Teknolojinin sürekli gelişmesi, iş ve eğitim hayatının karmaşık hale gelmesiyle birlikte, kurumların ve bireylerin gelişmelere ayak uydurması biraz zorlaştı. Adaptasyon sürecini hızlandırmak ve yeni oluşumlara ayak uydurabilmek için oryantasyon da önem kazanmıştır. Mentorluk sürecine birçok kuruluş ilgi göstermekte ve bunu kullanmaktadır. Örgütler ve çalışanlar için önemli olan yön kavramının kökeni 1699 yılına dayanmaktadır. Yön kavramı ilk kez on sekizinci yüzyılda ortaya çıkmıştır. Yayınlanmış bir kitapta da anlatılmaktadır. İlk anlamı yakın arkadaş ve deneyimli arkadaş olarak kullanılır. Mentorluk kavramı ahlaki muhakeme yoluyla günümüze kadar gelmiştir.
Mentorluk kavramı günümüzde hemen hemen her alanda kullanılmaktadır. Örgütlerde, çalışan yetiştirmede ve eğitim kurumlarında kullanılan mentor kelimesinin kökeni eski Yunan’a kadar gitmektedir. Minter kelimesinin anlamı günümüzde bile değişmiştir. Mentor, rehber, deneyimli arkadaş, bilgili kişi ve destekçi olarak çeşitli şekillerde tanımlanmaktadır. Eğitim ve rehberlikte, yeni öğretmenlerin iyi öğretmenler olmasını sağlar ve uyum sürecini hızlandırır.
Rehberlik, örgütlerin ilerlemesi ve bu ilerlemenin sürekli olması için faydalıdır. Organizasyonun planlı ve programlı bir şekilde ilerlemesini ve çalışanlar arasında uyumu sağlayarak düzenin kurulmasını sağlar. Rehberlik ile kişi içsel hedeflerine ulaşabilir ve kariyer planları yapabilir. Mentorluk sürecinde kişiler var olan yeteneklerini geliştirir ve gizli güçlerinin farkına varırlar. Oryantasyon bir geliştirme aracıdır. Öğrenciye rehberlik eden ve rehberlik sürecinde gelişimini sağlayan kişiye mentor denir. Mentorluk sürecinin başarısı mentorun özelliklerine bağlıdır. Her şeyden önce, mentor iyi iletişim becerilerine sahip olmalı ve kişinin kendi beceri ve yeteneklerinin farkında olmalıdır. Mentorluk süreci, talep eden ile mentor arasındaki bir süreçtir. Mentor, öğrencinin hedefleri doğrultusunda öğrenciyi hedeflerine ulaşması için yönlendirir.
Rehberlik eğitimi günümüzde eğitim, endüstri ve sanat gibi çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Mentorluk süreci, öğrenciyi geliştiren, rehberlik eden, koçluk yapan, olumlu davranışlar geliştiren, beceri geliştiren, disipline eden, iletişim becerilerini geliştiren, başarılı ve deneyimli liderler olma vasıflarına sahip kişilerin liderliğinde yürütülen profesyonel bir çalışmadır. Mentorluk süreci ve mentorluk sorumlulukları bir kurumdan diğerine farklılık gösterir.
yönlendirme türleri
Son zamanlarda kişi ve kuruluşlar, iş hayatında sürekliliği sağlamak ve iş verimini artırmak amacıyla mentorluk ilişkisine başvurmaktadır. Mentor belli bir düzen ve sistemle insanları ticari hayata hazırlar. Mentorluk sürecine farklı organizasyonlarda ve farklı işlerde çalışan birçok kişi katılmaktadır. Mentorluk sürecine genellikle öğrenciler, çalışanlar ve işverenler katılırken, son dönemde tıp, eğitim ve diğer meslek gruplarından birçok kişinin mentörlük sürecine dahil olduğu görülmektedir.
