Elektrik çarpması, vücuttan geçen elektrik akımının dokular üzerinde oluşturduğu ani ve tehlikeli etkilerle ortaya çıkan acil bir durumdur. Günlük yaşamda ev aletleri, prizler, uzatma kabloları, sanayi tipi makineler veya açık alandaki elektrik hatları bu tür kazalara neden olabilir. Elektrik çarpmasının etkisi; akımın şiddetine, temas süresine, vücuda giriş ve çıkış noktalarına göre değişiklik gösterir. Hafif belirtilerle atlatılabildiği gibi, hayati risk oluşturan tablolar da gelişebilir.
Elektrik çarpmasında doğru ilk yardım uygulamaları, olası ciddi sonuçların önlenmesinde belirleyici rol oynar. Ancak bu müdahaleler sırasında hem kazazedenin hem de yardım eden kişinin güvenliği öncelikli olmalıdır. Bilinçsiz ve aceleci müdahaleler, ikinci bir yaralanmaya yol açabilir.
Elektrik Çarpması Neden Olur?
Elektrik çarpması, elektrik akımının insan vücudundan geçmesiyle meydana gelir. Bu durum genellikle güvenlik önlemlerinin yetersiz olduğu ortamlarda ortaya çıkar.
Elektrik çarpmasına yol açan yaygın nedenler:
Hasarlı veya çıplak elektrik kablolarına temas
Islak zeminde elektrikli cihaz kullanımı
Topraklama eksikliği
Arızalı ev aletleri
Açıkta bırakılmış priz ve fişler
Sanayi ve inşaat alanlarında güvenlik ihlalleri
Yüksek gerilim hatlarına yaklaşma
Elektrik, en kısa yolu tercih ederek vücuttan geçer ve bu sırada kaslar, sinirler, kalp ve iç organlar zarar görebilir.
Elektrik Çarpması Belirtileri Nelerdir?
Elektrik çarpmasının belirtileri akımın gücüne ve maruz kalma süresine bağlı olarak değişir. Bazı durumlarda belirtiler hemen ortaya çıkmayabilir.
Elektrik çarpmasında görülebilecek belirtiler:
Bilinç kaybı
Kas spazmları ve kilitlenme
Yanıklar (giriş ve çıkış noktalarında)
Nefes darlığı veya solunum durması
Kalp ritim bozuklukları
Şiddetli ağrı veya uyuşma
Baş dönmesi
Konuşma ve hareket bozukluğu
Belirtiler hafif görünse bile, iç organlarda hasar gelişmiş olabileceği unutulmamalıdır.
Elektrik Çarpmasında İlk Yardımın Temel İlkeleri
Elektrik çarpmasında ilk yardımın amacı, akımı kesmek, hayati fonksiyonları korumak ve profesyonel sağlık desteği gelene kadar durumu stabilize etmektir.
Temel ilkeler:
Önce kendi güvenliğini sağlamak
Elektrik kaynağını kesmeden temas etmemek
Panik yapmadan kontrollü hareket etmek
Bilinç, solunum ve dolaşımı değerlendirmek
Yanlış bir adım, yardım eden kişinin de elektrik çarpmasına maruz kalmasına neden olabilir.
Elektrik Çarpmasında İlk Yapılması Gerekenler
Elektrik çarpmasına maruz kalan kişiye müdahale etmeden önce mutlaka ortam güvenliği sağlanmalıdır.
İlk yapılması gerekenler:
Elektrik kaynağını kapatmak (sigorta, ana şalter)
Elektrik kesilemiyorsa kuru, yalıtkan bir cisimle kazazedeyi akımdan uzaklaştırmak
Islak zemin ve metal yüzeylerden uzak durmak
Çıplak elle kesinlikle temas etmemek
Bu aşama tamamlanmadan doğrudan müdahale edilmemelidir.
Elektrik Akımı Kesildikten Sonra Yapılacaklar
Elektrik bağlantısı güvenli şekilde kesildikten sonra kazazedenin durumu değerlendirilir.
