Gazneliler, Karahanlı Ribat’ından sonra aynı adla anıtsal eserler meydana getirmişlerse de bunların çoğu zaman içinde kaybolmuştur. Sengbest’te türbenin bitişiğindeki rabat kervansaray olarak yapılmıştır.
Ayrıca Sengbest’ten beş fersah uzaklıkta, Tus-Sebahs yolu üzerinde Gazneli Sultan Mahmud, 1090-1020 yıllarında Ribat-Şahi adıyla bir kervansaray yaptırmıştır. Hamdullah Mustafa el-Kazvini, 1340 yılında yazdığı “Nahtü’l-Kulub” adlı eserinde, büyük kervan yollarını anlatırken, Sengbest’e 6 fersah uzaklıktaki Ribat Mahi’den bahseder.
Godar uzaktan Meşhed nehrinin sol yakasında olduğunu görmüş ve yazılı kaynaklarla karşılaştırdığında Mahi’nin Ribat’ının Gazneliler’in Kahi Ribat’ından başkası olmadığına karar vermiştir. Son yıllarda Derek Hill ve Clevenger, Mahi’nin ligatürünün ölçülerini aldılar ve fotoğraflarını çektiler (The Illustrated London News 13 Ağustos 1966 ve İslami Mimari ve Dekorasyon, Londra 1967) ve kısaca yayınladılar.
Meşhed’e 100 km. Doğuda, Sovyet sınırına yakın Via Seras üzerinde, Ribat Mahi, meydana yakın ve yuvarlak kulelerle güçlendirilmiş, dört eyvanlı bir avlu etrafında düzenlenmiş alanlardan (70.68 x 71.92) oluşan bir kervansaraydır. Belirtilen ölçü ve resimlere göre tahmini şema çizilebilir.
Dört eyvanlı avlu planı ve tuğla süsleme gibi Karahanlı mimarisinin geleneklerini devam ettiren Ribat Mahi’nin en çarpıcı özelliği, eyvan kubbesinin birleşmesinin büyük Selçuklulardan (1019-1019-1019-1019-1019) çok önce, 11. yüzyılda yapılmış olmasıdır. 20). Gerçek şu ki, Gazneliler bunu yüzyılın ilk çeyreğinde uygulamışlardır.
Eyvan kemerlerinin iç ve yan duvarları geometrik kesitli palmet ve rumi oymalarla süslenmiştir. Bu geometrik bezeme, Özkent türbesindeki bezemenin bir varyasyonu olup, kenarları kırık sekizgenlerin kesişmesinden oluşan dörtgen düğümlerdir. Eyvanın etrafındaki tuğladan oyulmuş iri harflerle çiçek bezemeli kufi kitabe kuşağı, Arslan Cazip’in mezarı olan Sengbest yazıtını andırır ve Gazneli üslubundadır.
Mekânda belirli bir yer işgal eden Lyshkar Çarşısı Ulu Camii’nde mihrap önü kubbesi, İran’da daha sonraki Selçuklu camilerinin hazırlığı niteliğinde olup, Karahanlı ve Selçuklu mimarisi arasındaki bağlantıyı sağlamaktadır.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]