Fakhruddin Altay, 12 Ocak 1880’de Arnavutluk sınırları içindeki İşkodra şehrinde doğdu. Piyade albaylarından İsmail Bey babası, annesi Hayriye Hanım’dır. Ağabeyinin adı Ali Fikri’dir.
Babasının tayini nedeniyle birçok ilde bulunup okumak zorunda kalan Fahrettin Altay, ilkokulu Marid’de tamamladı. İlk olarak Askeri İdadi’yi okuduğu Erzincan’da tarih sahnesine çıkacağı asker üniforması üzerindeydi. Daha sonra Erzurum’a giderek askeri liseyi bitirdi. Fahrettin Altay, 1897’de başladığı İstanbul Harp Okulu’ndaki eğitimini 1900’de dereceyle tamamladı. Fahrettin Altay, İstanbul Harp Okulu’ndan birincilikle mezun oldu. Harp Okulu’ndan sonra girdiği Harp Okulu’ndan 1902’de altıncı derece ile mezun oldu ve aktif meslek hayatına başladı.
Fahrettin Altay’ın çalıştığı ilk yerleşim yeri Dersim’di. 8 yıl bu bölgede görev yaptıktan sonra 1905’te kolağası, 1908’de binbaşı oldu. Takvim 1912’yi gösterdiğinde zorlu hayatına renk katarak Münim Hanım’la evlendi. Hayrünisa ve Tarık adlarında iki çocuğu vardır. Fahrettin Altay, İkinci Balkan Savaşı’nda Çatalca aşiret süvari alayının komutanıydı. Bu sırada Edirne’ye gelen Bulgar ordusunu püskürtmeyi başardı.
Fahrettin Altay, Birinci Dünya Savaşı başladığında III. Kolordu’nun Kurmay Başkanıydı. Bu dönemde Çanakkale cephesinde düşmanla savaşan Fahrettin Altay, Mustafa Kemal ile ilk kez bu sırada tanıştı. Çanakkale Savaşı’ndan sonra kendisine “Kılıçlı Altın Liyakat Haçı” ve “Gümüş Savaş Madalyası” verildi.
1915’te Harp Dairesi Müsteşar Yardımcılığına atandı. Aynı yıl Miralai rütbesine terfi etti. Terfisinden kısa bir süre sonra İbrani-Romen Cephesine atandı. Ardından “Birlik Komutanı” ünvanıyla Filistin cephesine gönderildi. Filistin’deki yenilginin ardından karargâhın Konya’ya nakledilmesi nedeniyle XII. Kolordu komutanı olarak Konya’da görev yaptı.
Milli Mücadele öncesi İstanbul’un tanınmaması gibi fikir ve uygulamalara başta karşı çıkan ve Ankara’da bazı kurtuluş çabalarına girişen Fahrettin Altay, özellikle Reft Bey’in Konya’ya gelmesinden sonra Reft Bey’i milli mücadeleye katılmaya ikna etti. . Süvari birlikleriyle, ona önerilerde bulundu, ardından Mustafa Kemal ile görüştü ve olan oldu. Ankara komutasında olmayı da kabul etti.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin toplanması sırasında Mersin Milletvekili olarak TBMM’deki yerini aldı. Parlamentodaki temsilcilerin oluşturduğu hiçbir bloğa katılmadı ve bağımsızların üyeliğine katıldı. Fahrettin Altay, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin çok önemli noktalarında görev yapmış bir subaydı. Fahrettin Alta’yı bu kadar unutulmaz kılan olaylar, Milli Mücadele’de XII.
1921’de Mirleva rütbesine (tuğgeneral ve tümgeneralliğe eşdeğer veya bu rütbeler arasında) terfi etti ve “Paşa” oldu. Paşa görevine gelmesinden hemen sonra süvari bölüğü komutanlığına atandı. Milli Mücadele’nin son dönemlerinde, birliğinin süvarileri Uşak, Afyon ve Alaşehir civarındaki çatışmalarda büyük işler başardı. Fahrettin Altay’ın bir diğer önemli özelliği de Yunan ordularını kovalayarak İzmir’e ayak basan süvari birliğine önderlik etmesidir. 10 Eylül’de Paşa, İzmir’de Başkomutan Gazi Mustafa Kemal Paşa’yı kabul etti. Fahreddin et-Tay, hizmetleri ve büyük taarruzdaki üstün başarıları sonucunda serbest rütbesine (tümgeneral ve korgeneral rütbeleri arasında) terfi etti.
TBMM’nin ikinci oturumunda kendisini düşmanlardan uzaklaştıran İzmir milletvekilliği görevini üstlendi. Aynı zamanda Beşinci Kolordu komutanı olarak görev yapıyordu. Askerlik ve naiplik görevlerini aynı anda yapmak zor olduğundan, Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın tavsiyesi üzerine vekillikten ayrılarak komutan olarak orduda kaldı.
Fahreddin el-Tay, 1926’da orgeneralliğe terfi etti. 1930’da meydana gelen ve ülke tarihinin kara lekesi haline gelen Menemen olayından sonra Menemen’de ilan edilen sıkıyönetim halinin komutanlığına atandı. Balıkesir ve Manisa. 1933 yılında Ordu Birinci Komutanlığına atandı.
Fahrettin Altay, Türk askeri heyetinin önderliğinde Kızıl Ordu’nun 1934’teki tatbikatlarına katıldı. Bu manevralara Türkiye dışında hiçbir ülke davet edilmedi. 1934 yılında İran ile Afganistan arasındaki sınır anlaşmazlığında hakemlik görevini üstlendi. Fakhruddin Altay, Atabay Tahkim adlı bir rapor hazırlayarak bugün İran-Afgan sınırının güney tarafının çizimini sağladı. 1938 yılında Mustafa Kemal Atatürk’ün cenaze törenine komutan olarak atanan Fahrettin Al-Tay, 1945 yılında Yüksek Askeri Şura üyesi iken yaş haddinden dolayı emekli oldu.
1946-1950 yılları arasında Fahrettin Altay, Cumhuriyet Halk Partisi’nden Burdur Milletvekili olarak meclise girdi. 1950’de siyasi kariyerine son vererek İstanbul’a yerleşti. MS 25 Ekim 1974’te uykusunda öldü. Aşiyan mezarlığına defnedilen naaşı, vefatının ardından 1988 yılında Ankara Devlet mezarlığına nakledilmiştir.
Fahrettin Altay, süvari birlikleriyle birlikte Batı Cephesi başta olmak üzere birçok Yunan ikmal noktasını etkisiz hale getiren, hızlı ve çevik hareketlerle müdahalenin her noktasında başarıya ulaşan bir komutandı. Annesinin işgal yıllarında İzmir’in Karşıyaka semtinde ikamet ettiği, oğlunun ve arkadaşlarının İzmir’i kurtarması için büyük bir hasretle dua ettiği de biliniyor. Ayrıca İzmir’in en büyük caddelerinden birine Fahrettin Altay’ın adı verilmiştir.
Kaynak:
http://tr.wikipedia.org/wiki/Fahrettin_Altay
katip:Baran Akkök
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]