Evet, doğru duydunuz! İnsanlar ve hayvanlar kadar bitkiler de hastalanır. Nitekim geçmişte öyle bitki hastalıkları salgınları olmuştur ki, bunlar insanların açlıktan ölmelerine hatta bir bölgeden başka bir bölgeye göç etmelerine neden olmuştur. Tıpkı 1840 yılında İrlanda’da yaşanan korkunç patates hastalığı salgını gibi. Bu “küf” salgınında öyle bir kıtlık yaşandı ki, beslenmesi patatese dayanan bir milyondan fazla İrlandalı hayatını kaybetti ve başta Amerika olmak üzere diğer kıtalara göç etti. Gördüğünüz gibi bitkiler de hastalanıyor ve bazen sonuçları çok ağır olabiliyor. Peki bitkiler neden hastalanır? Bu hastalıklar bitkileri nasıl etkiler?
Bitki hastalıkları
Bu bağlamda öncelikle bitki hastalıklarını biyotik ve abiyotik hastalıklar olarak ayırmak oldukça mantıklı olacaktır. Abiyotik yani bitkilerde hastalık yapan cansız hastalık etmenleri, su eksikliği veya fazlalığı, rüzgar, soğuk, sıcak ve çeşitli kimyasallar dahil edilebilir. Abiyotik hastalıkların en önemli özelliği, bazen bir bitkinin hastalığa neden olan etkenler ortadan kaldırıldığında iyileşme şansına sahip olmasıdır. Tıpkı susuzluktan solan bitkilerde olduğu gibi, solmuş bitkiler de belirli bir ölçüde yeniden sulandıklarında yaşlanabilirler. Öte yandan, hayati hastalık ajanları olarak virüsler, virüsler, bakteriler, mantarlar ve fitoplazmalar dahil edilebilir. Bu faktörler bitkilere çok fazla zarar verebilir ve hatta bitki ölümlerine neden olabilir. Bitki hastalıkları üzerine yapılan araştırmaların çoğu, tarımsal ve ekonomik öneme sahip bitkiler üzerinde yapılmıştır. Bunun nedeni hastalık etmenlerinin tarımsal üretimde ciddi ekonomik kayıplara neden olmasıdır.
Bitki patolojisi:
Bitki patolojisi
Bitki hastalıklarının tarihte bu kadar acı verici bir bedel alması, insanları bu hastalıkların nedenlerini ve korunma yollarını araştırmaya sevk etmiştir. Böylece bitki patolojisi ortaya çıktı. Bitki patolojisi, bitki hastalıklarını inceleyen bir bilim dalı olarak tanımlanabilse de kapsamı oldukça geniştir. Bitki patolojisi, bitkilerde hastalığa neden olan etmenleri ve ajanları beş ana başlık altında inceler. Bunlar semptomlar, etiyoloji, patoloji, epidemiyoloji ve son olarak hijyen ve tedavidir.
1. Belirtiler: Hastalıkların belirtilerini inceleyen bilim dalıdır. Etkilenen bir bitkinin fizyolojisinin detaylı bir incelemesini yapabilmek için sağlıklı bir bitkinin fizyolojisini bilmek gerektiğini unutmadan, farklı etkenlerin neden olduğu hastalıkları karşılaştırmalı analiz yaparak inceler. Bu muayenenin yapılabilmesi için belirtilerin makroskobik ve makroskobik düzeyde incelenmesi gerekir. Mikroskopi, sağlıksız olduğu düşünülen bir bitkinin semptomlarının görsel olarak incelenmesi iken, mikroskopi, adından da anlaşılacağı gibi, mikroskop ile derinlemesine inceleme olarak yorumlanabilir.
2. Etiyoloji: Patojenlerin araştırıldığı ve sınıflandırıldığı bitki patolojisi alanıdır. Özellikle bitki hastalıklarıyla mücadelede hastalığa neden olan etkenlerin doğru bir şekilde incelenmesi ve teşhis edilmesi çok önemlidir.
3. Patolojik: Hastalıklı bitki dokularını ve bu dokularda meydana gelen değişiklikleri tespit ederek, hastalığın altında yatan nedenleri araştıran bilim dalıdır.
4. Epidemiyoloji: Epidemiyoloji kelime anlamı olarak salgın demektir. Bitki patolojisinin çalışma alanlarından biri olan bu bilim dalı, salgın hastalıkların bu duruma gelme sebeplerini, salgına neden olan faktörleri ve salgının önlenmesi için gerekli önlemlerin alınması için yapılan çalışmaları kapsar. İl ve ilçe tarım müdürlükleri tarafından yürütülen tahmin ve erken uyarı çalışmaları da epidemiyolojinin konusunu oluşturmaktadır.
5. Hijyen ve tedavi: Bitki hastalıklarının kontrolünde, hastalığın seyri, patojen ve patojenlerin özellikleri ve tespiti kadar hijyen ve tedavi de önemlidir. Hijyen ve tedavi görmeden saydığımız diğer unsurları yerine getirmek, hasta bir insana teşhis koyup tedavi etmemekle neredeyse eşdeğerdir. Bu başlıkta bahsettiğimiz temizlik kelimesini, temiz üretim malzemelerinin kullanılması, temiz toprakta (yani hastalıktan etkilenmeyen yerlerde) kültürel önlemlere dikkat edilerek üretim yapılması olarak açıklamak mümkündür. Hijyen aslında yetiştiricilerin tedavisinde en önemli ve ihmal edilen konudur. Çare ise, özenli hijyene rağmen hastalanmaya devam eden bitkileri iyileştirmek için alınan önlemler ve tedavi yöntemleridir. Tarımsal mücadelede aktif mücadele yöntemleri tedavi konusudur. Kısaca özetlemek gerekirse, aktif kontrol yöntemleri biyolojik, fiziksel, fiziksel ve son olarak kimyasal olarak sıralanabilir.
katip:Zombi Bernice
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]