Dünya, güneş sisteminin bir üyesi olmasına rağmen, kendi ekseni etrafında ve güneş etrafında dönme yeteneğine sahiptir. Bu durum gece, gündüz ve mevsimler gibi kavramların doğmasına neden olmuştur.
Özellikle Dünya’nın Güneş etrafındaki hareketlerine bakıldığında, önceden belirlenmiş bazı tarihler büyük önem taşımaktadır. Bu tarihlerin en önemlilerinden bazıları 21 Mart ve 23 Eylül’dür. Bu tarihlerde güneş ışınları, dünyayı ikiye bölen paralel olan ekvatora dik olarak düşer. Bu tarihlerde dünyanın her yerinde gece ve gündüz saatleri eşittir. Bu duruma coğrafyada “ekinoks” adı verilir.
Ekinoks, “gündönümü” olarak da adlandırılabilir. Ekinoksta, güneş ışınları ekvatora paralel olarak 90 derecelik bir açıyla gelir. Bu açı, güneş ışınlarının ekvatora dik geldiği anlamına gelir. Dünyanın kendi ekseni etrafındaki hareketi ve Güneş etrafındaki hareketi sonucunda gece ve gündüz oluşur. Bu, Dünya’nın bir tarafının aynı anda aydınlık ve diğer tarafının karanlık olduğu anlamına gelir. Karanlığın ve ışığın iki noktasını birbirinden ayıran olguya aydınlanma çemberi denir. Bu aydınlanma çemberi, güneş ışınlarının ekvatora dik olarak çarpması sonucu kutuplardan geçer. Aydınlanma çemberinin bu hareketi, o anda Dünya’da gece ve gündüzün eşit olduğu anlamına gelir. Bu durum yılda sadece iki kez tekrarlanır.
21 Mart ve 23 Eylül ekinoks tarihleri, Kuzey ve Güney Yarımküre’de farklı anlamlara sahiptir. Öyle ki 21 Mart ekinoksu Kuzey Yarımküre için değerlendirildiğinde o bölge için bahar mevsiminin müjdecisidir. Yine Kuzey Yarımküre için değerlendirildiğinde 23 Eylül ekinoksu o bölge için sonbahar mevsimi demektir. Güney yarım kürede durum farklıdır. Güney Yarımküre için 21 Mart ekinoksu sonbahar, 23 Eylül ekinoksu ise ilkbahar anlamına gelir. Ekinoksların tarihleri, hesaplanan bu mevsimlerin başlangıç tarihleri olarak kabul edilen tarihlerdir.
23 Eylül ekinoksu durumunda meydana gelen bazı olaylar var. Bu tarihte öğle saatlerinde güneş ekvatora dik açı yapacak şekilde batar. Bu nedenle ekvatoral enlemlerde gölge uzunluğu sıfıra iner. 23 Eylül ekinoksundan sonra güneş ışınları ekvatorun güneyinde, Güney Yarımküre’ye dik olarak düşmeye başlar. Bu, güney yarım küre için bahar anlamına gelir. Bu tarihten sonra kuzey yarımkürede sonbahar başlar. Yine bu ekinoks tarihinden sonra Güney Yarımküre’de günler gecelerden daha uzun olmaya başlar. Bu, kuzey yarım kürenin tam tersidir. Dünyanın karanlık yarısını aydınlık yarısından ayıran aydınlanma çemberi, Dünya’nın her iki kutbuna teğet olarak uzanır. Bu, güneşin her iki kutupta da görülebileceği anlamına gelir. Diğer ekinoks tarihi olan 21 Mart’ın özellikleri daha detaylı incelendiğinde, güneş ışınlarının bu tarihten itibaren kuzey yarım küreye dik olarak düşmeye başladığı görülür. Yine bu tarihte Kuzey Yarımküre’de günler gecelerden daha uzun olmaya başlar. Bu durum güney yarım küre için tam tersidir. 23 Eylül’den itibaren kuzey yarım küre sonbahar mevsimine, güney yarım küre ise bahar mevsimine giriyor.
Ekinoks tarihleri her iki yarım küre için de ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinin başlangıç tarihleridir ve bu iki tarihte meydana gelen olaylar birbirine farklı benzerlikler gösterir. Bu tarihlerde güneş ışınları ekvatora dik açı yapacak şekilde düşer ve her iki yarım küre için de mevsimin başladığını müjdeler.
katip:Erdoğan Gül
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]