Değerlendirme ve müdahale adımları:
Bilinç kontrolü yapmak
Solunumun olup olmadığını gözlemlemek
Nabız ve genel durum değerlendirmesi yapmak
Bilinci açık ise sakinleştirmek
Hareket ettirmeden uygun pozisyon vermek
Bilinç açık olsa bile kişi yalnız bırakılmamalıdır.
Bilinci Kapalı Kişide İlk Yardım
Bilinci kapalı bir kişide durum daha ciddidir ve hızlı ancak kontrollü müdahale gerekir.
Bilinci kapalıysa:
Solunum kontrol edilir
Solunum varsa yan yatırma (stabil yan pozisyon) uygulanır
Solunum yoksa temel yaşam desteğine başlanır
Derhal acil sağlık ekiplerine haber verilir
Kalp ritim bozuklukları elektrik çarpmasından sonra ani şekilde gelişebilir.
Elektrik Çarpmasına Bağlı Yanıklarda İlk Yardım
Elektrik çarpması yanıkları, yüzeyde küçük görünse bile derin dokuları etkileyebilir.
Yanıklarda dikkat edilmesi gerekenler:
Yanık bölgesine su, krem veya madde sürmemek
Kabarcıkları patlatmamak
Yanık alanı temiz ve kuru bezle örtmek
Takı ve sıkı eşyaları nazikçe çıkarmak
Yanıklar mutlaka tıbbi değerlendirme gerektirir.
Elektrik Çarpmasında Yapılmaması Gerekenler
Yanlış uygulamalar durumu ağırlaştırabilir.
Kesinlikle yapılmaması gerekenler:
Elektrik kesilmeden kazazedeye dokunmak
Islak elle veya metal cisimle müdahale etmek
Bilinci kapalı kişiye yiyecek veya içecek vermek
Yanıkları ovmak veya patlatmak
Kişiyi gereksiz yere hareket ettirmek
Bu tür hatalar ikinci derece kazalara yol açabilir.
Elektrik Çarpması Sonrası Mutlaka Hastaneye Gidilmeli mi?
Elektrik çarpmasına maruz kalan her bireyin tıbbi değerlendirmeden geçmesi önemlidir. Bazı etkiler saatler sonra ortaya çıkabilir.
Hastaneye başvurmayı gerektiren durumlar:
Bilinç kaybı yaşanmış olması
Yanık oluşması
Kalp ritmiyle ilgili şikâyetler
Kas ağrısı ve güçsüzlük
Yüksek voltajlı elektrikle temas
Gecikmiş komplikasyonlar hayati risk oluşturabilir.
Elektrik Çarpmasından Korunma Yolları
Elektrik çarpması büyük ölçüde önlenebilir kazalar arasındadır.
Korunmak için alınabilecek önlemler:
Elektrik tesisatının düzenli kontrolü
Hasarlı kabloların kullanılmaması
Islak ortamda elektrikli cihazlardan kaçınma
Çocuk korumalı priz kullanımı
Topraklama sistemlerinin sağlanması
Açık alanlarda güvenlik mesafelerine uyulması
Önleyici tedbirler, kazaların önüne geçmede en etkili yoldur.
SSS – Sık Sorulan Sorular
Elektrik çarpmasında ilk yardımda en önemli adım nedir?
Elektrik akımını kesmeden kazazedeye temas etmemek en kritik adımdır.
Hafif elektrik çarpması tehlikeli midir?
Evet. Hafif görünen çarpmalar bile iç organları etkileyebilir.
Elektrik çarpılan kişiye su verilir mi?
Hayır. Bilinç durumu netleşmeden yiyecek ve içecek verilmemelidir.
Elektrik çarpması kalbi etkiler mi?
Evet. Kalp ritim bozukluklarına ve durmaya neden olabilir.
Yanık yoksa hastaneye gitmeye gerek var mı?
Belirti olmasa bile değerlendirme önerilir.
Elektrik çarpması sonrası kişi uyuyabilir mi?
Hayır. Takip altında tutulması ve kontrol edilmesi gerekir.
Yazar: Bekir BULUT
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]