1917’den sonra genç şairler şiirlerinde Türk vezin ve hecesinin en güzel örneklerini vermişlerdir. Birkaç yıla uzanan çok kısa bir sürede elde edilen bu başarıda Cumhuriyetin ilk yıllarında şiir yazmaya devam eden Beş Hece veya Beş Hece Şairi denilen şairlerin büyük etkisi olmuştur. Cemaat teşkil etmeyen ancak aynı vasıfları taşıdıkları için böyle isimlendirilen şairler “Halit Fahri (Ozansoy) (1891-1971), Enes Behiç (Kuriorik) (1892-1949), Orhan Sevi (Orhun) (1890-)’dir. 1972) ve Yusuf Zia (Ortak) (1895-1967) ve Farouk Nafez (Gemlibel) (1898-1973).
Balkan Savaşı’nın başlamasıyla birlikte I. Dünya Savaşı yılları Türkçe ve heceli şiir yazma eğilimini pekiştirirken, beş heceli şairlerin bir kısmı vatanseverlik duyguları uyandıran şiirler yazmış, bir kısmı Anadolu’ya yönelmiştir. Bu doğrultuda Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında başlayan Anadolu edebiyatının etkisinden söz edilebilir. Bu şairler arasında Faruk Nafız ve Anas Behiç farklı yönleriyle dikkat çekenlerdir.
Birinci Dünya Savaşı sırasında adıyla ünlenen Faruk Nafez, partisyonundan esere kolaylıkla geçen şairlerden biridir. 1915’te yayımladığı ilk şiir kitabı İki Sultan’da topladığı şiirleri aruz vezininde olmasına karşın, bir yıl sonra yayımladığı Denley Neden’deki şiirlerinin tamamı hece ölçüsündedir. Her iki ölçüyü de başarıyla kullanan şairin hece ölçüsüne olan bağlılığı sürdürülmemiş, şiirde musikiye verdiği önem onu yer yer aruz ölçüsüne çevirmiştir. Lirizmin hakim olduğu şiirlerinde çeşitli temaları içeren Anadolu sevgisini aşkla dile getirmiştir. Konuşulan Türkçenin tüm özelliklerinin hakim olduğu şiirlerinde seçtiği konuya uygun konuşma ön plana çıkar. Han Surları adlı şiiri Anadolu’yu en güzel yansıtan şiirlerden biridir.
Beş klibin ana özellikleri aşağıdaki gibidir:
1. Şiirde gelişigüzel ve tasasız olmayı benimserler ve süslemeden kaçınırlar.
2. Düzyazıyı şiire uyguladılar.
3. Yaylı gruplarında dörtlü ilkesine bağlı kalmadılar, yeni formlar denediler.
4. İlk dönemlerinde gelinin gelinliğini kullanmışlar. Ulusal edebi hareketin etkisiyle heceye geçtiler.
5. Şiir, vatanseverlik, vatanseverlik, vatanseverlik ve kahramanlık gibi konuları ele aldı.
6. Şiir, Milli Mücadele yıllarında başlamıştır. Cumhuriyet döneminde de devam ettiler. Bu sebeple bu şairleri Cumhuriyet edebiyatına dahil edebiliriz.
7. Popüler şiir üzerindeki etkilerine rağmen araştırmalarına devam ettiler. Ct cinsinden ücretsiz mstazat yazmaya çalışın.
8. Gerçekçi olmak isteseler de neredeyse tamamı romantizme kapılır.
9. Şiirlerinde Anadolu’yu coşkulu bir dille anlatmışlardır.
Enis Behiç, Balkan savaşı yıllarında adını duyurmaya başlamış ve ortama göre vatanseverlik temalı şiirler yazmıştır. Bu şiirlerinde aruz vezni kullanan Enis Behiç, Ziya Gökalp ile tanıştıktan kısa bir süre sonra hece ölçüsüne geçmiştir. Ardından ulusal yazarlar arasında Anees Behich’i görüyoruz. Hece ölçüsünün kullanımında değişiklikler yapan şair, önce halk bilimi şairleri ve milli edebiyat şairlerinin kullandığı veznin on birlik duraklarını değiştirmiştir. 6+5 olarak kullanılan durakları 7+4 şeklinde yerleştirerek aynı şiirde farklı bir hece ölçüsü kullanmayı denemiştir.
Çeşitli konulardaki şiirleri arasında en ünlüsü vatanseverlik temalı olanlarıdır. Çanakkale Şehitliği, Venedikli Korsan Kız, Gemiciler… gibi şiirleri en meşhurlarıdır. 1927 yılına kadar yazdığı şiirlerinden bazılarını Miras adlı kitabında topladı. Miras’ın ikinci baskısı, sonraki şiirlerinin eklenmesiyle Miras ve Güneşin Ölümü (1951) adıyla yayımlandı. 1927-1946 yılları arasında bir durgunluk dönemine giren şairin yeniden şiir yazmaya başlayınca mısrasını değiştirdiği belirtilmektedir. Bu değişimde Mevlid büyüklerinden Ruh Sıdıki Süleyman Çelebi’den aldığı ilhamın büyük etkisi olmuştur. Dinî ve tasavvufî bir içerik kazanmış olan şiirlerinde dil ağırlaşır ve heyecanların ölçüsü değişir. Bu şiirler Varidat-ı Süleyman / Çedikçi Süleyman Çelebi Ruhundan İlhamlar (1949, 1951) adıyla neşredildi.
Milli edebiyat akımının gelişip yerleştiği yıllarda yetişen şairler Orhan Seyfi, Yusuf Zia ve Halit Fehri, konuşulan Türkçe hece ölçüsüne dayanmışlardır. Ati’nin düşüncesinin etkisiyle ilk şiirlerini Arroz’un sunumunda yazan şairler sazdan çıkıp hecelere geçmekte hiç zorlanmadılar. Orhan Seyvi, Aruz vezni ile yazdığı Fırtına ve Kar’ın yanı sıra hece ölçüsüyle yazılan masalın en güzel örneklerinden olan “Peri Kızı ve Çoban Masalı” adlı şiirleriyle ünlüdür. Aruza Veda adlı şiiriyle aruz ölçüsünü bırakıp hecelere yönelen ve Türkçe konuşan Halt Fahri’nin şiirlerinde bireysel duygulara büyük yer verdiği görülmektedir.
Beş heceli kodlama:
Beş şairi yaratan beş şairin isimlerini akılda kalıcı olması için “FEHOY” olarak kodlamak mümkündür.
Faruk Nafız Kamlabel
Enis Behiç Koryürek
Fahri Ozansoy davası
Orhan Sevi Orhun
Yusuf Dia Ortak
Beş heceli şairler, serbest nazıma geçişe kadar hece ve Türkçe kullanımı bakımından kendilerinden sonra gelen şairleri etkilemiştir. Beş kıtaya Salih Zeki Aktay, Ali Mümtaz Arolat, İhsan Raif, Shakuf Nihal, Ahmet Hamdi Tanpınar, Umar Badritin Uşaklı, Halid Nusret Zorlutona, Necmettin Halil Onan gibi şairleri “edebî şiirin ilkelerini benimseyen milli şairler” olarak ekleyebiliriz. .”
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]