Hayati bir bölge. Aynı iklim koşullarının yaşandığı ve buna paralel olarak aynı bitki örtüsüne sahip geniş coğrafi alanlardır. Canlı organizmaları ve çevrelerini içerir. Her biyomun kendine özgü iklimi, hayvan ve bitki türleri vardır. Biyomlar iklim koşullarına göre ayrılır. Her biyomdaki baskın bitki örtüsü, o biyomda yaşayan hayvan türlerini etkiler.
Biyomlar iki kısma ayrılır: karasal ve sucul.
a) karasal biyomlar
Karasal biyomlar, iklim koşullarına ve çevrelerinin fiziksel özelliklerine bağlı olarak farklı organizma türleri içerir. Karasal biyomlar 3’e ayrılır
1) Orman biyomları
Ormanlar, Dünya’daki arazinin bir bölümünü kaplar. Orman biyomlarının özellikleri bölgeden bölgeye değişir. Orman biyomlarını incelersek;
a) Tropikal yağmur ormanları
Bu ormanlık alanlar ekvator kuşağının 20° güney ve kuzeyinde yer almaktadır. Dünyanın en yağışlı yerlerinden biridir. Eski zamanlarda ortaya çıkan bu ormanlar, Dünya’da yaşayan hayvanların önemli bir kısmına ev sahipliği yapmaktadır. Ağaçlar 70 metre yüksekliğe ulaşabilir. Yağış bol ve düzenlidir. Tropikal yağmur ormanlarında yıl boyunca yüksek sıcaklıklar ve nem devam eder. Tropikal yağmur ormanlarında yaşayan başlıca hayvanlar şunlardır; Kuş, kurbağa, yarasa, maymun ve yılan. Ancak günümüzde ekosistemlerin bozulmasıyla birlikte tropik yağmur ormanları da tehlikede. Burada yaşayan birçok canlı türünün yuvası yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Dünyadaki en önemli oksijen kaynakları tropikal yağmur ormanlarıdır.
b) ılıman ormanlar
Orta enlemlerde bulunur. Yoğun yağış alan yaprak döken ağaçlardan oluşur. Doğu Kuzey Amerika, Avrupa, Asya ve Avustralya’da bulunur. Tropikal yağmur ormanlarından daha kısa ağaçlara sahiptir. Ağaçlar açık renklidir. İklime bağlı olarak kışın yapraklar ağaçlardan düşer ve bahar geldiğinde yaprak oluşumu görülür. ılıman yaprak döken ormanlara özgü bitkiler; Meşe, kestane, kayın, ceviz, ıhlamur ve kavak. Sıcak bölgelerde keçiboynuzu ve palmiye ağaçları bulunur. Ilıman kuşak ormanlarında yaşayan başlıca hayvanlar şunlardır; Güvercin, şahin, ayı, tilki, kurt, geyik ve yaban kedisi.
c) iğne yapraklı ormanlar
Genellikle sert, karlı ve soğuk kışların yaşandığı kuzey yarımkürede daha yüksek enlemlerde bulunurlar. Tüm dünyaya yayılmışlardır. Özellikle Sibirya bölgesinde iğne yapraklı ormanların sayısı fazladır. Bu orman türü aynı zamanda iğne yapraklı orman olarak da tanımlanmaktadır. Çam, ladin ve köknar ağaçları özellikli ağaçlardır. İğne yapraklı ormanlarda ağaçların gövdesi genellikle düz ve dalsızdır. Bu nedenle, bu ormanlarda insanlar tarafından yasa dışı olarak kesilebilir; Kirpi, fare, ayı, çakal, köstebek ve akbaba gibi hayvan türleri vardır.
