olsa da mikroplastiklerin insan sağlığı üzerinde bir etkisi olup olmadığı bilinmemektedir. Şimdiye kadar bu ilişkiyi inceleyen çok az çalışma vardır. Plastiği daha esnek hale getirmek için “ftalat” adı verilen bir kimyasal türü kullanılır. Bu kimyasalın meme kanserine neden olabileceği gözlemlenmiştir. Ancak bu araştırma laboratuvar ortamında hücreler üzerinde yapıldığından sonuçlar insanlara genellenemez.
Bir bilimsel çalışma, mikroplastiklerin fareler üzerindeki etkisini inceledi. Fareler beslendiğinde, karaciğer, böbrekler ve bağırsaklarda mikroplastikler birikti. Karaciğerde artan oksidatif stres molekülleri miktarı. Mikroplastikler ayrıca beyin için toksik molekül seviyelerini artırdı. Mikroplastik içeren mikropartiküllerin bağırsaklardan kana ve muhtemelen kandan diğer organlara geçtiği gösterilmiştir.
Plastik insanlarda da bulunur. Bir çalışma, insanların akciğerlerinin %87’sinde plastik lifler buldu. Araştırmacılar bunun havadaki mikroplastiklerden kaynaklandığına inanıyor. Bazı araştırmaların sonuçlarına göre; Havadaki mikroplastikler, akciğerlerin iltihaplanmayı tetikleyen kimyasallar salmasına neden olabilir. Ancak bu sonuca ancak laboratuvar ortamında ulaşılmıştır.
BPA, plastiklerde bulunan en çok çalışılan kimyasaldır. Genellikle plastik sargı ve gıda ambalajlarında bulunur ve gıdaya sızabilir. Bazı kanıtlar, BPA’nın özellikle kadınlarda üreme hormonlarını etkileyebileceğini düşündürmektedir.
İçindekiler
Gıdalardaki mikroplastiklerden nasıl kaçınabiliriz?
Mikroplastikler insanların tükettiği birçok gıdada bulunsa da insan sağlığını nasıl etkiledikleri tam olarak bilinmiyor. Bu nedenle, en fazla mikroplastik içeren yüzey balıklarını yemekten kaçınmaya gerek yoktur. Ancak laboratuvarlarda yapılan araştırmaların sonuçlarına göre mikroplastiklerin sağlık üzerinde olumsuz etkileri olabiliyor. Bazı plastikler ambalajlarından gıdaya sızabilir. Plastik ambalajla paketlenmiş gıdaların tüketimini azaltmak, mikro plastiklerin alımını azaltabilir ve uzun vadede çevreye fayda sağlayabilir.
kaynak:
https://www.healthline.com/nutrition/microplastics#health-effects
yazar: Ayka Olkay
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]