1B geçiş grubu elementi olan ve periyodik tabloda simgesi (Cu) olarak görünen kırmızı veya kahverengi görünümlü bir metale bakır denir. Kimyasal aktivitesi düşüktür. Bunun nedeni, atomun küçük yarıçapı ve çekirdeğin aşırı yüklenmesidir. Bu durumu açıklamak için pozitif (+) değerle (0,34 V) formüle edilmiş bir elektrokimyasal reaksiyonun redoks potansiyeline bir örnek verilebilir.
Bakırın reaksiyona girebileceği başlıca asit türleri vardır. Bilinen bu asitler dışında bakırın diğer maddelerle reaksiyona girmesi imkansızdır. Reaktif asitler incelendiğinde oksitleyici özelliği olan ve kendileriyle çeşitli karışımlar oluşturabilen asitlerdir. Hidroklorik asit, nitrik asit ve yüksek sıcaklık sülfürik asit bahsedilen asit türleridir.
Açık ortamda uzun süre kalması sonucunda malzeme bulunduğu bölgenin hava şartlarına bağlı olarak yüzey oksidasyonu ve korozyona uğrayabilir. Bakırın kimya dilinde meydana gelen bozunma sürecine “korozyon” denir. Korozyon, malzemenin dışının temel özelliklere sahip karbonatlarla kaplı olması nedeniyle oluşur. Diğer bir özelliği ise asidik ortamda hava ile ileri oksidasyona (molekülden elektron koparma, molekülden hidrojen atomu uzaklaştırma, molekülden Hydrur iyonu uzaklaştırma veya moleküle oksijen verme) girebilmesidir. Bu şekilde yağlı maddelerle etkileşime girerek kusturucu tuzlar oluşur. Fazla ısıtıldığında kırmızıya döner ve oksidasyona girerek kararmaya başlar.
kimyasal değerlerin gözetilmesi;
Atom sayısı: 29
Atom kütlesi: 63.54
Özgül kütle: 8,9 g/cm3
Kaynama sıcaklığı: 2567 santigrat derece
Erime sıcaklığı: 1083.4 santigrat derece
Oksidasyon dereceleri: +1, +2
Elektron konfigürasyonu: (2, 8, 18) s1
Kararlı izotoplar: 63 ve 65
Radyoizotoplar: 58 ile 68 arasında çıkıyor.
Bakırla ilgili cevherler iki tiptir. Bunlardan ilki oksitleyici cevherlerdir. Oksitlenmiş cevherler Uzak Doğu, Kuzey ve Güney Amerika ve tüm dünyada çıkarılmaktadır. Zambiya, Şili, Zaire ve Amerika bunlardan bazıları. Cevherler Atacamite, Azurite, Chrysocolla, Cuprite, Malachite ve Melaconite olarak bilinir. İkinci tip bakır cevherleri kükürt cevherleridir. Büyük ölçekte çıkarılmakla birlikte ABD, Rusya, Zaire, Zambiya, Şili ve Kanada’da da çıkarılmaktadır. Kükürt cevherlerinin ana isimleri şunlardır: Enargit, Bornit, Pirit ve Tedraedrit.
Bakırın incelenmesi gereken bir diğer yönü de bileşikleridir. Şimdi kolay anlaşılması için kısa başlıklar halinde inceleyelim;
A- Bakır ilk oksit (Cu2O): cuprite olarak bilinir. Kırmızı renginden dolayı cam gibi malzemeleri renklendirmek için kullanılır.
b- Bakır II Oksit (CuO): Siyah renkli olmasına rağmen, Bakır II Hidroksit camı amonyakta eriterek yeşil renk vermek için kullanılır.
c-) Bakır I Klorür (CuCl): Karbon monoksiti hidroklorik asitte çözerek adsorbe edebilir ve beyaz kristal toz görünümündedir.
d- Bakır II klorür (CuCl2): Sarı bir kayaç şeklinde susuz kalsiyum sülfat şeklinde bulunur. Suda çözünen iyonlarla çevrili olması sonucu yeşil bir iğne şeklinde kristalleşmeye uğrar.
E- Bakır sülfat (CuSO4): En önemli bakır tuzudur. Eski bakır kalsine edilerek sülfürik asitte eritilir ve bu işlemden sonra madde mavi kristal bir form kazanır. İstenirse malzeme su kaybederek veya tekrar sulanarak mavi gövde rengi verilebilir. Renk çeşitliliği nedeniyle genellikle koyu boyaların temelini oluşturur. Özellikle siyah ve mor. Bir diğer kullanım alanı ise antiseptik özelliğinden dolayı bazı cilt hastalıklarının tedavisinde kullanılmasıdır.
Şimdi bakır metalin hem malzeme hem de küçük eşya olarak geniş kullanım alanlarını inceleyelim.
1-) Arı Bakır sanayide ve günlük hayatta dahi çok iyi bir iletken malzeme olarak kullanılmaktadır. Örnekler arasında anahtarlar, konektörler, motorlar, iletken teller ve kablolar bulunur.
2-) Bazı maddelerin (gümüş, kadmiyum, tellür, krom, kükürt) karışımından dolayı mukavemeti, sertliği ve yavaş eskimesi nedeniyle elektrik sanayinde bakır tellerin imalatında kullanılır.
3- Bina borularında ve çatı kaplama malzemelerinde dayanıklılığı arttırmak ve pas oluşumunu önlemek.
4-) Isıyı iyi ileten kazan ve eşanjörlerde.
5-) ulaşım sektöründe.
6-) Kimya laboratuvarlarında bileşikler, tuzlar, cevherler ve metalurji olarak
7-) İnşaat alanında beton kolon ve kirişler ile çatıların sağlamlaştırılmasında.
😎 Takı üretiminde gümüş lehimlenirken ve tek başına kaplanırken oluşan solüsyonda kullanılır.
Dünya çapında yapılan araştırmalar sonucunda, madde hem cevher hem de mineral formunda en çok Amerika Birleşik Devletleri ve Şili’de üretilmektedir. Saf bakır Avrupa ve Japonya’da üretilmektedir. Bu üretimi yapan ülkeler genellikle partner firmalar olsa da bazı ülkelerde kurulan üretim tesisleri ülkelerin kendi milli kaynakları ile kurdukları tesislerdir. Ülkemiz dünya bakır üretiminde büyük bir yere sahiptir ve bu alanda pastadan büyük pay almaktadır. Türkiye’nin payı yaklaşık %50’dir. Günümüzde bu oran daha da artmakta ve halen artan bir grafik sergilemektedir. Ülkemizde cevherin çıkarıldığı başlıca sahalar Ergani, Küre (Aşıköy ve Bakibaba) ve Kutlular ocaklarıdır.
Yazıyı okuduktan sonra dünyanın en büyük bakır madeni olan 800 metre derinliğindeki Chuquicamata ile ilgili videoyu izlemeyi unutmayın.
katip: bir gündü
Diğer gönderilerimize göz at
[wpcin-random-posts]