2) Çöl biyomları
Bitki örtüsünün olmadığı veya çok seyrek olduğu yerlerdir. Düzenli olarak yağmur yağmaz. Belirli aralıklarla kısa süreli yağışlar meydana gelebilir. Gündüzleri +55 dereceye kadar çıkabilen sıcaklık geceleri eksi değerlere düştüğü için çöl biyomunda sıcaklık farkı çok fazladır. Bu sıcaklık farkından dolayı çölde taşlar eriyor. Çöl biyomunda daha az suya ihtiyaç duyan bitkiler var. Yağmur yağdığında vücutlarında gerekli suyu depolayan aloe vera en önemli çöl bitkilerinden biridir. Çölde yaşayan hayvan türlerinin örnekleri sürüngenler, böcekler ve bazı kemirgenlerdir. Başlıca çöllere örnek olarak Gobi Çölü, Sahra Çölü, Arap Çölü ve Kalahari Çölü verilebilir.
3) Ilıman otlak biyomları
Çayır biyomları, ne çok fazla ne de çok az yağışın olduğu bölgelerde oluşur. Yağış miktarı orman oluşturacak kadar fazla değildir. Ayrıca oluşan bitki örtüsünün kurumasına ve bitkilerin hızla büyümesine neden olduğu için az miktarda yağış almaz. Hızlı büyüyen bu bitkiler mevsim gereği çabuk çürürler. Bu nedenle humus miktarı yüksek olan topraklar ekime uygun görünmektedir. Çayır köpekleri, zebralar, vahşi atlar ve eşekler bu biyomda yaşayabilir.
b) sucul biyomlar
Bilindiği üzere topraklarımızın büyük bir bölümü sularla kaplıdır. Bu nedenle, sucul biyomlar bu kadar geniş bir alanı kaplar. Su canlıları genel olarak 2’ye ayrılır.
1) Tatlı su biyomları
Suda %1’den az tuz bulunan bir alan tatlı su biyomu olarak kabul edilir. Tatlı su biyomları 2’ye ayrılır
a) Biyoloji Gölü
Göl biyomlarının boyutu değişir. Bazen küçük göletlerden oluşur, bazen de çok büyük göllerde bu canlılar için uygun bir yaşam alanı bulunabilir. Göller, kara ve su ekosistemlerinin iç içe geçtiği alanlardır ve bu nedenle birçok özelliği içinde barındırırlar. Göller, birçok canlı türünün barındığı su alanlarıdır. İçinde sazan, turna, levrek, kurbağa gibi hayvan türleri yaşar.
b) akış biyomları
Akarsu tek yönlü akan sudan oluşur. Akarsu ağızları genellikle yaşam ve tarım için uygun alanlar olarak kabul edilir. Akarsular, yapılarına zengin mineral kaynakları ekleyerek birçok alanı noktalıyor. Derenin kaynağına yakın kısımlar besin ve oksijen açısından zengindir. Dolayısıyla burada yaşayan canlı türlerinin sayısı fazladır. Ancak akarsuyun genişlediği ve akış hızının azaldığı bölgelerde kum ve çakıl oranı artar. Bu nedenle burada çok fazla bitki türü yaşamıyor. Akarsularda sazan, turna ve levrek yaşayabilir.
Bataklık ve sazlık gibi ıslak alanlardaki tatlı su biyomlarında da yer alırlar. Oksijen içeriği burada düşüktür. Yaşam için pek uygun olmayan bu alanlarda çok az tür yaşar.
2) Tuzlu su biyomları
Genel olarak, tuz konsantrasyonu %3’ün altında olan sular, tuzlu su biyomları olarak kabul edilir. En büyük tuzlu su biyomları denizler ve okyanuslardır. Canlılar için harika bir yaşam alanıdır. Denizler bulundukları bölgeye göre farklı özellikler gösterirler. Denizlerde yaşayan türler genellikle derinliklere göre değişiklik gösterir. Nehirler ve denizlerdeki beslenme noktaları en verimli alanlardır. Biyoçeşitliliğin bol olduğu denizler ve okyanuslar suların üst kısımlarıdır. Tuzlu su biyomlarında, derine inildikçe organizma sayısı azalır. Bunun nedeni ise bu bölgelerdeki oksijen eksikliğidir. Ayrıca derinliklerde canlı organizmaların hayatını olumsuz etkileyen gazlar vardır.
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]