Mentorluk sürecinin örgütsel ve kişisel faydaları vardır. Danışmanlığın örgütün devamlılığı, bireylerin iş doyumu, iş stresinin azalması ve çalışanların işte yükselmeleri gibi birçok faydası bulunmaktadır. Birden fazla özelliğe sahip olanlar için yönlendirme formal, informal ve elektronik yönlendirme olmak üzere üç başlık altında incelenmektedir.
resmi rehberlik
Formal mentorluk, belirli bir zaman diliminde ve programda gerçekleşen ve çoğunlukla kuruluşlar tarafından tercih edilen bir mentorluk türüdür. Formal rehberlikte, örgütte çalışan kişilerin kariyer gelişimini sağlamak ve sürekliliğini artırmak için bireyler yönlendirilir. Formal rehberlik, süreç akışı ve öğretmen-öğrenci eşleştirmesinde programın içeriği belli kurallar çerçevesinde gerçekleşir. Resmi rehberlik, diğer rehberlik türlerinden daha kısadır. Belirli bir kuruluşa ve kuruluşun personeline resmi yönlendirme, zaman sınırları belirlenerek yapılır. Programda oryantasyon süreci, mentorluk alan öğrenci arasındaki ilişki, eğitim durumu, değerlendirme gibi konular yer almaktadır. Bu mentorluk türünde mentor ile öğrenci arasında resmi bir belge imzalanır. Formal rehberlikte kurumun çıkarları ön plandadır ve bireyseldir.
Örgütsel düzeyde gerçekleşen formel mentorlukta, mentor ve öğrenci arasındaki ilişki sınırlı ve resmidir. Örgütsel yapı içerisinde faaliyet gösteren ve çoğunlukla büyük şirketler tarafından tercih edilen, kısa sürede gerçekleşen, mentor ile öğrenci arasında resmi olan ve öğrencinin yaşadığı duruma göre düzenlenen, sosyal ilişkileri azaltan, sosyal ilişkileri azaltan formal mentorluk. iletişim kısıtlılıkları ve motivasyonu artırmada etkili değildir. Resmi oryantasyon sürecinden faydalanmak ve verimli bir sonuca ulaşmak için programın öğrencinin ve kurumun ihtiyaçlarına göre planlanması gerekir.
resmi olmayan rehberlik
Bir mentorluk sistemi için en çok tercih edilen mentorluk türü informal mentorluktur. İnsanların kariyerleri ve iş hayatında yükselmeleri sırasında genişleme ve rehberliğe ihtiyaç duymaları, informal mentorluğun ortaya çıkmasına neden olmuştur. İnformal mentörlükte kişi, kendini geliştirmek ve işletmenin veya kuruluşun diğer çalışanları ile iletişim kurabilmek için yakın hissettiği bir çalışana rehberlik etme ihtiyacı duyar ve bu kişiden yardım alır. Gayri resmi yönelimde ilişkiler, resmi yönelime göre daha sıcak ve daha samimidir. Mentor ve öğrenci arasında gayri resmi ve rastgele eşleşmeler gerçekleşir.
Gayri resmi rehberlikte süreç plansız bir şekilde ilerler. Mentorluk sürecine ihtiyaç duyan kişiler, mentorlarını kendileri seçerler. Mentor ve öğrenci arasındaki ilişki daha samimi ve gerçekçidir. Mesleki süreçte bir mentora ihtiyaç duyan bir çalışan, süreçte informal mentorluğa kıyasla daha bağımsız bir statüye sahiptir. Öğrenci, özelliklerine ve deneyimlerine göre kendi öğretmenini seçer. Gayri resmi mentorluk, diğer mentorluk türlerinden daha verimlidir. İnformal mentorluk daha samimi, samimi ve uzun soluklu bir ilişki olduğu için istenilen sonuca kısa sürede ulaşılır.
Resmi ve gayri resmi mentorluk arasında belirgin farklılıklar vardır. Fark şu şekilde ifade edilebilir;
1. Resmi yönlendirme daha planlı ve programlıdır. Gayri resmi mentorluk, imkansız tesadüfi bir şekilde sürekliliğini sağlar.
