Kimyada kullanılan damıtma kavramının bir diğer adı damıtmadır. Damıtma, su buharı, vakum, normal, kuru ve fraksiyonel olmak üzere 5 farklı türden oluşan bir işlemdir. Bu işlemin gerçekleşmesi için en az iki farklı bileşenin karışımı gerekir.
Damıtma işlemi sırasında bu karışım önce ısıtılır. Daha sonra karışımda buhar veya sıvı faz oluşumu gözlenir. Sıvı ve buhar fazlarının oluşmasından sonra uçucu özelliği ve bileşen içeriği daha yüksek olan karışımlar elde edilir. Damıtma işlemi bu şekilde gerçekleşir.
Damıtma işlemi sırasında oluşan buhar fazında daha uçucu olan birinci bileşen, kaynama noktası daha yüksek olan ikinci bileşen ise sıvı fazda zenginleşir. Yani damıtma işlemlerinde buhar fazı ve sıvı faz olarak kullanılır. Bu aşamaları kullanarak daha zengin damıtma içeriğine sahip karışımlar elde etmek mümkündür.
Damıtma işleminin gerçekleştirilmesi için gerekli olan bir diğer nokta ise işlemde kullanılacak bileşenlerin uçucu olması gerektiğidir. Uçucu özellik, bu sürecin gerekli bir özelliğidir. Ancak bu durumda damıtma işleminde büyük oranda ayırma yapılabilmektedir. Bu bileşen oynaklığı mümkün kılar. Damıtma işleminde iki farklı maddeden oluşan sıvı karışımların yanı sıra daha fazla bileşenden oluşan sıvı karışımlar da ayrıştırılabilmektedir. Sadece bu durumlarda ayırma aşamalı bir işlemle yapılır. Bileşenler bu şekilde birbirinden ayrılır. Damıtma işleminde sıvı ve buhar dengede olduğundan, buhar fazı sıvı fazdan farklı bir bileşime sahiptir. Tersine, buhar fazı ve sıvı faz grupları aynı oranda ise, damıtma işlemi gerçekleşemez.
Kimyada kullanılan damıtma, genellikle organik bileşikleri birbirinden ayırmak için kullanılır. Bu işlem sırasında kaynama noktasına tam olarak ulaşmış sıvıya daha fazla ısı enerjisi verilir ve böylece sıvı buhara dönüşür. İşlem sırasında sıvıya verilen ısı değişmez ve sıvı tamamen gaza dönüşene kadar aynı oranda kalır. Bu özellik damıtma işleminde farklı buhar basınçlarına sahip sıvı maddeleri birbirinden ayırmak için kullanılır.
Distilasyon proseslerinde farklı uygulamalar yapılabilmektedir. Bu uygulamalar, kesme veya DC ismine göre çoklu veya ikili sistem gibi uygulamalardır. Bu farklı uygulamalar damıtma işlemini farklı tiplere ayırır. Damıtılacak karışımdaki bileşen sayısına göre birden fazla işlem uygulanır. Böylece damıtma işlemi daha karmaşık bir yapı kazanır.
Akışın damıtma işleminde yem kullanılıyorsa, bu işlem “özütlemeli” veya “azeotropik” adlarıyla tanımlanır. Yine bu tip karışımları oluşturan bileşenlerin kolon yapıları farklı uygulamalara neden olmaktadır. Bu uygulamalar paket veya raf direk uygulamalarıdır. Karışımdaki sıvıların kaynama noktaları birbirine yakınsa ve bu sıvıların yapıları yüksek sıcaklıklarda bozulmuyorsa bu karışımları ayırma işlemine normal damıtma denir.
Ayrılacak karışımdaki sıvı maddeler, kaynama noktalarının altındaki sıcaklıklarda birbirlerinden ayrışabiliyorsa, bu tür karışımları ayırmak için vakumlu damıtma kullanılır. Miktarları da az olan ve suda çözünmeyen sıvılardan oluşan karışımlar buhar distilasyonu ile birbirinden ayrılır. Katıların yüksek sıcaklıklarda parçalanması işlemine kuru damıtma denir.
katip:Erdoğan Gül
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]