Latince karşılığı demens’tir. İnsan akıl demektir. Demans kişinin aklını kaybetme halidir. Yaygın olarak bunama olarak bilinen bunama, en yaygın haliyle akıl kaybıdır. Doğuştan gelen zihinsel sorunlar bunama değildir. Demanslı kişiler yakın geçmişi hatırlama, günlük yaşam görevlerini bilme, davranma ve yönetmede sorunlar yaşarlar.
Alzheimer hastalığı bir tür bunamadır. Bu hastalıkta beyin hücrelerinin dejenerasyonu sonucu zihinsel güç azalır veya etkisiz hale gelir. Alzheimer hastalığı, bunama vakalarının üçte ikisinden fazlasından sorumludur. Genellikle 50 yaşın üzerindeki kişilerde görülür.
Demans, hafıza ve diğer bilişsel işlevlerde ilerleyici bozulma ile birlikte zihinsel yetenek kaybı durumudur. Günlük yaşam aktivitelerinde belirgin bozulma vardır. Günlük yaşam aktivitelerinden kastedilen, normal cihazların yani karmaşık olmayan cihazların kullanımı, ev işleri, kişisel bakım, alışveriş ve para kullanımıdır. Alzheimer hastalarında ilk dikkat çeken belirtilerden biri hastanın yakın geçmişini hatırlayamamasıdır. Ayrıca, depresyona dikkat edin. Hastalık olmamasına rağmen el becerisinde bozulma gözlemlenebilir. Uyku bozuklukları, dil sorunları, nesneleri tanıyamama, tek başına seyahat edememe, eve dönüş yolunu bulamama, kaybolma gibi sorunlar olabilir. Hasta içinde bulunduğu durumu anlayamaz ama bir şeylerin ters gittiğini anlar. Depresyona ve sinirliliğe neden olabilir. Depresyon varsa mutlaka tedavi edilmelidir.
Alzheimer hastalığı genellikle sinsice başlar ve yıllar içinde ilerleyici bir seyir izler. Alzheimer hastalığı bir kez başladıktan sonra geri döndürülemez. Sinsi başlayan ve ilerleyici ruhsal bozukluklara neden olan bu hastalık 10 yıl içinde yaşlıları yatalak hale getirebiliyor. Aynı belirtiler aniden ortaya çıkıyorsa, bunları Alzheimer hastalığı ile ilişkilendirmek değil, araştırmak gerekir. Bu hastalık doktor tarafından kişi ve ailesinin verdiği hikayeler karşılaştırılarak beyin haritalaması, bazı kan testleri, nöropsikolojik testler ve MR taraması yapılarak teşhis edilir.
Demans hastalarında dikkat edilmesi gereken noktalar:
Alzheimer hastalığında kesin bir tedavi yöntemi bulunmamakla birlikte kullanılan bazı ilaçlar ve ilaç dışındaki önlemlerle hasta sıkıntısını azaltmak ve son aşamayı geciktirmek mümkündür.
Bir hastayı birkaç soru ile ortamına göre test etmek sinir bozucu olabilir. Bu yapılmamalıdır. Hastanın erken dönemdeki mental fonksiyonları daha sonra bozulacağı için tartışılmalı ve geleceğe yönelik öngörüler alınmalıdır. Erken evrelerde hobileri ve sosyal ilişkileri sürdürmek de önemlidir. Hastalık ilerlerse hastaya zarar verebilecek nesneler ev ortamından uzaklaştırılmalıdır. Ev içerisinde kullanılan cihazların verebileceği zararlar önceden düşünülmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır. Araba kullanmak yasaklanmalı, evin içinde yaşlıların yürüdüğü yerler iyi aydınlatılmalıdır. Eşyalarınızın yerleri sık sık değiştirilmemelidir. Yaşlıların evde uyum sağlayabilecekleri kendilerine ait alanları olmalıdır. Eğitim düzeyi düşük olanlarda bu hastalığın daha sık görüldüğü gözlemlenmiştir. Mesleki rehabilitasyon çok önemlidir. Bunun için Alzheimer Derneği’nden destek alınabilir. Hasta yatalak ise sık pozisyon değişiklikleri, hava yatakları, kas çalıştırma egzersizleri, dolaşımı artırıcı masajlar bası yaralarını önlemede faydalıdır. Enürezis varsa tuvalet saatlerinin önceden belirlenmesi gerekebilir.
İleri evredeki hasta yalnız yaşamamalıdır. Kreşler mevcuttur. Müziğin hastanın sinirliliğini azalttığı, yürüyüş ve hafif egzersizlerin faydalı olduğu görülmüştür.
katip: Bilge Yiğit
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]