Geçmişten günümüze icatlar insanların hayatını kolaylaştırarak hayatı kolaylaştırmıştır. Bu işlevi gören en önemli icatlardan biri de şüphesiz elektriktir. Günümüzde çalışan hemen hemen her şeyin elektrikle çalıştığı düşünüldüğünde bunun ne kadar doğru olduğu ortaya çıkacaktır.
Tarihte elektrik enerjisinin keşfinden sonra bu enerji türünün üretilmesi için birçok farklı yöntem kullanılmıştır. Bu yöntemlerden en yaygın kullanılanı barajlardır. Nehirlerin elektrik üretmek için kullanılması fikri 20. yüzyılın başında ortaya atılmış ve bu fikir tüm dünyada uygulanmıştır. Barajlar, hidroelektrik santraller arasında en önemli ve yaygın olarak kullanılan tesislerin başında gelmektedir. Genel olarak barajlar 4 ana kısımdan oluşmaktadır. Bu parçalar; baraj yapısı, enerji hattı, jeneratör ve türbindir. Baraj yapılabilmesi için öncelikle dere önüne bir bariyer çekilmesi gerekmektedir. Çekilen grup sayesinde akan su birikir ve yükselir. Bu sayede derenin suyu nehir yatağı boyunca hareket edemez ve su baraj bölgesinde birikerek yükselir.
Barajların bulunduğu alanlarda da baraj göllerinin oluşmasına neden olur. Çünkü barajlar hep nehir yatakları üzerine kurulur ve bu sayede su geçişi engellenir. Su birikir ve bir göl oluşur. Yani her baraj aslında bir baraj gölüdür. Barajların göle bakan duvarlarında delikler bulunmaktadır. Bu delikler duvarın alt kısmında başlar ve yukarı doğru devam eder. Bu deliklerin kullanılmasındaki amaç istenirse suyun karşı tarafa geçişini sağlamaktır.
Bu da göl seviyesinin düşmesine neden olur. Bu delikler suyun geçmesine izin verecek şekilde açılır ve kapanır. Bu çukurların amacı gölün seviyesini düşürmek değil. Deliklerin açılmasındaki amaç, su diğer tarafa geçerken türbinin pervanelerini döndürmek ve bu şekilde elektrik enerjisi üretilmesidir. Barajlardaki bu açıklıklar her zaman elektrik üretmek amacıyla açılmamaktadır. Barrak Gölü’nün su seviyesi tehlikeli hale gelirse kapaklar açılıyor ve su seviyesi düşüyor.
Barajlardaki türbinler tonlarca ağırlığındadır. Türbin ise sıvı bir şeyin enerjisini işe dönüştürmek için kullanılan cihazdır. Tonlarca ağırlıktaki bu türbinler, su kanalları açıldığında aşağıya doğru akan suyun etkisiyle dönmeye başlar. Bu sirkülasyon barajlarda elektrik enerjisi üretimini sağlayan faktördür. Yokuş aşağı akan suyun muazzam kuvveti, tonlarca ağırlıktaki bu türbinleri döndürür ve enerji üretilir. Türbinin işlevi incelendiğinde bu cihaz da rüzgar barajı değirmenine atfedilmektedir. Aradaki fark, birinin suyu kullanarak enerji üretmesi, diğerinin ise rüzgar sayesinde elektrik üretmesidir.
Her iki kullanımda da çalışma prensipleri aynıdır. Baraj gölünde biriken su potansiyel enerjiye sahiptir. Seviyedeki bir artış, paralel olarak potansiyel enerjide bir artışa yol açar. Barajın kapakları açılır ve biriken sular duvarlardan aşağıya doğru akar. Bu oranda su potansiyel enerjiden kinetik enerjiye dönüşür. Türbinler dönmeye başladığında kinetik enerji mekanik enerjiye dönüşür.
Ortaya çıkan mekanik enerji, jeneratöre mil ile bağlı olan türbin tarafından jeneratör içindeki elektromıknatısların döndürülmesiyle elektrik enerjisine dönüştürülür. Barajlardan elektrik üretiminin temel mantığı budur.
katip:Erdoğan Gül
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]