Ceza Muhakemesi Kanunu’nda bir takım dava şartları vardır. Dava şartlarının oluşmaması halinde dava açılmaz. Ön ödeme ve uzlaşma kurumları ceza davalarında da dava şartıdır. diğer dava koşulları; Şikayetler, dava süresi, izin, talep, görevsizlik ve açık dava bulunmaması. Bu yazımızda diğer kondisyon şartları ile karşılaştırıldığında sıkça karşılaşılan hatta karıştırılan iki temel üzerinde duracağız.
1- Ön ödeme
Suçlunun kamuya açık bir işlem olmaksızın cezalandırılmasına izin veren bir kurumdur. Ön ödeme ihtimali varsa ve bu şart sağlanmazsa davacı kamu davası açamaz.
Türk hukukunda Dört tür ön ödeme orada Söyleyebiliriz:
Hukuk davası açmadan önce avans ödemesi.
Özel kanunlar uyarınca dava doğrudan mahkemeye giderse avans ödemesi.
– Cumhuriyet savcısının, fiilin ön ödeme ve kamu davası kapsamına girdiğini bir şekilde gözden kaçırması halinde avans.
– Ön ödeme söz konusu İddianamede açıklanan suçun niteliğinin ön ödeme kapsamına girdiği anlaşılırsa, duruşmada işlem değiştirildi.
Ön ödemenin gerçekleşmesi için belirli şartların yerine getirilmesi gerekmektedir.
Bu şartlar Türk Ceza Kanunu’nun 75. maddesinde yer almaktadır:
Suç uzlaşma kapsamında değildir. Çünkü suç hem uzlaşma hem de ön ödeme kapsamında ise uzlaşma ön ödemeden önce gelir.
– Suç için öngörülen cezanın yalnızca adlî para cezası olması veya ceza hapis ise bu cezanın üst sınırının altı ayı geçmemesi veya 75 inci maddede yer alan listede yer alan suçlardan biri olması gerekir. Türk Ceza Kanunu’nun 6. Kılıç.
– Soruşturma sonucunda Cumhuriyet savcısı, şüphelinin suçu işlediğine dair yeterli şüphe oluşturacak deliller elde etmiş olmalıdır.
Bu şartlar yerine getirildiğinde, Cumhuriyet savcısı ön ödeme girişiminde bulunur. Savcıya bu konuda herhangi bir takdir yetkisi tanınmamıştır.
şüphelinin avans ödemesini yerine getirdiğini düşünmek;
– Adli para cezası tespit edilmişse miktarı, değilse asgarisi,
– Asgari hapis cezası için günlük 30 TL’den fazla hesaplanacak miktar,
– Hapis cezası ile adli para cezası öngörülen hallerde, soruşturma giderleri dahil olmak üzere hapis cezasının asgari tutarı ile asgari hapis cezası olarak günlük 30 TL’den fazla hesaplanacak tutarın 10 gün içinde ödenmesi zorunludur. Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılacak tebligat üzerine.
Şüphelinin avansı ödemesi halinde hakkında kamu davası açılmayacak ve kovuşturmaya yer olmadığına karar verilecek.
Taksirli suçlar dışındaki suçlarda, avansın ödenmesi veya kamu davasının reddine karar verilmesi sonucunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği tarihten itibaren 5 yıl içinde herhangi bir suçun işlenmesi halinde, yapılan avansın miktarı suçlu yarı oranında artırılacaktır.
2- Yerleşim
Uzlaştırma kapsamında bir suçtan dolayı başlatılan bir ceza soruşturması veya kovuşturması sırasında, şüpheli veya sanık ile mağdur veya mağdur bir araya getirilerek mağdura verilen zararın tazmin edilmesi ve şüpheli/ Yargılama dışı yollarla çözüm yolu sunan Arabuluculuk ve Uyuşmazlık Çözümü Bürosunda görevli başsavcı tarafından atanan arabulucu aracılığıyla sanıkları yargılamanın sonuçlarından muaf tutmak.
