Türkçe dersi 7. sınıf derslerinde çekimli fiil nedir, fiil çekimi, kiplik ekleri, dönüşlü fiil örnekleri gibi konular geniş yer tutar. 7. sınıf Türkçe öğretim programında dil bilgisi kazanımı ağırlıklı olarak fiillere odaklandığından bu konunun iyi anlaşılması gerekmektedir. Dönüşlü fiiller cümlelerin mihenk taşıdır; Cümleler yargı ifade etmek zorundadır ve fiil cümleleri yargı ifade edebilmek için mutlaka çekimli bir fiile ihtiyaç duyar.
Fiil çekimi, “koşullu ve şahıs eki olan bir fiil” olarak tanımlanabilir. Daha detaylı bir tanımla, “bir yargıyı ifade etmek ve kişiyi göstermek için fiilin dilek kipi/gergin kipi halini alabildiği fiiller” olarak tanımlayabiliriz. Her iki tanımda da ortak olan, fiilin “kip + kişi” eklerini almasıdır. “-yor, -du, -ecek, -miş, -ar” gibi zaman bildiren eklerle “-meli, -se, -e” gibi istek bildiren eklerdir. Kişi ekleri ise “yaptım, gördüm, görüyorsun, geliyor” gibi sözcüklerde görülen “-m, -nuz, -lar” gibi eylemi kimin yaptığını gösteren eklerdir.
Bir fiil, yukarıda gösterdiğimiz şart ve şahıs eklerinden herhangi birine sahipse, ona ‘çekimli fiil’ diyoruz. Koşul ve şahıs ekleri almayan fiiller kök/gövde halindedir ve mastar olarak adlandırılır. Örneğin “görmek, yürümek, yapmak, hissetmek, bakmak, yazmak, gelmek” gibi fiiller henüz şart ve şahıs eklerini almadıkları için mastar halindedirler. Şimdi bu kelimelere koşullu ve şahıs eklerini ekleyerek fiil çekimine koyalım ve sonuç olarak fiil çekimi elde ederiz:
Yukarıdaki tabloda da gördüğümüz gibi fiil gövdeleri ya da gövdeleri yüklem ya da koşul eki ve ardından kişi eki alınarak çekimlenmekte ve sonuç olarak çekimli fiil oluşmaktadır.
Böylece fiil artık bir cümle ile yüklenmiş olur ve zamanı/kişiyi ifade edebilir hale gelir. Böylece cümlelerde yüklem olarak kullanılacak kelimeleri elde etmiş oluyoruz. Şimdi dönüşlü fiilleri bir cümlede göstermeye çalışalım:
Örnek cümleler: – Dün gece ailecek pikniğe gittik.
– Bilgisayarlar ve cep telefonları çağımızın insanlarının vazgeçilmezi haline gelmiştir.
– Buraya geldiğinizde bizim evimizde kalabilirsiniz.
– Telefonuma su döküldü.
– Postacı evimize uğramadı.
– Dersten ayrılmadan önce eşyalarınızı kontrol etmelisiniz.
– Arkadaşım bana bir kitap getirecek.
– Göktürkler dünyanın en büyük ülkesini kurmuşlardır.
Not: Bir cümledeki ulaçlar veya mastar fiiller, dönüşlü fiiller değildir.
Örnek: “Kafamı buradan çıkarmak istiyorum.” Cümledeki “almak” ve “gitmek” zarfları dönüşlü fiiller değildir.
Not: Zincirleme cümlelerde birden fazla çekimli fiil kullanılabilir. Bir cümlenin yalnızca bir konjuge fiil içermesi gerekmez.
Örnek: “Gidebilirsiniz, ben burada bekliyorum.”
Not: Çekimli fiiller cümlede yüklem olarak kullanıldığı için genellikle cümlenin sonuna konur. Ancak ters cümlelerde ters fiillerin cümlenin başka bir yerinde geçtiğini görebiliriz.
Örnek: “Bilinmeyene giden bir gemi bu limandan kalkıyor.”
Aktarılacak fiilin konusunu anlamak için fiil kökü/gövdeleri hakkında detaylı bilgiye sahip olmak, fiil kipini ve özne eklerini bilmek, dilek başlıklarında/dileklerinde yer alan dilek eklerinin şekillerini bilmek ve farklılıkları anlamak gerekir. kişi eklerinin iyelik eklerinden türetilmesi. Bu konular hakkında bilgi almak için arama çubuğunu kullanabilirsiniz.
YerelHaberler
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]