2. Büyük şirketler resmi rehberliği tercih eder. Küçük işletmeler gayri resmi mentorluğu tercih eder.
3. Örgütsel yeterlilik resmi rehberliğin ön saflarında yer aldığından, katılım zorunludur. Gayri resmi mentorlukta katılım zorunludur. Olumsuzluk. Bu, çalışanların isteklerine bağlıdır.
4. Örgütsel kaygılar resmi rehberlikte gurur kaynağı olurken, bireysel hedefler gayri resmi rehberlikte gururlu bir yer tutar. Biçimsel rehberlikte örgütün sürekliliği ve örgütün çıkarları önemlidir ve uygulanan programın içeriği büyük ölçüde örgütün hedefleri ile uyumludur. Infomek’te yönlendirme, kişinin mesleki hedefleri doğrultusunda yapılır.
5. Resmi mentorlukta, mentor ve öğrenci arasında resmi bir ilişki vardır. Gayri resmi mentorlukta samimi ve sıcak ilişkiler vardır.
6. Formel ilişkilerde her şey planlı ve programlı olduğu için sosyal ilişkiler zayıftır. Gayri resmi mentorluk aynı zamanda sosyal ilişkileri de geliştirdi.
7. Resmi direktifte de bir süre sınırlaması var. Gayri resmi mentorluk süreci zaman sınırı olmadan devam eder.
8. Resmi direktif daha kuralcıdır. Gayri resmi rehberlik daha az yönlendiricidir.
elektronik yönlendirme
Oryantasyon türleri daha önce resmi ve gayri resmi olarak iki türe ayrılmıştı. Teknolojinin gelişmesi ve diğer gelişmeler sonucunda direksiyon çeşitlerine elektronik direksiyon da eklenmiştir. Elektronik rehberliğin amacı ve içeriği değişmese de yöntemde bazı değişiklikler söz konusudur.
Teknolojinin gelişmesi ve küreselleşme ile birlikte ülkeler arasındaki sınırlar ortadan kalkmış ve yeni oluşumlar ortaya çıkmıştır. Bu gelişmeler ile çalışanlar farklı iş olanaklarını daha kolay öğrenebilmektedir. Bu durum insanların daha sık iş değiştirmelerine neden olmuş ve örgüt ile çalışan arasındaki bağı zayıflatmıştır. Aynı zamanda teknolojinin gelişmesi, insanlar arasındaki geleneksel ilişkilerin zayıflamasına yol açmıştır. Yüz yüze iletişim yerine, insanlar daha çok bilgisayar ve internet tabanlı ilişkiler kuruyor. Teknolojinin hayatımızın her alanına girmesi, elektronik rehberliğin ortaya çıkmasına ve gelişmesine yol açmıştır. Elektronik mentorlukta, mentor ile öğrenci arasındaki ilişki, internet ve e-posta gibi diğer teknolojik sistemler aracılığıyla sağlanır. Çevrimiçi mentorluk, mentorluğa ihtiyaç duyan kişilerin farklı iş yerlerinde ve farklı ülkelerde mentor seçmesine olanak tanır. E-routing’de yüz yüze ilişkiler olmaz. Elektronik yönlendirme, geleneksel ilişkilerin de ötesine geçmiştir. E-routing ile farklı yerlerdeki kişiler aynı sürece katılabilir.
Teknolojik gelişmelerle birlikte elektronik hidrolik direksiyon da artmıştır. Elektronik yönlendirme, sanal ve elektronik yönlendirme olarak da bilinir. Birçok kişi, erişimi kolay olduğu için elektronik yönlendirmeyi tercih eder. Diğer yönlendirme türleri belirli bir yer ve zaman gerektirirken, elektronik yönlendirmede yer ve zaman kısıtlaması yoktur. Lokasyon olarak nerede olursanız olun elektronik yönlendirme işleminden faydalanabilirsiniz. Geleneksel yönlendirme sürecinin dışında kalan elektronik yönlendirmede istekte bulunan kişi ile yönlendirme aynı alanı paylaşmak zorunda değildir. Mentor-öğrenci ilişkisi internet, sosyal ağlar ve diğer bilgisayar sistemleri aracılığıyla gerçekleşir.
yazar: Nacihan Albayrak
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]