Kanun, arabuluculuk kapsamında bir suç varsa, Cumhuriyet savcısının bu uyuşmazlığı arabuluculuk bürosuna göndermekle yükümlü olduğunu söylüyor. Şartlar sağlanmış olsa bile, soruşturma aşamasında Cumhuriyet savcısı tarafından kamu davasının açılmasının, kovuşturma aşamasında ise hakimin hükmün açıklanmasının ertelenmesi uzlaşmaya çalışılmadan mümkün olmayacaktır. .
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, şikâyete dayalı olsun ya da olmasın, arabuluculuk kapsamında değerlendirilemez. Bu suçlar; Cinsel istismar, pedofili, reşit olmayanla cinsel temas, cinsel taciz.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesi kapsamında, şikayete ilişkin olsun ya da olmasın arabuluculuk kapsamındaki suçlar:
Kasıtlı zarar (3. Fıkra hariç 86. Madde ve 88. Madde)
İhmal sonucu yaralanma (Madde 89).
Tehditler (Madde 106/1).
– İkamet dokunulmazlığının ihlali (Madde 116)
Hırsızlık (Madde 141).
Dolandırıcılık (Madde 157).
Çocukların kaçırılması ve tutuklanması (Madde 234).
– Ticari sır, banka sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması (Madde 239, 4 üncü fıkra hariç)
Çocuk suçlularda arabuluculuğa erişmek için iki koşulun birlikte karşılanması gerekir:
Suçun mağduru veya mağduru gerçek kişi veya özel hukuk kişisi olmalıdır. Mağdurun devlet veya kamu tüzel kişiliği olduğu suçlarda uzlaşma mümkün olmayacaktır.
– Azami süresi 3 yılı geçmeyen veya adli para cezası beklenen bir suç halinde mümkündür.
Uzlaştırma kapsamındaki bir suç, bu kapsamda olmayan bir suçla birleştirilirse, o suç için uzlaştırma mümkün olmayacaktır.
Eşleştirme sürecinin başarısı için beklenen üç koşul vardır ve bu üç koşulun birlikte karşılanması gerekir:
Suçun arabuluculuk kapsamındaki suçlardan biri olduğu.
– Şikâyet ile ilgili bir suçun oluşması halinde şikâyet şartının yerine getirilmesi zorunludur.
Suçun işlendiğine dair yeterli şüphe olmalıdır.
Uzlaştırma teklifinden itibaren 3 gün içinde kararını şüpheli, mağdur veya mağdura bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır.
İşlenen suçun mağduru veya zarara uğrayan sayısı birden fazla ise ve uzlaştırma isteniyorsa, suçtan zarar görenlerin veya mağdurların hepsinin uzlaştırmayı kabul etmesi gerekir. Birden fazla kişi tarafından işlenen suçlarda, mensubu olsun ya da olmasın, sonuçtan yalnızca zarar gören yararlanabilecektir. Uzlaşma müzakereleri en katı gizlilik içinde yürütülür. Uzlaşma başarısız olursa, yeniden uygulanamaz.
Arabuluculuk görüşmeleri sonucunda zanlının yaptığını aynen yapıp yapmadığı hakkında verilecek karar takipsizlik kararıdır. Ancak, ifanın ileri bir tarihe ertelenmesi veya taksitlere ayrılması hâlinde, sanık hakkında kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Bu işlem daha sonra yapılmaz ise kamu davası açılacaktır.
Arabuluculuk sonucunda verilecek kararlara karşı yasal yollara başvurulabilecektir.
Kaynak:
Ceza Muhakemesi Kanunu
Türk Ceza Kanunu
Ceza Muhakemesi Hukuku – TOROSLU / FEVZİOĞLU
Ceza Muhakemesi Hukuku – Prof. Dr. Hakan Hakiri / Sn. Doktor. Wiener ÜNVER
yazar:Erdem Oğuzan
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]